اسرائیل در سالهای اخیر با تکیه بر ائتلاف با جریانهای راستافراطی در اروپا و آمریکا، سیاست خارجی خود را بیش از پیش بر محور رهبران پوپولیست و محافظهکار بازتعریف کرده است؛ رویکردی که در دوره دولتهای نزدیک به دونالد ترامپ به اوج رسید، اما با تغییر فضای سیاسی در غرب، نشانههای ضعف و محدودیت آن آشکار شده است. تازهترین نمونه این سیاست، نزدیکی آشکار با خاویر میلی، رئیسجمهور راستگرای آرژانتین است که در مراسمی رسمی در اسرائیل مشعل جشن استقلال این کشور را روشن کرد. همزمان، افزایش انتقادها در اروپا و تردیدهای فزاینده در حمایت سنتی آمریکا، چالشهای تازهای را پیش روی دیپلماسی اسرائیل قرار داده است.

خاویر میلی، از زمان آغاز ریاستجمهوریاش در دسامبر ۲۰۲۳، سپاه پاسداران و حماس فلسطین را بهعنوان سازمانهای تروریستی شناخته است. او همچنین قرار دادن حزبالله لبنان در همین فهرست را تأیید کرده و وعده داده سفارت آرژانتین را به قدس منتقل کند؛ اقدامی که با سنت دیپلماتیک عدم بهرسمیتشناختن این شهر بهعنوان پایتخت اسرائیل در تضاد است. رئیسجمهور آرژانتین همچنین بارها از سیاستهای نخستوزیر اسرائیل حمایت کرده است.
رادیو بینالمللی فرانسه در گزارشی با اشاره به این موضوع، همچنین نوشته که سیاستهای رئیس جمهور آرژانتین در حمایت از اسرائیل تا جایی بوده که میری ریگوِف، وزیر برگزارکننده این مراسم، او را «یکی از نزدیکترین دوستان اسرائیل و یکی از بزرگترین دوستان مردم یهود» توصیف کرده بود.
در سالهای اخیر، دولت اسرائیل روابط نزدیکی با دولتها و احزاب راست افراطی در آمریکا و اروپا برقرار کرده است. رادیو بینالمللی فرانسه به نقل از شمئول روزنر، پژوهشگر مؤسسه سیاستهای مردم یهود در اورشلیم مینویسد که «هرچه دولتهای اسرائیل بیشتر به سمت راست حرکت کردهاند، بیشتر با دولتها و احزاب راستگرا در جهان ارتباط برقرار کردهاند.»
به گفته او، اسرائیل در دیپلماسی خود به سمت رهبران پوپولیست و راستگرا مانند ژایر بولسونارو در برزیل، ویکتور اوربان در مجارستان، جورجیا ملونی در ایتالیا و همچنین جریانهای راست افراطی در فرانسه گرایش پیدا کرده است. با این حال، او این روند را یک گسست تاریخی نمیداند و میگوید اسرائیل همواره سیاست خارجی عملگرایانهای داشته و «به دنبال متحد است، نه دوست.»
از سوی دیگر دیپلماسی اسرائیل حتی در قبال مهمترین متحد خود، ایالات متحده نیز تغییر کرده است. اسرائیل اگرچه در گذشته تلاش میکرد از حمایت هر دو حزب دموکرات و جمهوریخواه برخوردار باشد، اکنون بیش از پیش به دونالد ترامپ نزدیک شده است. در مقابل، ترامپ نیز در دوره ریاستجمهوری خود اقداماتی مانند بهرسمیتشناختن قدس بهعنوان پایتخت اسرائیل و بهرسمیتشناختن حاکمیت اسرائیل بر بلندیهای جولان انجام داد. هرچند در حزب دموکرات، انتقادها از اسرائیل افزایش یافته و حمایت سنتی دیگر به قوت گذشته نیست.
رادیو بینالمللی فرانسه در ادامه به نقل از کارشناسان مینویسد که فضای سیاسی آمریکا «بهشدت» قطبی شده و اسرائیل ناچار است میان جریانهای سیاسی یکی را انتخاب کند: «این وضعیت باعث شده سیاست خارجی اسرائیل بیش از پیش سیاسی و وابسته به شرایط کوتاهمدت شود.» در همین چارچوب، حتی در روابط با متحدانی مانند مجارستان نیز چالشهایی بهوجود آمده است؛ از جمله احتمال اجرای حکم بازداشت دیوان کیفری بینالمللی علیه بنیامین نتانیاهو در صورت تغییر دولت.
به گفته تحلیلگران، نگرانی اصلی اسرائیل نه فقط تغییر دولتها، بلکه کاهش حمایت در میان جریانهای راستگرا و راست افراطی در جهان است. نمونههایی از این تغییر موضع در آمریکا و ایتالیا نیز دیده میشود.
با این حال، برخی کارشناسان معتقدند که با توجه به شرایط جنگی و بحرانهای جاری، اسرائیل همچنان بر رویکرد کوتاهمدت تمرکز خواهد کرد، حتی اگر این سیاست در آینده چالشبرانگیز باشد.
از سوی دیگر کشورهای اروپایی هم به دنبال خشونتهای اسرائیل در غزه و به ویژه جنگ اخیر در لبنان، مواضع متفاوتی نسبت به آن اتخاذ کردهاند.
همچنین در حالی که روز سهشنبه وزرای امور خارجه ۲۷ کشور عضو اتحادیه اروپا روز سهشنبه ۲۱ آوریل در لوکزامبورگ گرد هم آمدند، نخستوزیر اسپانیا اعلام کرد که کشورش در این نشست بار دیگر درخواست تعلیق توافق همکاری اتحادیه اروپا با اسرائیل را مطرح خواهد کرد. همچنین کشورهای اروپایی روز دوشنبه بار دیگر حمایت خود را از مردم فلسطین که «در دل طوفان گرفتار شدهاند» اعلام کردند.
کایا کالاس، سخنگوی اتحادیه اروپا پیشتر خواستار تعلیق بخش تجاری توافق همکاری میان اتحادیه اروپا و اسرائیل شده بود که از سال ۲۰۰۰ برقرار است.
از سوی دیگر اتحادیه اروپا بزرگترین شریک تجاری اسرائیل است و این توافق برای اسرائیل اهمیت زیادی دارد؛ با این حال اسپانیا، ایرلند و اسلوونی پیش از این در نامهای به کایا کالاس نگرانی شدید خود را نسبت به اقدامات اسرائیل ابراز کردهاند و خواستار بررسی فوری توافق شدند.
