واکنش رسانهها و افراد حامی نظام پادشاهی در ایران به پیام انتقادآمیز منوچهر بختیاری، پدر دادخواه پویا بختیاری و فعال سیاسیِ محبوس در زندان هرمزگان، بار دیگر مسألهای را در میان بخشی از مخالفان جمهوری اسلامی برجسته کرده است: مسألۀ انتقادناپذیری و برخورد حذفگرایانه با صداهای منتقد.
منتشر شده در:

نام خانوادۀ بختیاری نخستینبار پس از کشتهشدن پویا بختیاری در اعتراضات آبان ۱۳۹۸ در رسانهها برجسته شد. پویا بختیاری، که در آن زمان ۲۸ سال داشت، روز ۲۵ آبان همراه مادرش ناهید شیربیشه به خیابان رفت. او در جریان سرکوب اعتراضات از سوی نیروهای امنیتی، با اصابت گلوله جان باخت و جمجمهاش متلاشی شد. مادرش گفته بود حمل پیکر خونین او به دست دیگر معترضان، آخرین تصویری است که از فرزندش به یاد میآورد.

بازداشتهای مکرر خانوادۀ بختیاری از همان زمان آغاز شد. منوچهر بختیاری، پدر پویا، مردم ایران را به حضور در مراسم چهلم فرزندش در گورستان بهشت سکینه کرج دعوت کرد، اما چند روز پیش از برگزاری این مراسم بازداشت شد. خبرگزاری مهر در آن زمان نوشت که اعضای این خانواده «با حکم قضائی و در راستای صیانت از نظم و امنیت مردم و جلوگیری از تداوم پروژۀ کشتهسازی و تکرار اقدامات مسلحانه علیه مردم» بازداشت شدهاند.
مراسم چهلم پویا، با وجود بازداشت برخی اعضای خانواده و محاصرۀ مزار او از سوی نیروهای امنیتی، برگزار شد. در این مراسم دهها نفر بازداشت شدند و شماری نیز زخمی شدند. منوچهر بختیاری و برادرش آصف بختیاری، پدر و عموی پویا بختیاری، که در آستانۀ چهلمین روز مرگ او بازداشت شده بودند، شامگاه چهارشنبه دوم بهمنماه، پس از یک ماه بازداشت آزاد شدند.
منوچهر بختیاری مدتی بعد دوباره بازداشت شد. او در جزیرۀ کیش پرچمی با نشان شیر و خورشید در دست داشت و ویدئویی منتشر کرده بود. او مدتی پس از آن نیز در پی حضور و تجمع در مزار سردار اسعد بختیاری، از مشروطهخواهان ایرانی، در اصفهان، به همراه خانوادۀ برخی از کشتهشدگان اعتراضات مردمی و تعدادی از فعالان مدنی بازداشت شد و مدتی بعد آزاد شد.
منوچهر بختیاری، به حکم دادگاه انقلاب به سه سال و نیم حبس، دو سال و شش ماه تبعید و دو سال ممنوعیت خروج از کشور محکوم شد. او که در شرایط سخت زندان و در محرومیت از امکانات درمانی و مرخصی درمانیِ ضروری قرار داشت، دست به اعتصاب غذا زد. در آن زمان، رضا پهلوی پیامی برای او نوشت و وی را «از نمادهای ایستادگی و دادخواهی یک ملت» خواند. او در آن پیام خواستار شکستن اعتصاب غذای او شد و تأکید کرد که صدای بختیاری «حتی از پشت دیوارهای زندان هم شنیده میشود» و «این رژیم جنایتکار از قدرت و ایستادگی او هراس دارد».
اما اکنون، بهنظر میرسد صدای منوچهر بختیاری پس از انتشار نامهای انتقادی درباره عملکرد رضا پهلوی، برای برخی از همان حامیان پیشین شنیدنی نیست. او در پیامی که روز ششم اردیبهشت از زندان هرمزگان مخابره و در حساب کاربری خواهرش در شبکۀ ایکس منتشر کرد، گفته بود:
«برای آزادی نمیتوان روی بیگانه حساب باز کرد؛ بیگانهای که یک روز تمدن این مردم را تهدید به نابودی میکند و روز دیگر با قاتلان همان مردم پشت میز مذاکره مینشیند. (…) شما بهعنوان رهبر انقلاب ملی، پیش از هر چیز باید با مردم صادق باشید. اما متأسفانه تنها صدای اطرافیانتان را میشنوید؛ کسانی که به دنبال سهمخواهی و قدرتطلبی هستند و اهداف خود را در قالب «دفترچۀ گذار» با استفاده از نام و جایگاه شما به مردم تحمیل میکنند، در حالی که کمترین هزینهای برای آزادی ایران نپرداختهاند.»
واکنش رسانههای حامی نظام پادشاهی و نیز افراد نزدیک به رضا پهلوی، نگرانیهایی را درباره انتقادناپذیری این جریان و سانسور صدای منتقدان برجسته کرد.
برخی از رسانههای فارسی زبان رسانههای حامی نظام پادشاهی در ایران، از پوشش خبری این پیام خودداری کردند. برخی دیگر نیز نسبت به امکان ارسال پیام از زندان در شرایط قطعی اینترنت و فضای امنیتی ابراز تردید کردند. این در حالی است که پیشتر نیز پیامهایی از منوچهر بختیاری از زندان منتشر شده بود و در فضای رسانهای بازتاب یافته بود.
صبا بختیاری، خواهر منوچهر بختیاری، در واکنش به این تردیدها نوشت: «خب نمیشود خرده گرفت؛ یقیناً از اروپا نمیشود فهمید که زندانیان سیاسی هم از امکان تماس برخوردارند، کارت تماس و کارت پول دارند و البته خانوادههایشان میتوانند تماسها را ضبط کنند. هر زندانی سیاسی-امنیتی، اگر تلفنش قطع نباشد، میتواند ویس بیرون بدهد؛ فقط باید پی پروندهسازی در زندان را به تن خویش بمالد.»
سپس خانواده بختیاری بیانیهای منتشر کردند و تأکید کردند که منوچهر بختیاری برای انتشار چنین پیامی تحت فشار قرار نگرفته است. آنها همچنین انتقاد کردند که تنها واکنشی که از سوی رضا پهلوی دریافت کردهاند، آنفالو کردن منوچهر بختیاری بوده است؛ رفتاری که آن را کودکانه خواندند و نوشتند آزادی ایران با پرسشگری، شفافسازی، صداقت و مطالبهگری محقق میشود، نه با بایکوت، حذف، برچسب و تخریب.
یکی دیگر از کسانی که به منوچهر بختیاری و صبا بختیاری حمله کرد، ایرج مصداقی بود؛ فردی که چندی پیش از سوی رضا پهلوی و در حکمی از جانب او، عضو شورای عدالت انتقالی شده بود. او در یک مصاحبه گفت:
«شما کی هستید که شاهزاده باید به شما پاسخگو باشد؟ شما چه کارهاید؟ شما دارید به خون پسرتان خیانت میکنید. او برای نام رضا پهلوی رفت و کشته شد.»
این در حالی است که در هیچیک از پیامهای پیشین پویا بختیاری، نامی از رضا پهلوی برده نشده است.
دریافت رایگان خبرنامهبا خبر-پیامک های ما اخبار را بصورت زنده دریافت کنید
آبونه شویددر ادامه، گوهر عشقی، مادر دادخواه ستار بهشتی، پیامی منتشر کرد و از منوچهر بختیاری حمایت کرد. او نوشت:
««فرزندانم! اخیراً شنیدم که چندین تن از خردلومپنهایی که سوابقی ننگین در آدمفروشی، فرصتطلبی و چرخش سیاسی در کارنامهشان دارند، نسبت به برادر آزادیخواهمان، منوچهر بختیاری، پدر دادخواه جاویدنام پویا بختیاری، فقط به جرم نوشتن دردنامهای انتقادی، هتاکی و بیحرمتی کردهاند. باید در برابر رفتار زشت و غیرانسانی این افراد ایستاد. اینها هنوز به جایی نرسیدهاند، خدا را بنده نیستند؛ وای به روزی که بر خر مراد سوار شوند. آن روز چماقشان را بر سر همه ما خواهند کوبید.»
ناهید شیربیشه، مادر پویا بختیاری نیز پیامی منتشر کرد و نوشت:
«خانوادۀ بختیاری هزینه داده تا آزادی ایران را یک روز ببیند و آرمان پویا و پویاهای کشورمان محقق شود. شما با حرفهایتان یک بار دیگر پویا و پویاها را میکشید. (…) بله، ما کسی هستیم. اگر شما طاقت یک چرا و چگونه را ندارید، پس فرق شما با نظام جمهوری اسلامی چیست؟ آیا پرسش و انتقاد جرم است؟ شما نه فقط به خانواده بختیاری که به کل خانوادههای دادخواه اهانت میکنید.»
واکنشها به پیام منوچهر بختیاری نشان میدهد که اختلاف در میان مخالفان جمهوری اسلامی فقط بر سر راهبرد سیاسی نیست، بلکه بر سر حدود تحمل نقد و پذیرش صداهای متفاوت نیز هست. واکنشهای تند به او و خانوادهاش، بار دیگر این پرسش را پیش میکشد که آیا جریانهای سیاسی مخالف، در عمل به همان شفافیت و پاسخگوییای پایبند هستند که از جمهوری اسلامی مطالبه میکنند.