افزایش بیسابقه نرخ ارز در ایران، همزمان با تشدید تنشهای منطقهای و فشارهای اقتصادی، زندگی هزاران دانشجوی ایرانی در ترکیه را با بحران جدی مواجه کرده است.
نرخ دلار در بازار آزاد در چند روز گذشته تا حدود ۱۹۰هزار تومان بالا رفت و لیر ترکیه نیز بالای ۴هزار تومان رسیده است. این شرایط در کنار تورم بالا در ترکیه و اختلال در انتقال پول از ایران، باعث شده تا تامین هزینههای تحصیل و زندگی برای بسیاری از دانشجویان به چالشی روزمره تبدیل شود.
«پریسا»، دانشجوی ایرانی ساکن استانبول، در همان ابتدای گفتوگو تصویری روشن از این وضعیت ارایه میدهد. او میگوید: «من و برادرم هر دو در استانبول درس میخوانیم. پدر و مادرم معلم بازنشسته هستند. شهریه هر کدام از ما سالانه نزدیک به ۱۰هزار دلار است و هزینه زندگیمان برای دو نفر با اجاره خانه حدود ۱۰۰هزار لیر در ماه میشود.» او با اشاره به حذف ارز دانشجویی اضافه میکند: «قبلا فشار کمتر بود، اما الان باید با قیمتهای نجومی ارز تهیه کنیم. من مجبور شدم در رستوران کار پارهوقت پیدا کنم و پدر و مادرم هم در دوران بازنشستگی دوباره سر کار رفتهاند.» به گفته او، نگرانی دایمی درباره تامین هزینهها، تمرکز بر تحصیل را به شدت تحت تاثیر قرار داده است.
افزایش نرخ ارز بحران تازه برای دانشجویان
افزایش شدید نرخ ارز باعث شده هزینههای تحصیل در خارج از کشور، بهویژه در ترکیه که مقصدی پرطرفدار برای دانشجویان ایرانی است، به شکل کمسابقهای افزایش یابد. شهریههای دلاری در کنار هزینههای زندگی فشار مضاعفی بر خانوادهها وارد کرده است.
«امیر»، دانشجوی ساکن آنکارا، میگوید: «خانوادهام قبلا با حدود ۶۰میلیون تومان در ماه هزینههای من را تامین میکردند، اما الان همان هزینه به بیش از ۱۵۰میلیون تومان رسیده و عملا تامین آن بسیار سخت شده است.» «نگار»، دانشجوی پزشکی در ازمیر، نیز میگوید: «هر بار که دلار بالا میرود، انگار یک شوک جدید به ما وارد میشود. مادرم مجبور شد برای تامین هزینههای من طلاهایش را بفروشد.»
در همین حال، افزایش هزینههای زندگی در ترکیه نیز شرایط را پیچیدهتر کرده است. «سعید»، دانشجوی مدیریت در استانبول، میگوید: «من مجبورم چند کار همزمان انجام بدهم. از کار در کافه گرفته تا ترجمه آنلاین. اگر کار نکنم، ادامه تحصیل برایم ممکن نیست.» «الهام»، دانشجوی هنر، نیز به مشکل انتقال پول اشاره میکند: «گاهی پول اصلا به موقع نمیرسد و همین موضوع برنامهریزی را غیرممکن میکند.»
در میان این روایتها، برخی دانشجویان از تصمیمهای سختتری صحبت میکنند. تصمیمهایی که میتواند به توقف کامل مسیر تحصیلی آنها منجر شود. «سینا»، یکی از دانشجویان ایرانی در آنکارا، میگوید اگر روند افزایش هزینهها ادامه پیدا کند، ناچار خواهد شد تحصیل خود را متوقف کند: «اگر شرایط همینطور پیش برود، ترم بعد درسم را فریز میکنم و برمیگردم ایران. واقعیت این است که پدرم دیگر نمیتواند در این شرایط جنگی هر ماه ۲۰۰میلیون تومان برای من بفرستد.»
او میگوید فشار مالی نهتنها خانوادهاش را تحت تاثیر قرار داده، بلکه باعث شده آینده تحصیلیاش نیز در معرض خطر قرار بگیرد: «هیچکس فکر نمیکرد هزینهها به اینجا برسد. ادامه دادن در این شرایط واقعا سخت است و آدم را به این فکر میاندازد که آیا اصلا میشود ادامه داد یا نه.»
جنگ، تورم و اختلالات مالی؛ عوامل تشدیدکننده بحران
تحلیل شرایط نشان میدهد که بحران فعلی تنها ناشی از افزایش نرخ ارز نیست، بلکه مجموعهای از عوامل همزمان در شکلگیری آن نقش دارند. تشدید تنشهای نظامی میان ایران، آمریکا و اسراییل، فضای اقتصادی ایران را بیثباتتر کرده و فشار بر بازار ارز را افزایش داده است. این وضعیت در کنار تورم داخلی، قدرت خرید خانوادهها را به شدت کاهش داده است.
از سوی دیگر، ترکیه نیز با نرخ تورم بالا مواجه است و هزینههایی مانند اجاره مسکن، خوراک و حملونقل در شهرهایی مانند استانبول و آنکارا افزایش یافته است. این همزمانی تورم در دو کشور، دانشجویان ایرانی را در موقعیتی قرار داده که هم از داخل و هم از خارج تحت فشار هستند.
مشکلات انتقال پول نیز به این وضعیت دامن زده است. محدودیتهای بانکی و اختلالات اینترنتی در ایران باعث شده خانوادهها برای ارسال پول با دشواریهای جدی مواجه شوند و در بسیاری از موارد به روشهای غیررسمی روی بیاورند.
بخشنامه شورای آموزش عالی ترکیه؛ مهلتی برای نفس کشیدن
در واکنش به این شرایط، شورای آموزش عالی ترکیه (YÖK) با صدور بخشنامهای خطاب به دانشگاهها اعلام کرده است که دانشجویان ایرانی بهدلیل اختلالات گسترده در اینترنت و ارتباطات، با مشکل در دریافت پول از خانوادههای خود مواجه شدهاند و نتوانستهاند شهریه را در موعد مقرر پرداخت کنند.
در این بخشنامه، تاکید شده که پرداخت شهریه باید در ابتدای هر ترم انجام شود، اما در عین حال تصریح شده که شرایط پیشآمده خارج از اراده دانشجویان بوده است. بر این اساس، از دانشگاهها خواسته شده امکان پرداخت شهریه در طول ترم فراهم شود و با در نظر گرفتن مهلتهای معقول، از جمله پرداخت اقساطی، همکاری لازم با دانشجویان ایرانی صورت گیرد.
برای بسیاری از دانشجویان، این تصمیم فرصتی موقت برای ادامه تحصیل فراهم کرده است، هرچند نگرانی درباره آینده همچنان پابرجاست.
بازگشت اجباری؛ تعلیق تحصیل یا ترک آن؟
در شرایطی که برخی دانشجویان به دلیل مشکلات مالی و ارتباطی ناچار به بازگشت به ایران شدهاند، موضوع وضعیت حقوقی آنها اهمیت پیدا کرده است. «موسی برزین»، حقوقدان و مشاور حقوقی ایرانوایر در اینباره میگوید: «در چنین شرایطی که عواملی مانند جنگ، اختلالات گسترده و بحران اقتصادی وجود دارد، میتوان وضعیت را مصداق فورس ماژور دانست. در این حالت، ترک موقت تحصیل نباید بهعنوان انصراف تلقی شود.»
او توضیح میدهد که دانشگاهها میتوانند با در نظر گرفتن این شرایط، امکان مرخصی تحصیلی یا تعلیق موقت را برای دانشجویان فراهم کنند، بدون آنکه سابقه تحصیلی آنها دچار مشکل شود. به گفته این حقوقدان، بخشنامه شورای آموزش عالی ترکیه نیز نشانهای از بهرسمیت شناختن این وضعیت خاص است.
آیندهای نامطمئن و فشار مضاعف بر خانوادهها
در ایران، خانوادههای دانشجویان نیز با فشار اقتصادی شدیدی روبهرو هستند. افزایش نرخ ارز باعث شده هزینههای تحصیل فرزندان در خارج از کشور چندین برابر شود. بسیاری از خانوادهها، بهویژه بازنشستگان، مجبور شدهاند دوباره وارد بازار کار شوند یا داراییهای خود را برای تامین هزینهها بفروشند.
در چنین شرایطی، تحصیل در خارج از کشور که زمانی بهعنوان یک فرصت تلقی میشد، برای بسیاری از خانوادهها به یک چالش سنگین مالی تبدیل شده است.
ادامه نوسانات اقتصادی و نامشخص بودن چشمانداز سیاسی، آینده دانشجویان ایرانی در ترکیه را در هالهای از ابهام قرار داده است. برخی بهدنبال انتقال به کشورهای دیگر هستند، برخی به بازگشت فکر میکنند و برخی دیگر تلاش میکنند با کار بیشتر، تحصیل خود را ادامه دهند.
پریسا در پایان میگوید: «ما برای ساختن آیندهمان آمدیم، اما حالا بیشتر از هر چیز درگیر تامین هزینههای روزمره هستیم.»
این روایت، بازتاب وضعیت هزاران دانشجوی ایرانی است که در میان بحرانهای اقتصادی و سیاسی، تلاش میکنند مسیر تحصیلی خود را حفظ کنند، حتی اگر این مسیر هر روز دشوارتر شود.
از: ايران واير
به کانال تلگرام سایت ملیون ایران بپیوندید