به گزارش نیویورک‌تایمز، نهادهای امنیتی آمریکا اطلاعاتی به دست آورده‌اند که نشان می‌دهد شرکت‌های چینی و مقام‌های ایرانی درباره انتقال تسلیحات مذاکره کرده‌اند. با این حال هنوز مشخص نیست چه تعداد سلاح، اگر اصلاً منتقل شده باشد، به ایران رسیده و همچنین معلوم نیست دولت چین تا چه اندازه از این معاملات آگاه بوده یا آن‌ها را تایید کرده است.

این گزارش در حالی منتشر می‌شود که دونالد ترامپ، رییس‌جمهوری آمریکا، برای دیدار با شی جین‌پینگ به پکن سفر کرده و انتظار می‌رود موضوع حمایت احتمالی چین از جمهوری اسلامی در جریان مذاکرات دو طرف مطرح شود.

ترامپ پیش از سفرش گفته بود قصد دارد درباره جنگ خاورمیانه «گفت‌وگویی طولانی» با رهبر چین داشته باشد و در عین حال تاکید کرده بود شی جین‌پینگ تاکنون در قبال ایران «نسبتاً خوب» عمل کرده است.

بر اساس این گزارش، برخی مقام‌های آمریکایی معتقدند بخشی از محموله‌های تسلیحاتی ممکن است پیش‌تر به کشورهای واسطه منتقل شده باشند، اما تاکنون هیچ سلاح چینی در میدان نبرد علیه نیروهای آمریکا یا اسرائیل مشاهده نشده است.

نیویورک‌تایمز یادآوری کرده که ماه گذشته نیز گزارش داده بود نهادهای اطلاعاتی آمریکا به اطلاعاتی دست یافته‌اند که نشان می‌دهد چین احتمالاً موشک‌های دوش‌پرتاب موسوم به «منپد» (MANPADS) را به ایران منتقل کرده یا در حال بررسی چنین انتقالی بوده است. این موشک‌ها قابلیت هدف قرار دادن هواپیماهای در ارتفاع پایین را دارند.

به گفته مقام‌های آمریکایی، واشینگتن در هفته‌های اخیر هم به‌صورت علنی و هم از مسیرهای دیپلماتیک تلاش کرده پکن را برای کاهش حمایت از جمهوری اسلامی تحت فشار قرار دهد.

این مقام‌ها که به دلیل حساسیت موضوع و هم‌زمانی آن با سفر ترامپ به چین به شرط ناشناس ماندن با نیویورک‌تایمز گفت‌وگو کرده‌اند، گفته‌اند دولت آمریکا تلاش‌های چین برای ارسال تجهیزات نظامی به ایران را «غیرقابل‌قبول» می‌داند و خواهان جلوگیری پکن از هرگونه انتقال تسلیحات است.

نمایندگی جمهوری اسلامی در سازمان ملل متحد تاکنون به درخواست این روزنامه برای اظهارنظر پاسخ نداده است. با این حال عباس عراقچی، وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی، پیش‌تر در ماه مارس گفته بود حکومت ایران از چین و روسیه «همکاری نظامی» دریافت کرده، اما جزئیاتی درباره آن ارائه نکرده بود.

بر اساس این گزارش، مقام‌های آمریکایی معتقد نیستند دولت چین به‌طور رسمی انتقال تسلیحات به ایران را تصویب کرده باشد، اما تاکید می‌کنند بعید است چنین مذاکراتی میان شرکت‌های چینی و مقام‌های ایرانی بدون اطلاع حکومت چین انجام شده باشد.

به گفته این مقام‌ها، دست‌کم یکی از کشورهای ثالثی که قرار بوده تسلیحات از طریق آن منتقل شود در آفریقا قرار دارد، هرچند هنوز مشخص نیست محموله‌ای به آن کشور رسیده یا نه.

ترامپ پس از انتشار گزارش‌های اولیه درباره احتمال انتقال موشک‌های دوش‌پرتاب به ایران گفته بود شخصاً از شی جین‌پینگ خواسته مانع هرگونه ارسال سلاح به جمهوری اسلامی شود.

او در گفت‌وگو با شبکه فاکس بیزنس گفته بود: «برای او نامه‌ای نوشتم و خواستم چنین کاری نکند و او هم پاسخ داد که اساساً چنین کاری انجام نمی‌دهد.»

نیویورک‌تایمز همچنین گزارش داده از زمان آغاز جنگ، چین اطلاعات امنیتی و دسترسی به یک ماهواره جاسوسی را در اختیار جمهوری اسلامی قرار داده که موقعیت نیروهای آمریکایی در منطقه را ردیابی می‌کند.

این روزنامه افزود چین همچنین قطعات دومنظوره‌ای نظیر نیمه‌رساناها، حسگرها و مبدل‌های ولتاژ را در اختیار ایران گذاشته؛ تجهیزاتی که در تولید پهپاد، موشک و دیگر سامانه‌های تسلیحاتی کاربرد دارند اما استفاده غیرنظامی نیز برای آن‌ها تعریف شده و به همین دلیل حساسیت کمتری نسبت به فروش مستقیم سلاح ایجاد می‌کنند.

به نوشته نیویورک‌تایمز، چین در طول جنگ اوکراین نیز قطعات مشابهی را در اختیار روسیه قرار داده بود.

در بخش دیگری از این گزارش آمده است که تلاش برای انتقال تسلیحات از مسیر کشورهای ثالث نشان می‌دهد پکن قصد داشته این همکاری‌ها با حکومت ایران محرمانه باقی بماند.

چین در حال حاضر بزرگ‌ترین خریدار نفت تحریمی ایران به شمار می‌رود و حدود ۸۰ درصد نفت صادراتی جمهوری اسلامی را خریداری می‌کند؛ نفتی که معمولاً با قیمتی پایین‌تر از نرخ بازار به پکن فروخته می‌شود.

نیویورک‌تایمز می‌نویسد اگرچه روابط اقتصادی با چین برای جمهوری اسلامی اهمیت بسیار بیشتری دارد، اما پکن نیز به دلیل وابستگی شدید به انرژی عبوری از تنگه هرمز، در حفظ روابط خود با تهران منافعی راهبردی می‌بیند.

با این حال، جنگ اخیر عملاً حمل‌ونقل دریایی در تنگه هرمز را مختل کرده و آتش‌بس برقرارشده در هفته‌های گذشته نیز هنوز نتوانسته رفت‌وآمد عادی کشتی‌ها را به‌طور کامل احیا کند؛ وضعیتی که به گفته این گزارش، فشارهایی تازه بر بازارهای صادراتی چین وارد کرده است.