«دونالد ترامپ»، رییس جمهوری ایالات متحده به تازگی در گفتوگو با پادکست «پاد فورس وان» برای دیدار با مجتبی خامنهای رهبر جمهوری اسلامی ابراز تمایل کرده است. او در پاسخ به پرسشی درباره نقش مجتبی خامنهای در مذاکرات تهران و واشنگتن گفته «او کاملا در این موضوع دخیل است. فکر میکنم آنها احترام زیادی برای او قائل هستند.» ترامپ گفت شنیده است که رهبر جمهوری اسلامی «وضعیت چندان خوبی ندارد»، اما در جریان مذاکرات تایید و موافقت خود را اعلام میکند.
از ۱۸ اسفند که رسانههای جمهوری اسلامی اعلام کردند که مجلس خبرگان رهبری «مجتبی خامنهای» فرزند «سیدعلی خامنهای» را به رهبری جدید برگزیده است، او هرگز در انظار عمومی ظاهر نشده و فقط پیامهای مکتوب داده است. «سالار ولایتمدار»، نماینده مجلس، در توضیح این غیاب گفته است: «بر اساس نظر علمای نجف، قم و مشهد و تصمیم مسوولان امنیتی، فعلاً تصاویر و آثار جدیدی از ایشان منتشر نمیشود تا دشمنان نتوانند از مسیرهای خاص و علوم غریبه که در دانشگاههایی همچون علوم غریبه تلآویو مطرح میشود، به ایشان آسیب برسانند.» با چنین بهانههایی مقامات مختلف کشور عدم حضور او در اجتماعات را توجیه میکنند؛ اما آیا به راستی رهبر سوم جمهوری اسلامی سالم است، چرا روایتها از سلامت وی متناقض است؟
این روایتها از همان روزهای نخست پس از حمله به محل اقامت او شکل گرفت. تقریباً همه بر یک نکته تاکید داشتند که «آقا مجتبی»، در «سلامت کامل» است. اما هر مقامی که در مورد او حرف زده، بیش از آنکه ابهامات در مورد او را برطرف کند، صحنه را مکدر کرده است. در این مدت بهتدریج از «چند خراش»، به «جراحات سطحی»، و سپس تعداد بخیهها و جراحی رسیدیم. در بسیاری از این اظهارات، گویندگان به شنیدههایشان استناد میکنند نه مشاهده مستقیم. در کنار عدم انطباق گفتهها در مورد سلامت او، محلی که گفته میشود او مورد اصابت قرار گرفته است نیز یکسان نیست و معلوم نیست او هنگام حملات نیروهای آمریکا و اسراییل در ۹ اسفند کجا بوده است؛ اساسا چگونه موج انفجاری که دَرِ ساختمانِ کناری محل اصابت بمب را لوله کرده است، به روایت مقامات ایرانی هیچ تاثیری بر روی مجتبی نگذاشته است؟
مجتبی سالم است اما همه چیز خراب شد
پس از حمله به بیت رهبری گمانه زنیها در مورد خانواده خامنهای آغاز شد، خبرهایی از کشته شدن اعضای خانواده در حالی منتشر میشد که به ناگاه بدون اشاره به کل خانواده، «اسماعیل کوثری» عضو کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی مجلس در دهم اسفند ۱۴۰۴ گفت: «مقام معظم رهبری در سلامت کامل است و مردم به شایعات رسانههای دروغگو توجه نکنند.» او تاکید کرد: «براساس اطلاع دقیق، مقام معظم رهبری در سلامتی کامل است و در حال فرماندهی میدان جنگ هستند.»
نظام سیاسی حدود بیست ساعت بعد از حمله ۹:۴۵ صبح شنبه، تصمیم گرفت تا اعلام کند که سیدعلی خامنهای کشته شده است و به تدریج نام چند نفر از اعضای خانواده از جمله همسرش منتشر شد که بعدا تکذیب شد و تاکنون اطلاعی از او نیست. در میان لیست کسانی که کشته شده بود اثری از نام مجتبی و دیگر پسران خامنهای نبود. دو روز بعد در مورد سلامت مجتبی خبرگزاری مهر نوشت: «طبق اخبار موثق دریافتی و برخلاف شایعات رسانه های صهیونیستی حجت الاسلام والمسلمین سید مجتبی خامنه ای فرزند امام شهید انقلاب اسلامی در سلامت کامل به سر می برد.»
در ۱۲ اسفند در یک سخنرانی که «یحیی رحیمصفوی»، مشاور رهبر سابق در حالی که میگفت: «ما بعد از جنگ ۱۲ روزه میدانستیم آنان با خدعه و دروغ باز هم متوسل میشوند از آن روز ما همزمان با دیپلماسی، قدرت دفاعی و موشکی مان را بیشتر کردیم» در مورد شدت انفجاری که در بیت رهبری اتفاق افتاده بود توضیح داد که انفجار در بیت رهبری چنان بود که «تمام» شیشههای دفترش که نزدیک این ساختمان بوده شکست و «درب آهنی لوله شد.» با وجود چنین انفجار سهمگینی، در ۲۰ اسفند ماه، یعنی دو روز بعد از انتخاب رهبر جدید، «یوسف پزشکیان»، فرزند رییس جمهوری در کانال تلگرامی خود نوشت: «خبری از مصدوم شدن آقا مجتبی شنیدم. از دوستانی که ارتباط داشتند سوال کردم. گفتند به لطف خدا سلامت هستند و مشکلی نیست.»
موضوع سلامت رهبر جدیدی در ۲۸ اسفند از زبان «عباس عراقچی»، وزیر امور خارجه ایران نیز بینالمللی شد. او در گفت و گو با شبکه «الجزیره» اعلام کرد «تا جایی که من اطلاع دارم تنها جراحات سطحی وجود داشته و ایشون در سلامت کامل به سر میبرند.» او در حالی این حرف را گفت که رهبر جدید را ندیده بود و تاکید کرد که اطلاعات خود را از افراد دیگری به دست آورده است.
مقامات عموما در پاسخ به این سوال که سلامت مجتبی خامنهای چگونه است، برای مدتها گفتند که حال او خوب است. اما «محسن قمی» معاون امور بینالملل دفتر رهبری، ضمن این که این سوال را اساسا «ترفند دشمن» میداند ولی میگوید وی «مجروحیتی» داشته و خدا او را به «عنوان ذخیره شیعه حفظ کرده». او توضیح میدهد که چند دقیقه قبل از این که به ساختمان بمب بخورد «به مناسبت کاری» به حیاط رفته بود. قمی میگوید حالا او امور را کنترل میکند و حتی به تیم مذاکره کننده نیز تذکراتی داده است.
خامنهای در تجمعات خیابانی
جمهوری اسلامی در این مدت مدام از همگامی میدان، دیپلماسی و خیابان حرف زده است. اما به نظر میرسد که میان گروههای مختلف اختلاف حتی بر سر خامنهای پسر جدی است. در ۱۷ اردیبهشت ماه «مسعود پزشکیان» رییسجمهور در یک نشست اعلام کرد «نزدیک به دو ساعت دو ساعت و نیم هم با ایشون ملاقات داشتیم» و این دیدار صمیمی بوده است. او جزو معدود کسانی بود که به صراحت از دیدار با رهبر سخن گفت اما از سلامت او هیچ. با این حال آنچه عجیب بود آن است که این دیدار تکذیب شد. فرماندهان سپاه از این دیدار ابراز تعجب کرده و گفتههای رییسجمهور را «فریب افکار عمومی» دانسته بودند.
این تایید و تکذیب که میان گروهی از افراد در میان میدان (فرماندهان سپاهی) و دیپلماسی (اهالی دولت) با هم بر سر خامنهای به وجود آمد بخشی از اختلاف موجود میان مقامات است. به ویژه که گفتههای پزشکیان جز تمجید هیچ جزیيات دیگری ندارد. اما تنشی که در میان این دو گروه وجود دارد در خیابان نیز جلوهگر است.
یک روز بعد از گفتههای پزشکیان و در یک تجمع خیابانی «سید مظاهر حسینی» مسوول دیدارهای دفتر رهبر قبلی، توضیح میدهد: «منزل ایشان را زدند که خانمش شهید شد. ایشان در بین راه، آمد در پلهها که برود بالا، آن موشک خورد آنجا و خانم حداد عادل شهید شد و آقای مصباح که طبقه پایین بود، شهید شدند. ضربه موج (انفجار) نیز در بین راه به حضرت آیت الله مجتبی خورده، انداخته زمین. یک مقدار کشکک پا و کمرشان آسیب دیده بود… در سلامتی کامل هستند… یک ترک کوچکی پشت گوششان خورده که وقتی عمامه میگذارند، اصلا معلوم نیست… در سلامتی کامل به سر میبرد.»
جالب این بود که «محمود نبویان» نماینده تندرو مجلس، در یکی از تجمعات مردمی در ۲۸ فروردین، به هیچ یک از مواردی که حسینی اشاره کرده بود اشاره نکرده و تنها گفت: «به کوری چشم همه دشمنان آقا در سلامت کامل است و برای سلامتیاش یک صلوات بفرستید.»
رویکرد مشابهی توسط «میثم مطیعی» مداح، در تجمع دیگر خیابانی بود. یکی از حضار در ۲۴ فروردین از او در مورد سلامتی رهبر جدید میپرسد و مطیعی پاسخ میدهد «از افرادی که مطلع هستند سوال کردم» و رهبر «بدون مجروحیت» در «سلامت کامل» هستند و از فضای مجازی، مطالبات مردمی و وضعیت میدان اطلاع کامل دارد.
بیمارستان؛ جراحی یا بخیه
اما در میان همه آنچه تاکنون گفته شده است، در مورد اینکه مجتبی خامنهای در بیمارستان بوده یا چقدر آنجا بوده اجماع وجود ندارد. «محسن زنگنه» نماینده مجلس که از افراد نزدیک به رهبر جدیدی است در یک برنامه تلویزیونی در ۹ فروردین میگوید پس از حمله هشیاری کامل داشته و او «در حد بیمارستان هم نبودند» چرا که فقط چند خراش و بریدگی داشته است. وی تاکید میکند «بیست و چهار ساعت هم در بیمارستان نبوده است.»
در یک برنامه تلویزیونی «علیرضا مرندی»، رییس تیم پزشکی رهبر پیشین حضور یافت و انتظار آن بود که توضیحی در مورد وضعیت رهبر جدید بدهد، اما او عملا در مورد سلامت رهبر جدید هیچ نگفت اما تاکید کرد: «آیت الله آقا مجتبی کپی باباست. آنها را از سن خیلی کم میشناختم. با آنها عملاً بزرگ شدیم، بزرگ سنی.» در حالی که این سکوت را باید معنادار دانست «حسینعلی شهریاری»، رییس کمیسیون بهداشت و درمان مجلس در یک مصاحبه کوتاه میگوید: «حال ایشان ماشاء الله بسیار عالی و خوب است و از سلامت کامل برخوردارند.»
«حسین کرمانپور»، سخنگوی وزارت بهداشت در یک کنفرانس توضیح میدهد که مجتبی خامنهای را به بیمارستان «سینا» آوردهاند. او میگوید «اتفاق خاصی» برای مجتبی نیفتاده بود. حتی زخمها «چهره و ظاهر» را مخدوش نکرده بود و «مثل امام شهید قطع عضوی نداشت.» چند بخیه به سر و صورت زده شده بود اما «دو سه بخیه» روی پا انجام شد در بیمارستان. او توضیح میدهد «همکارانم گفتند هرکاری کردیم ایشان روزهشان را باز کنند، نکردند و تا افطار ایشان روزهشان را نگه داشتند که این هم نشان از سلامت ایشان دارد که اگر مجروحیت زیاد بود نمیتوانستند به حرف ما گوش ندهند. کرمانپور همچنین میگوید « ساعت ۲ بامداد دهم اسفند ترخیص شدند و به محلی که باید میرفتند؛ منتقل شدند.»
در حالی این خبرها توسط مقامات بهداشتی مختلف جمهوری اسلامی اعلام میشد که روزنامه «نیویورک تایمز» به نقل از چهار مقام ارشد جمهوری اسلامی، گزارش داد مجتبی خامنهای یکی از پاهای او سه بار جراحی شده و او در انتظار دریافت پای مصنوعی است. این مقامها گفتند صورت و لبهای مجتبی خامنهای بهشدت دچار سوختگی شده و همین موضوع صحبت کردن را برای او دشوار کرده است. همچنین روی یکی از دستهایش عمل جراحی انجام داده و بهتدریج در حال بازیابی کارکرد آن است.
تلاش برای کنترل افکار عمومی
مجموعه اظهارات مقامات مختلف نشان میدهد که موضوع سلامت مجتبی خامنهای یک مسئله عادی پزشکی برای نظم سیاسی نیست. اکثر کسانی که از او حرف زدهاند او را ندیدهاند و سکوت معنادار برخی چهرههای کلیدی، احتمالاً به معنای آن است که سیاست میخواهد واقعیت را چنان که میخواهد بسازد و بحران در رأس هرم را مدیریت کند.
از سوی دیگر، نحوه ارایه اطلاعات نشان میدهد که وضعیت جسمانی رهبر جدید بهصورت محدود و کنترلشده بیان میشود. این شیوه میتواند با ملاحظات سیاسی و امنیتی مرتبط باشد، از جمله تلاش برای تثبیت موقعیت قدرت و پیشبرد رایزنیها برای شکلدادن به نظم جدید در ساختار تصمیمگیری. به همین خاطر هم حکومت با رویکردی تدریجی و قطرهچکانی در ارائه روایتها از سلامت او، تلاش میکند تا تصویر یک «قدرت مقتدر» را حفظ کرده و از ریزش روحیه بدنه وفادار خود جلوگیری کند.
با این حال، مجموعهای از پاسخهای پراکنده و ناسازگار درباره محل حادثه، میزان جراحت و مدت حضور در بیمارستان، یک پارادوکس گریزناپذیر برای حکومت خلق کرده است. پافشاری بر «سلامت کامل» رهبری که بیش از سه ماه است حتی یک فریم عکس یا فایلی صوتی از او منتشر نشده، روایت رسمی را در برابر بخش بزرگی از افکار عمومی بیاعتبار کرده است. جمهوری اسلامی در تلاش است تا با مدیریت ادراک عمومی، صورت مخدوش حقیقت را بپوشاند و «حضور فیزیکی» رهبر سوم را با «احکام مکتوب» جایگزین کند؛ اما این مهندسی رسانهای پاسخگوی وفاداران در خیابان برای همیشه نخواهد بود.
به کانال تلگرام سایت ملیون ایران بپیوندید