دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، روز سهشنبه اعلام کرد ایران یک فروند بالگرد آپاچی ارتش آمریکا را هنگام گشتزنی در نزدیکی تنگه هرمز سرنگون کرده و تأکید کرد ایالات متحده «ناگزیر» است به این حمله پاسخ دهد. این حادثه در یکی از حساسترین نقاط جهان برای عبور انرژی رخ داده و میتواند آتشبس شکننده و مذاکرات واشنگتن و تهران را با خطر تازهای روبهرو کند.
ترامپ در شبکه اجتماعی تروث سوشال نوشت که فرماندهان نظامی آمریکا به او اطلاع دادهاند ایرانیها شب گذشته یک بالگرد بسیار پیشرفته آپاچی را هنگام مأموریت بر فراز تنگه هرمز هدف قرار دادهاند. او افزود دو خلبان این بالگرد سالم و بدون جراحت نجات یافتهاند، اما آمریکا باید به این اقدام پاسخ دهد.
فرماندهی مرکزی ارتش آمریکا، سنتکام، در بیانیهای محتاطانهتر اعلام کرده است که یک بالگرد ایاچ-۶۴ آپاچی ارتش آمریکا ساعت ۷ و ۳۳ دقیقه عصر دوشنبه به وقت شرق آمریکا، برابر با کمی پس از سه بامداد سهشنبه به وقت ایران، هنگام گشتزنی در نزدیکی سواحل عمان سقوط کرده است. سنتکام گفته دو سرنشین بالگرد حدود دو ساعت پس از حادثه با موفقیت نجات یافتند و وضعیت جسمی آنان پایدار است. این فرماندهی هنوز علت سقوط را رسماً اعلام نکرده و گفته بررسیها ادامه دارد.
بر اساس گزارش رسانههای آمریکایی، عملیات نجات با مشارکت نیروهای آمریکایی و با استفاده از یک شناور بدون سرنشین انجام شد؛ اقدامی که از آن به عنوان یکی از نخستین مأموریتهای عملیاتی موفق یک قایق پهپادی در نجات نیروهای نظامی در دریا یاد شده است. دو خدمه بالگرد پس از حدود دو ساعت حضور در آبهای نزدیک سواحل عمان نجات داده شدند.
اهمیت حادثه از آن روست که تنگه هرمز، پس از ماهها جنگ و محاصره دریایی، در مرکز مذاکرات ایران و آمریکا قرار دارد. واشنگتن میکوشد با توافقی موقت، مسیر عبور کشتیها از این گذرگاه حیاتی را باز کند؛ گذرگاهی که پیش از جنگ، بخش مهمی از نفت و گاز مایع جهان از آن عبور میکرد. در مقابل، تهران خواهان رفع تحریمها، آزادسازی داراییهای بلوکهشده و به رسمیت شناخته شدن نقش خود در کنترل شرایط عبور از تنگه است.
حادثه سقوط یا سرنگونی آپاچی در حالی رخ داده که تنها یک روز پیشتر، ایران و اسرائیل پس از چند دور حمله و ضدحمله، با فشار ترامپ از ادامه حملات مستقیم خودداری کرده بودند. ترامپ همزمان تلاش میکند اسرائیل را از گسترش جنگ در لبنان بازدارد و مذاکرات با تهران را زنده نگه دارد. اما اکنون اتهام سرنگونی بالگرد آمریکایی، فضای بحران را دوباره تیره کرده است.
هنوز روشن نیست پاسخ آمریکا چه خواهد بود. ترامپ از «پاسخ» سخن گفته، اما جزئیاتی درباره نوع، زمان یا دامنه آن ارائه نکرده است. مقامهای نظامی آمریکا نیز فعلاً بر نجات خدمه و ادامه تحقیقات درباره علت حادثه تأکید کردهاند. با این حال، هرگونه حمله تلافیجویانه آمریکا میتواند مذاکرات را به خطر اندازد و بار دیگر به تبادل مستقیم آتش میان واشنگتن و تهران منجر شود.
این حادثه همچنین فشار داخلی بر ترامپ را افزایش میدهد. او از یکسو وعده داده است به جنگ پرهزینه با ایران پایان دهد و از سوی دیگر نمیخواهد در برابر حملهای که خود آن را اقدام ایران علیه نیروهای آمریکایی خوانده، ضعیف به نظر برسد. همین دوگانه، تصمیم واشنگتن را حساستر کرده است: پاسخ نظامی میتواند بحران را شعلهور کند، و خودداری از پاسخ ممکن است از سوی مخالفان داخلی و متحدان منطقهای آمریکا نشانه عقبنشینی تلقی شود.
ایران تاکنون رسماً درباره ادعای ترامپ مبنی بر سرنگونی بالگرد آپاچی اظهارنظر روشنی نکرده است. اما اگر تهران این ادعا را رد کند یا حادثه را ناشی از سقوط فنی بداند، اختلاف روایتها میتواند به بخشی از جنگ تبلیغاتی دو طرف تبدیل شود.
به کانال تلگرام سایت ملیون ایران بپیوندید