اسرائیل و حزبالله لبنان پس از یکی از خونینترین روزهای جنگ، با آتشبسی تازه موافقت کردند؛ آتشبسی که به گفته یک مقام آمریکایی، با میانجیگری آمریکا و قطر و با کمک ایران به دست آمده و از ساعت ۴ بعدازظهر جمعه به وقت محلی آغاز شده است. این توافق پس از آن اعلام شد که تشدید ناگهانی درگیریها در جنوب لبنان، توافق موقت ایران و آمریکا برای پایان دادن به جنگ منطقهای را در نخستین آزمون جدی قرار داد.
بر اساس گزارشهای تازه، حملات هوایی و توپخانهای اسرائیل از نیمهشب جمعه تا پیش از اعلام آتشبس دستکم ۴۷ کشته و ۹۷ زخمی در لبنان برجای گذاشت. وزارت بهداشت لبنان این آمار را اعلام کرده و گزارشها میگویند کشتهها شامل زنان و کودکان نیز بودهاند. در همان روز، اسرائیل نیز کشته شدن چهار سرباز خود در جنوب لبنان را تأیید کرد؛ حملهای که از مرگبارترین ضربات حزبالله به نیروهای اسرائیلی در این مرحله از جنگ توصیف شده است.
یک مقام آمریکایی به رویترز گفت اسرائیل و حزبالله پس از تبادل آتش سنگین روز جمعه، وارد آتشبس شدهاند. مقامهای اسرائیلی و منابع نزدیک به حزبالله نیز اصل توافق را تأیید کردند. اما آتشبس از همان دقایق نخست با ابهام همراه بود. منابع امنیتی لبنان گفتند اسرائیل در نخستین ساعت پس از زمان اعلامشده آتشبس، حدود دوازده حمله هوایی انجام داد؛ هرچند ارتش اسرائیل این روایت را رد کرد و گفت پس از ساعت ۵ بعدازظهر حملهای انجام نشده است. یک خبرنگار رویترز در شمال اسرائیل نیز حوالی ساعت ۴:۵۰ بعدازظهر ادامه حملات در داخل لبنان را مشاهده کرده بود.
چند ساعت بعد، رسانه ملی لبنان گزارش داد یک حمله پهپادی به موتورسیکلتی در یکی از جادههای جنوب لبنان، دو نفر را کشته است. ارتش اسرائیل بلافاصله درباره این حمله اظهارنظر نکرد. همین گزارشها نشان میدهد آتشبس تازه، اگرچه از نظر دیپلماتیک اعلام شده، هنوز در میدان کاملاً تثبیت نشده است.
این آتشبس برای واشنگتن و تهران اهمیتی فراتر از لبنان دارد. متن توافق موقت ایران و آمریکا، که برای ۶۰ روز مسیر مذاکرات نهایی را باز میکند، خواستار «پایان فوری و دائمی عملیات نظامی در همه جبههها، از جمله لبنان» شده است. در روزهای گذشته، ادامه حملات اسرائیل در جنوب لبنان باعث تعویق گفتوگوهای برنامهریزیشده ایران و آمریکا در بورگناشتوک سوئیس شد. تهران هشدار داده بود بدون توقف جامع جنگ در لبنان، مذاکرات نمیتواند ادامه یابد.
حسن فضلالله، نماینده حزبالله در پارلمان لبنان، پیش از اعلام آتشبس گفته بود ایران به این گروه اطلاع داده است که ادامه مذاکرات با واشنگتن بدون آتشبسی فراگیر ممکن نیست. به این ترتیب، آتشبس تازه نه فقط نتیجه فشار میدانی، بلکه محصول پیوند مستقیم پرونده لبنان با توافق ایران و آمریکا است.
اسرائیل که در مذاکرات تهران و واشنگتن حضور نداشت، از همان ابتدا نسبت به بند لبنان در توافق اعتراض کرده بود. یک مقام ارشد اسرائیلی پس از اعلام آتشبس گفت اگر حزبالله حمله نکند، «برای ما زمان جنگ نیست»، اما همزمان تأکید کرد نیروهای اسرائیلی در جنوب لبنان باقی خواهند ماند. این جمله نشان میدهد تلآویو توقف عملیات را به معنای عقبنشینی از خاک لبنان نمیداند.
بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل، پیش از اعلام آتشبس وعده داده بود حزبالله بهدلیل کشته شدن چهار سرباز اسرائیلی «بهای بسیار سنگینی» خواهد پرداخت. اسرائیل میگوید حملات روز جمعه علیه نیروها و زیرساختهای حزبالله و در پاسخ به نقضهای مکرر آتشبس انجام شده است. حزبالله اما این ادعا را رد کرده و اسرائیل را به نقض مداوم توافق، حمله به غیرنظامیان، تخریب خانهها و ادامه پیشروی زمینی در جنوب لبنان متهم کرده است.
درگیریهای شدید روز جمعه عمدتاً در منطقهای در شمال رود لیطانی، در حوالی تپه علیالطاهر، متمرکز بود؛ منطقهای مرتفع و مهم از نظر نظامی که برای حزبالله اهمیت راهبردی دارد. منابع لبنانی گفتهاند نیروهای اسرائیلی برای پیشروی در این منطقه تلاش کرده بودند. حزبالله اعلام کرد نیروهایش یک یگان اسرائیلی را در نزدیکی این تپه کمین زده، سه تانک مرکاوا را با موشکهای هدایتشونده منهدم کرده و نیروهای اسرائیلی را با راکت و آتش توپخانه هدف قرار دادهاند. این گروه همچنین گفت نیروهایی را که برای انتقال کشتهها و زخمیها وارد منطقه شده بودند، دوباره هدف قرار داده است.
اسرائیل در ماههای اخیر منطقهای را در جنوب لبنان بهعنوان «منطقه امنیتی» تحت کنترل خود اعلام کرده و میگوید هدفش دور کردن تهدید حزبالله از شمال اسرائیل است. در عمل، این سیاست با تخریب گسترده روستاهای جنوب لبنان همراه بوده است؛ روستاهایی که اسرائیل میگوید حزبالله در آنها مستقر شده، اما لبنان و حزبالله آن را سیاست زمین سوخته و تلاش برای ایجاد کمربند اشغالی دائمی میدانند.
بر اساس آمار وزارت بهداشت لبنان، از آغاز مرحله تازه جنگ در ۲ مارس تاکنون، ۳۹۱۲ نفر در لبنان در نتیجه حملات اسرائیل کشته شدهاند؛ از جمله صدها امدادگر، زن و کودک. بیش از یک میلیون نفر نیز در لبنان آواره شدهاند. در سوی اسرائیل، دستکم ۳۲ سرباز و چهار غیرنظامی در این دور از درگیریها با حزبالله کشته شدهاند. این آمارها نشان میدهد لبنان، بیش از هر جبهه دیگر، بار انسانی جنگ منطقهای را تحمل کرده است.
آتشبس تازه اگر پایدار بماند، میتواند مسیر ازسرگیری مذاکرات ایران و آمریکا را باز کند. اما اگر اسرائیل حضور نظامی خود در جنوب لبنان را ادامه دهد و حزبالله نیز حملات به مواضع اسرائیلی را از سر بگیرد، همین جبهه میتواند توافق موقت تهران و واشنگتن را از درون فروبپاشد. برای ایران، لبنان بخشی از متن توافق است؛ برای اسرائیل، توافقی است که بدون حضور تلآویو نوشته شده و الزامآور نیست.
دونالد ترامپ در روزهای گذشته بهطور علنی از شدت عملیات اسرائیل در لبنان انتقاد کرده و گفته بود به اسرائیل گفته است باید «آرامتر» عمل کند. این نخستین بار در سالهای اخیر است که اختلاف واشنگتن و تلآویو بر سر لبنان تا این اندازه آشکار شده است. اما آزمون واقعی اکنون آغاز میشود: آیا آمریکا میتواند اسرائیل را به توقف حملات وادار کند، یا تلآویو با ادامه عملیات، توافق ایران و آمریکا را به بنبست خواهد کشاند؟
برای لبنان، پاسخ این پرسش به معنای مرگ و زندگی است. آتشبس تازه پس از روزی اعلام شد که دهها نفر کشته شدند، خانهها و زیرساختها بار دیگر هدف قرار گرفتند و مردم جنوب لبنان بار دیگر میان فرار، بازگشت به ویرانهها و انتظار برای حمله بعدی گرفتار ماندند. تا زمانی که نیروهای اسرائیلی در جنوب لبنان باقی بمانند و هر دو طرف حق پاسخ نظامی برای خود قائل باشند، این آتشبس بیش از آنکه پایان جنگ باشد، وقفهای نگرانکننده در دل جنگی فرسایشی است.
به کانال تلگرام سایت ملیون ایران بپیوندید