دو جلد از کتاب «علیه اعدام» به کوشش «هماندیشی چپ» منتشر شده است؛ مجموعهای گسترده از مقالهها، پژوهشها، گزارشها، گفتوگوها، اسناد تاریخی و آثار ادبی که مجازات اعدام را از منظرهای حقوقی، تاریخی، سیاسی، اجتماعی، جنسیتی و فرهنگی بررسی میکند.
جلد نخست این مجموعه با عنوان «نه به اعدام؛ سیاست سرکوب و وحشتآفرینی در ایران» بهطور مشخص به پیشینه و ابعاد مجازات مرگ در ایران اختصاص دارد. جلد دوم نیز بررسیهای نظری، دیدگاهها، گفتوگوها و اسناد مرتبط با اعدام را دربر میگیرد. طراحی رو و پشت جلد این مجموعه را ناصر تیمورپور انجام داده است.
بخش نخست جلد اول با آمار، قوانین و پیشینه اعدام در ایران آغاز میشود. گزارشهایی از شمار اعدامها در سالهای اخیر، بررسی افزایش اجرای احکام در سال ۲۰۲۵، معرفی جرائم مستوجب اعدام و مطالبی درباره اعدام کودکان، زنان، اقلیتهای ملی و دینی از جمله نوشتههای این بخشاند.
در ادامه، نویسندگان کتاب به تاریخ مجازات مرگ در دورههای قاجار، پهلوی و جمهوری اسلامی، نهادینهشدن اعدام، اعدام در ملأ عام و کارکرد آن بهعنوان ابزاری برای تولید ترس و کنترل جامعه پرداختهاند. نوشتههایی از اسد سیف، مجید نفیسی، حسین دولتآبادی، نادر وهابی، یوسف کهن و عمادالدین باقی در این بخش دیده میشود.
فصل جداگانهای از جلد نخست به کشتار زندانیان سیاسی در سال ۱۳۶۷ اختصاص یافته است. نوشتههایی از یرواند آبراهامیان و منیره برادران، گزارشی درباره فقدان عدالت پس از کشتار و روایتی از خانوادههای دادخواه، اجزای اصلی این فصل را تشکیل میدهند.
بخش پایانی جلد نخست به بازتاب اعدام در ادبیات اختصاص دارد و مقاله، داستان و شعرهایی از اسد سیف، نسیم خاکسار، سیدعلی صالحی، مجید نفیسی و حسین دولتآبادی را شامل میشود. در این بخش، تأثیر مجازات مرگ بر ادبیات و حافظه جمعی و همچنین تجربه هراس، دادخواهی و مقاومت در برابر اعدام بررسی شده است.
جلد دوم کتاب با یادداشتهایی از اردشیر مهرداد درباره مجازات اعدام آغاز میشود و در بخش نظری، نوشتههایی از کارل مارکس و رزا لوکزامبورگ و پژوهشهایی درباره دیدگاههای مارکس، هگل، کانت، آلبر کامو و ژاک دریدا را دربر میگیرد. رابطه مجازات مرگ با فقر و نابرابری طبقاتی، مسئولیت مأموران اجرای احکام، موضع سوسیالیستها در برابر اعدام و مجازات مرگ در جرائم مرتبط با مواد مخدر از دیگر موضوعات این جلد است.
بخشی از جلد دوم به گفتوگو با عبدالکریم لاهیجی و رامین جهانبگلو درباره امکان لغو اعدام و آینده نظام قضایی ایران اختصاص یافته است. در بخش اسناد نیز «میثاق ملی لغو اعدام»، نوشتههایی از خسرو شاکری، گزارشهایی درباره شیوه مجازات در دوره قاجار، خاطرات میرغضب مظفرالدینشاه و آخرین نامه نیکلای بوخارین پیش از اعدام گردآوری شدهاند.
این دو جلد به یاد بهروز معظمی، تاریخنگار، پژوهشگر و از همراهان و بنیانگذاران هماندیشی چپ، منتشر شده است. گردآورندگان کتاب، مخالفت با اعدام را پیش از آنکه صرفاً موضعی حقوقی یا سیاسی باشد، دفاع از حرمت جان انسان دانستهاند؛ اصلی که به نوشته آنان، در زندگی فکری و اخلاقی بهروز معظمی جایگاهی محوری داشت.
«هماندیشی چپ» خود را نه یک گروه یا سازمان سیاسی، بلکه جمعی از کنشگران چپ، سوسیالیست و کمونیست از نسلها و گرایشهای نظری مختلف معرفی میکند. اعضای این جمع، با وجود تفاوت دیدگاه در مسائل گوناگون، در مخالفت بیقیدوشرط با مجازات اعدام اشتراک نظر دارند.
تهیهکنندگان مجموعه ابراز امیدواری کردهاند جلد سوم کتاب را نیز با روایتها و نوشتههای کسانی منتشر کنند که خود زمانی محکوم به اعدام بودهاند، شاهد اجرای احکام مرگ بودهاند یا در زندان با زندانیان اعدامشده زندگی کردهاند. کتاب از طریق نشانیهای ارتباطی و کانالهای «هماندیشی چپ» معرفی و در دسترس علاقهمندان قرار گرفته است.
کانال تلگرامی همانديشی چپ
https://t.me/left_forum/۲۹۴
به کانال تلگرام سایت ملیون ایران بپیوندید