آمارهای سازمان ثبت احوال نشان می‌دهد روند کاهش زاد و ولد در ایران وارد مرحله‌ای بی‌سابقه شده است. بر اساس این آمار، در سال ۱۴۰۴ تنها ۸۹۲ هزار و ۲۸۰ نوزاد در کشور متولد شدند؛ رقمی که پایین‌ترین میزان تولد در دست‌کم ۶۶ سال گذشته، از سال ۱۳۳۹ تاکنون، محسوب می‌شود.

سال ۱۴۰۴ دومین سال پیاپی است که تعداد موالید در ایران به کمتر از یک میلیون نفر می‌رسد. این در حالی است که در دهه ۱۳۶۰، شمار تولدهای سالانه کشور از دو میلیون نفر فراتر رفته بود.

همزمان با کاهش تعداد موالید، نرخ خام ولادت نیز به پایین‌ترین سطح خود در حدود هفتاد سال اخیر رسیده است. این شاخص که تعداد تولد به ازای هر هزار نفر جمعیت را نشان می‌دهد، در سال گذشته به ۱۰ تولد در هر هزار نفر کاهش یافت؛ در حالی که این نرخ در سال ۱۳۳۵ حدود ۱۹ تولد به ازای هر هزار نفر بود.

در مقابل، آمار ثبت احوال از ثبت ۴۵۱ هزار و ۷۹۸ مورد فوت در سال ۱۴۰۴ خبر می‌دهد. اگرچه نرخ خام مرگ‌ومیر، با ۵.۳ مورد در هر هزار نفر، در محدوده میانگین تاریخی قرار دارد، اما تعداد فوت‌شدگان پس از سال‌های اوج همه‌گیری کرونا همچنان در سطح بالایی باقی مانده است.

بررسی نسبت تولد به مرگ نیز از تشدید بحران جمعیتی حکایت دارد. در دهه ۱۳۶۰، در برابر هر مورد فوت حدود ۱۰ تولد ثبت می‌شد، اما این شاخص در سال ۱۴۰۴ برای نخستین بار در هفتاد سال گذشته به کمتر از دو تولد در برابر هر مرگ سقوط کرده است.

کارشناسان هشدار می‌دهند ادامه این روند می‌تواند پیامدهای گسترده‌ای برای ساختار جمعیتی ایران داشته باشد. افزایش سهم سالمندان، کاهش جمعیت در سن کار، تشدید بحران صندوق‌های بازنشستگی، کاهش نیروی کار مولد و افزایش هزینه‌های نظام سلامت و خدمات رفاهی، از جمله مهم‌ترین پیامدهای افت مداوم نرخ زاد و ولد عنوان می‌شود.

این آمار در حالی منتشر شده که همزمان نرخ ازدواج نیز در سال‌های اخیر روندی نزولی داشته و بسیاری از کارشناسان، شرایط اقتصادی، افزایش هزینه‌های زندگی، نااطمینانی نسبت به آینده و کاهش تمایل به فرزندآوری را از عوامل اصلی تداوم روند کاهش موالید در ایران می‌دانند.