حملات موشکی و انفجارهای ماههای اخیر در قشم، نگرانیها درباره ژئوپارک جهانی این جزیره و پدیدههای زمینشناختی میلیونساله آن را افزایش داده است. یک ارزیاب یونسکو تاکید کرده است که نمیتوان احتمال آسیب ناشی از موج انفجارها را رد کرد.
«پیام ما» گزارش داده است که حملات ماههای اخیر، علاوهبر تهدید احتمالی ژئوسایتها و حیاتوحش قشم، گردشگری و اقتصاد محلی این جزیره را نیز با اختلالی جدی روبهرو کرده است.
ژئوپارک قشم مجموعهای از پدیدههای طبیعی مانند دره ستارگان، تنگه چاهکوه، غار نمکدان، جنگلهای حرا، دره تندیسها، بام قشم، جزایر ناز و ساحل تخمگذاری لاکپشتهای پوزهعقابی را دربر میگیرد. این پدیدهها بر اثر فرایندهای زمینشناختی و فرسایش در طول میلیونها سال شکل گرفتهاند.
کیمیا عجایبی، مدرس ژئوتوریسم و ارزیاب رسمی شبکه جهانی ژئوپارکهای یونسکو، گفته است هرگونه ضربه، شوک یا تنش میتواند به ساختارهای زمینشناختی قشم آسیب وارد کند.
او تاثیر انفجارها را با امواج ناشی از زمینلرزه مقایسه کرده و گفته است این امواج ممکن است باعث لرزش، تنش یا ریزش در ژئوسایتها شوند. بااینحال، به گفته این کارشناس، بدون بررسیهای تخصصی نمیتوان درباره وقوع یا میزان این آسیبها اظهار نظر قطعی کرد.
اما سجاد اشگرف، مدیر ژئوپارک جهانی قشم، گفته است پایشهای انجامشده پس از حملات، ازجمله حمله سنگین هشتم مرداد به محله مسکونی چاهتنگو، هیچ آسیب مستقیم یا قابلتوجهی به ژئوسایتهای جزیره نشان ندادهاند. او فاصله محل انفجارها از ژئوسایتها را یکی از دلایل احتمالی سالمماندن این مناطق دانسته است.
بااینحال، جنگ فعالیتهای گردشگری ژئوپارک را مختل کرده است. توقف یا کاهش ورود گردشگران، درآمد حاصل از بازدید ژئوسایتها، فروش صنایعدستی و سوغات و دیگر فعالیتهای وابسته به گردشگری را کاهش داده و کسبوکارهای محلی را تحت فشار قرار داده است.
کیمیا عجایبی این وضعیت را بزرگترین خسارت کنونی جنگ به ژئوپارک قشم دانسته است. به گفته او، کاهش درآمدهای گردشگری، منابع مالی مورد نیاز برای نگهداری و توسعه ژئوسایتها را نیز محدود میکند.
کارشناسان همچنین درباره مهاجرت اجباری جانوران، تخریب زیستگاهها و آسیب به گونههای حیاتوحش بر اثر انفجارها هشدار دادهاند.
قشم بهدلیل قرار گرفتن در دهانه تنگه هرمز، طی ماههای گذشته بارها هدف حمله قرار گرفته است. فعالشدن سامانههای پدافندی، اصابت موشکها و آسیبدیدن زیرساختهایی مانند تاسیسات آبشیرینکن ازجمله رویدادهای گزارششده در این جزیره بودهاند.
ژئوپارک قشم نخستینبار در سال ۲۰۰۶ به شبکه جهانی ژئوپارکها پیوست، اما در سال ۲۰۱۳ بهدلیل ضعف زیرساختها و اجرا نشدن مقررات محیطزیستی از این شبکه خارج شد. این مجموعه در سال ۲۰۱۷ بار دیگر جایگاه جهانی خود را به دست آورد. یونسکو پدیدههای زمینشناختی قشم را حاصل فرسایش و شکلگیری چشماندازهای صخرهای و بیابانی کمنظیر توصیف کرده است.
پس از برقراری آتشبس موقت در فروردین ۱۴۰۵، کمیسیون ملی یونسکو از پایگاهها و آثار ثبتشده ایران خواست وضعیت خود را گزارش کنند. قرار بود نتیجه این بررسیها برای نهادهای بینالمللی و دبیرخانه یونسکو ارسال شود.
به کانال تلگرام سایت ملیون ایران بپیوندید