بهروز اسدی
امروز، با اعطای جایزه حقوق بشر واسلاو هاول ۲۰۲۶ به نسرین ستوده، تنها از یک وکیل یا یک مدافع حقوق بشر تقدیر نشد؛ امروز سالها ایستادگی، شجاعت و وفاداری به کرامت انسان به رسمیت شناخته شد.
امروز حق به حقدار رسید.
نسرین ستوده سالهاست که در برابر سرکوب، زندان، تهدید و محرومیت ایستاده و دفاع از انسان را نه یک شعار، بلکه یک مسئولیت اخلاقی دانسته است. او نشان داده که پایبندی به اصول انسانی زمانی معنا پیدا میکند که انسان، حتی در سختترین شرایط، از حق دیگری دفاع کند؛ حتی زمانی که این ایستادگی برای خودش هزینه داشته باشد.
این جایزه، بیش از آنکه متعلق به یک نام باشد، ادای احترام به یک راه است؛ راه زنانی که برای آزادی، برابری، کرامت انسانی و حق انتخاب ایستادهاند. زنانی که زندان رفتهاند، محروم شدهاند، داغ دیدهاند و با وجود همه فشارها، از خواستههای انسانی و مشروع خود عقب ننشستهاند.
نسرین ستوده یکی از روشنترین نمادهای این ایستادگی است.
او تنها از حق خود سخن نگفته است. در کنار زنانی ایستاده که حق انتخابشان محدود شده، از کودکان و نوجوانانی دفاع کرده که با سنگینترین مجازاتها روبهرو بودهاند و صدای کسانی شده که در دادگاهها و زندانها امکان دفاع از خود نداشتهاند.
ارزش کار نسرین ستوده در همین است: دفاع از حقوق بشر بدون مرزبندی، بدون گزینش و بدون مصلحتسنجی. او یادآور این حقیقت است که نمیتوان برای آزادی خود ایستاد و در برابر سلب آزادی دیگری سکوت کرد؛ نمیتوان از کرامت انسان سخن گفت و آن را تنها برای همفکران خود خواست.
شجاعت او فقط در تحمل زندان و فشار خلاصه نمیشود. شجاعت واقعی او در وفاداری به اصولی است که به آنها باور دارد؛ در ایستادن کنار انسانها، در دفاع از زنان و در تبدیل باور اخلاقی به عمل.
برای بسیاری، ایمان و اخلاق زمانی معنا پیدا میکند که به مسئولیت در برابر انسان دیگر منتهی شود؛ زمانی که دفاع از مظلوم، حفظ حرمت انسان و ایستادگی در برابر بیعدالتی به عمل تبدیل شود. نسرین ستوده در تمام این سالها نشان داده است که دفاع از حقوق انسان میتواند از عمیقترین باورهای اخلاقی و انسانی سرچشمه بگیرد.
امروز نام نسرین ستوده تنها نام یک فرد نیست؛ بخشی از تاریخ ایستادگی زنان ایران است. نامی پیوندخورده با زنانی که برای آزادی، عدالت، حق انتخاب و کرامت انسانی هزینه دادهاند و هنوز ایستادهاند.
و در روزهایی که رضا خندان، همسر و همراه او، خود در زندان است، معنای این تقدیر عمیقتر میشود.
رضا خندان عزیز،
این جایزه تنها تجلیل از نسرین نیست؛ ادای احترام به تو و همه کسانی است که در کنار زنان ایران برای آزادی، حق انتخاب و کرامت انسانی ایستادهاند و هزینه پرداختهاند.
دیوار زندان میتواند انسانها را از هم دور کند، اما نمیتواند حقیقت را زندانی کند. نمیتواند شرافت را به بند بکشد و نمیتواند صدایی را که برای دفاع از انسان برخاسته است از حافظه جامعه پاک کند.
امروز این افتخار را باید پیش از همه به زنان ایران شادباش گفت؛ به مادران دادخواه، زنان زندانی، وکلای مستقل، دخترانی که برای حق انتخاب و تعیین سرنوشت خود ایستادهاند و خانوادههایی که سالها بار زندان و محرومیت عزیزانشان را بر دوش کشیدهاند.
نسرین ستوده یادآور یک حقیقت ساده و بزرگ است:
آزادی بدون شجاعت به دست نمیآید،
عدالت بدون ایستادگی دوام نمیآورد،
و کرامت انسان زمانی حفظ میشود که کسانی حاضر باشند برای دفاع از آن هزینه بدهند.
امروز، این شجاعت و این ایستادگی دیده شد.
و این افتخار، متعلق به همه زنانی است که هنوز ایستادهاند.
بهروز اسدی
فعال حقوق بشر
سخنگوی زن زندگی ازادی در المان
به کانال تلگرام سایت ملیون ایران بپیوندید