از آغاز جنگ چهلروزه، تقابل آمریکا و جمهوری اسلامی در کنار حملات موشکی، پهپادی و هوایی، با فراخوانهای مالی نیز ادامه یافته است؛ فراخوانهایی که در یک سوی آن، میلیونها دلار برای دریافت اطلاعات پیشنهاد میشود و در سوی دیگر، میلیاردها تومان برای کشتن یا اسیر کردن نظامیان آمریکایی.
در این گزارش، مروری داریم بر پاداشهای مالی که دو طرف جنگ، یعنی آمریکا و ایران تعیین کردهاند؛ یکی برای دریافت اطلاعات، دیگری برای قتل و اسارت.
وزارت خارجه آمریکا برای دریافت اطلاعات درباره «شبکه مالی مرتبط با نیروی هوافضای سپاه پاسداران» روز سهشنبه ۷مهر۱۴۰۵، تا سقف ۱۵میلیون دلار پاداش تعیین و آن را اعلام کرد. همان روز، خبر اظهارات سخنگوی ارتش جمهوری اسلامی نیز منتشر شد. پنج میلیارد تومان برای هر ایرانی که یک نظامی آمریکایی وارد شده به خاک ایران را اسیر کند یا جنازه او را تحویل دهد؛ مبلغی که برای زنان دو برابر میشود.
از نهم اسفند۱۴۰۴، نام مقامهای جمهوری اسلامی، شرکتهای تامینکننده تجهیزات سپاه و متهمان حملات سایبری در فراخوانهای آمریکا مطرح شده است. در ایران، وعده پاداش برای کشتن یا اسیر کردن نظامیان آمریکایی، پیشنهاد جایزه برای ترور «دونالد ترامپ» رییسجمهور آمریکا و تبلیغ کارزارهای تامین هزینه آن دیده میشود. با این حال، همه ارقام اعلامشده وضعیت یکسانی ندارند: برخی پاداش رسمیاند، برخی هنوز در حد طرح پیشنهادی یا تعهد مالی ادعایی باقی ماندهاند و برخی نیز بازنشر جوایزی هستند که پیش از جنگ تعیین شده بودند.
آمریکا در برابر پول، چه میخواهد؟
در تازهترین اطلاعیه «پاداش برای عدالت»، نام «عبدالله محرابی» رییس سازمان جهاد تحقیقات و خودکفایی نیروی هوافضای سپاه،«علیاصغر نوروزی» رییس بنیاد سپاه و «احمد جعفرآبادی» آمده است. جعفرآبادی در این اطلاعیه از مقامهای ارشد نیروی هوافضای سپاه و دخیل در فرآیندهای عملیاتی و لجستیکی معرفی شده است. وزارت خارجه آمریکا برای اطلاعاتی که به مختلشدن سازوکارهای مالی مرتبط با نیروی هوافضای سپاه منجر شود، تا سقف ۱۵میلیون دلار پیشنهاد کرده و از امکان انتقال ارایهدهندگان اطلاعات به مکانی امن خبر داده است. این مبلغ، سقف فراخوان است؛ نه ۱۵میلیون دلار جداگانه برای هر یک از این سه نفر و نه پاداشی برای کشتن آنها.
حدود دو هفته پس از آغاز جنگ، در ۲۲اسفند۱۴۰۴، آمریکا برای اطلاعات درباره ۱۰ مقام ارشد جمهوری اسلامی نیز تا سقف ۱۰میلیون دلار جایزه اعلام کرده بود. براساس گزارش همان روز رویترز، «مجتبی خامنهای» رهبر فعلی جمهوری اسلامی، «علی لاریجانی» دبیر وقت شورای عالی امنیت ملی، «اسماعیل خطیب» وزیر اطلاعات دولت «ابراهیم رییسی» و «اسکندر مومنی» وزیر کشور، از جمله افراد این فهرست بودند. بعضی مقامها فقط با عنوان سمت، بدون نام و تصویر معرفی شده بودند.
شرکتهای تامینکننده تجهیزات و منابع مالی سپاه نیز در فهرست قرار گرفتند. اول مرداد۱۴۰۵، نام «بهروز درخشنده» مدیر فنی شرکت «به ژول پارس» و «سارا نعمتی» مسوول بازرگانی و تامین این شرکت، به فراخوان ۱۵میلیون دلاری اضافه شد. گزارش رسانه «صدای آمریکا» نشان میدهد که اصل این جایزه در مهر۱۴۰۴، پیش از جنگ، اعلام شده بود و نام «مهدی نیلی احمدآبادی» رییس هیاتمدیره شعبه اصفهان، و «مهدی فرشچی» رییس هیات مدیره شعبه تهران همین شرکت را دربرمیگرفت. آمریکا این شرکت را به «تامین تجهیزات حساس و پشتیبانی از تولید موشک» متهم میکند.
فراخوان ۱۵میلیون دلاری درباره شبکه پهپادی «کیمیا پارت سیوان»، مشهور به «کیپاس»، نیز در این دوره دوباره منتشر شد. هدف اعلامشده در فراخوان وزارت خارجه آمریکا، دریافت اطلاعات برای مختلکردن شبکه مالی مرتبط با این مجموعه است. این جایزه نیز سابقهای پیش از جنگ دارد؛ انتشار دوباره آن، به معنای ایجاد جایزهای تازه نیست.
در حوزه سایبری، وزارت دادگستری آمریکا در ۲۷مرداد۱۴۰۵ از اتهامهای تازه علیه ۱۷ ایرانی مرتبط با موسسه «مبنا» خبر داد. اما جایزه تا سقف ۱۰میلیون دلار، برای اطلاعات منجر به تعیین محل پنج نفر از آنها بود: «بهزاد مصری»، «مجتبی قلعهکوهی»، «آرمان کهزادیان»، «کیوان فیاض» و «صابر شهبازی». اطلاعیه رسمی وزارت دادگستری این افراد را به مشارکت در سرقت اطلاعات دانشگاهها و شرکتها، از جمله به سفارش سپاه، متهم میکند.
مبالغ فراخوانهای آمریکا یکسان نیستند. اداره پلیس فدرال آمریکا (افبیآی» در ۲۴اردیبهشت۱۴۰۵ برای اطلاعات منجر به دستگیری «مونیکا ویت»، مامور پیشین ضدجاسوسی آمریکا و متهم به «جاسوسی برای ایران»، جایزهای ۲۰۰هزار دلاری اعلام کرد. درباره «امیر یاریاب»، که وزارت خارجه او را از مسوولان عملیات سایبری سپاه معرفی میکند، سقف پاداش ۱۰میلیون دلار اعلام شده است. در هر دو مورد، ارایه اطلاعات، شرط دریافت پاداش است.
وعده ارتش: اسیر یا جنازه تحویل بدهید
در سوی جمهوری اسلامی، وعده ارتش صریحا به «کشتن» و «اسارت» مربوط است. «امیر حاتمی»، فرمانده کل ارتش، ۲۵مرداد۱۴۰۵ گفت هر فردی که یک نیروی آمریکایی را «بکشد» یا «دستگیر کند و تحویل دهد» مبلغ ۳۰هزار دلار یا پنج میلیارد تومان دریافت میکند. براساس گزارش خبرآنلاین، امیر حاتمی پرداخت این پاداش را متکی به مشارکتکنندگان در «جهاد مالی» و با ضمانت ارتش معرفی کرد. برای زنان هم پاداش دو برابری در نظر گرفت.
«محمد اکرمینیا»، سخنگوی ارتش، در هفتم مهر سال جاری، همان مبلغ تومانی را تکرار کرد. در خبر منتشرشده از اظهارات او، پاداش «پنج میلیارد تومان» برای اسیر کردن یا تحویل جنازه نظامی آمریکایی وارد شده به خاک ایران و «ده میلیارد تومان» برای زنان اعلام شده است. او اما وعده پرداخت این جایزه را به مردم کشورهای همسایه نیز داد.
میلیاردهایی که به دلار کوچک میشوند
در شرایط فعلی، پنج میلیارد تومان دیگر معادل ۳۰هزار دلار نیست. نرخ دلار بازار تهران، چهارشنبه ۸مهر۱۴۰۵ به ۲۵۴هزار و ۴۷۰ تومان رسیده است. با این نرخ، پنج میلیارد تومان مبلغی حدود ۱۹هزار و ۶۵۰دلار و ده میلیارد تومان حدود ۳۹هزار و ۳۰۰دلار است. اگر پرداخت بر مبنای مبلغ ثابت تومانی انجام شود، ارزش دلاری پاداش ارتش حدود یکسوم کمتر از رقم ۳۰هزار دلاری اعلامشده در مردادماه خواهد بود.
با همین نرخ، سقف ۱۵میلیون دلاری فراخوان آمریکا حدود سه هزار و ۸۱۷میلیارد تومان ارزش دارد؛ بیش از ۷۶۰ برابر پاداش پنج میلیارد تومانی ارتش. این مقایسه، میزان دو وعده را نشان میدهد، نه مبلغ پرداختشده یا هزینه قطعی دو دولت. فراخوان آمریکا سقفی مشروط برای اطلاعات دارد و وعده ارتش برای اقدام علیه یک نظامی اعلام شده است.
از همین روی، اعلام مبلغی با عنوان «میلیارد تومان» ممکن است در نگاه نخست، رقمی بزرگ به نظر برسد، اما تبدیل آن به دلار فاصله را آشکار میکند. با افزایش نرخ دلار، ارزش خارجی یک پاداش ثابت تومانی کاهش مییابد؛ درحالیکه معادل تومانی جوایز دلاری آمریکا بالاتر میرود.
میلیونهای ادعایی؛ پول کجاست؟
جمهوری اسلامی ارقام چندمیلیوندلاری هم مطرح کرده، اما وضعیت تامین آنها متفاوت است. در فروردینماه سال جاری، سایت «پویش بینالمللی جایزه ترور ترامپ» مدعی حمایت ۲۹۰هزار نفر و اعلام مبلغ ۲۵میلیون دلار شد. «دیدهبان ایران» آن زمان گزارش داده بود که این پول از افراد دریافت نشده و رقم نمایشدادهشده حاصل جمع وعدههای مالی آنها است. آنچه اعلام شده بود، تعهد ادعایی بود؛ نه موجودی یک صندوق ۲۵میلیون دلاری.
در اردیبهشت۱۴۰۵، «ابراهیم عزیزی»، رییس کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی مجلس، از پیشبینی پاداش ۵۰میلیون یورویی برای کشتن ترامپ در طرح «اقدام متقابل توسط نیروهای نظامی و امنیتی» سخن گفت. وعده ابراهیم عزیزی اما تنها در قالب یک طرح مطرح شده بود. در منابع بررسیشده، سندی برای تصویب نهایی یا تخصیص بودجه آن یافت نشده است.
در اوایل شهریور۱۴۰۵، نام «بارون ترامپ»، پسر رییسجمهوری آمریکا هم به تهدیدها اضافه شد. یورونیوز گزارش داد ویدیویی منتشرشده در رسانههای وابسته به سپاه و شبکه سه، مدعی جایزه ۱۰میلیون دلاری برای کشتن او شده است. همان گزارش تاکید میکند که وجود این جایزه بهطور مستقل تایید نشده است.
فاصله میان ارقام اعلامشده، با تبدیل تومان به دلار آشکارتر میشود. جمهوری اسلامی در وعده مشخص ارتش، پاداشی بسیار پایینتر از سقف فراخوانهای چندمیلیوندلاری آمریکا پیشنهاد کرده است؛ همزمان، کاهش ارزش ریال معادل دلاری همین وعده را هم پایین میآورد. برای ارقام بزرگتر، هنوز سند روشنی از تامین پول در دست نیست. با این حال، تفاوت بنیادی پیش از هر محاسبهای در متن فراخوانها دیده میشود: یک طرف از مخاطب اطلاعات میخواهد؛ طرف دیگر برای کشتن و اسیر کردن، پول وعده میدهد.
به کانال تلگرام سایت ملیون ایران بپیوندید