وزارت خزانه‌داری آمریکا روز پنجشنبه، اول اکتبر (۹ مهر) دور تازه‌ای از تحریم‌ها علیه ایران را اعلام کرد که این بار بخش‌های مهمی از اقتصاد و حمل‌ونقل کشور، از جمله خودروسازی، راه‌آهن، ماشین‌آلات سنگین، فولاد و صنایع تولیدی را هدف قرار داده است.

در بخش خودروسازی، شرکت‌های ایران‌خودرو و سایپا، دو خودروساز بزرگ ایران، در فهرست تحریم‌ها قرار گرفته‌اند. به گفته وزارت خزانه‌داری آمریکا، این دو شرکت بیش از ۹۰ درصد بازار خودرو داخلی ایران را در اختیار دارند.

پارس‌خودرو، زامیاد، شرکت صنعتی و تولیدی و شرکت‌های دیگری نیز در فهرست تازه تحریم‌های آمریکا قرار دارند.

در مجموع، آمریکا هفت شرکت خودروسازی را در این دور تحریم کرده است. نیرو موتور، بزرگ‌ترین تولیدکننده موتورسیکلت ایران، نیز در میان شرکت‌های تحریم‌شده قرار دارد.

همچنین چند شرکت خارجی فعال در تأمین قطعات و همکاری با صنعت خودروی ایران، از جمله شرکت گلدن موتورسایکل در اندونزی و برخی شرکت‌های قطعه‌سازی در امارات، ترکیه و هنگ‌کنگ، هدف تحریم قرار گرفته‌اند.

در بخش حمل‌ونقل ریلی، شرکت راه‌آهن جمهوری اسلامی ایران، شرکت قطارهای مسافری رجا و شرکت خصوصی شرکت حمل‌ونقل ریلی تحریم شده‌اند. وزارت خزانه‌داری آمریکا می‌گوید راه‌آهن برای حمل مسافر و بار و همچنین انتقال نفت، مواد شیمیایی، کود و سایر کالاها اهمیت فزاینده‌ای پیدا کرده است.

در حوزه ماشین‌آلات و صنایع تولیدی نیز شرکت تولید تجهیزات سنگین هپکو (HEPCO) در فهرست تحریم‌ها قرار گرفته است. خزانه‌داری آمریکا هپکو را یکی از بزرگ‌ترین تولیدکنندگان ماشین‌آلات معدن و راه‌سازی در خاورمیانه معرفی کرده است. همچنین شرکت تابعه هپکو در شانگهای چین نیز تحریم شده است.

تحریم یک شرکت تسلیحاتی همکار با وزارت دفاع ایران

علاوه بر این، در دور جدید تحریم‌های مرتبط با ایران، وسیم پاشا تجمل، تاجر و مدیر یک مجموعه شرکت‌های تسلیحاتی پاکستانی، و چندین شرکت و فرد مرتبط با او را هدف قرار داد. آمریکا این افراد و شرکت‌ها را متهم کرده است که در قالب یک شبکه بین‌المللی، برای تأمین و انتقال تسلیحات و قطعات نظامی مورد نیاز ایران فعالیت کرده‌اند.

به گفته دولت آمریکا، تجمل و شرکت اصلی او، “کاولیر داینامیکس پرایوت لیمیتد” در پاکستان، به‌عنوان “واسطه شخص ثالث” برای خرید و توزیع تسلیحات برای وزارت دفاع و پشتیبانی نیروهای مسلح ایران عمل کرده‌اند.

تجمل ۵۸ ساله سهامدار عمده و مدیرعامل این شرکت است. دو شرکت وابسته به آن در عربستان سعودی و ترکیه نیز در فهرست تحریم‌های آمریکا قرار گرفته‌اند. شرکت عربستانی به‌طور مشترک از سوی آمریکا و عربستان سعودی تحریم شده است.

خزانه‌داری آمریکا می‌گوید تجمل به دلیل فراهم کردن یا تلاش برای فراهم کردن حمایت مالی، مادی و فنی و همچنین کالاها و خدمات برای وزارت دفاع ایران تحریم شده است. واشنگتن همچنین سه شرکت را به دلیل مالکیت یا کنترل مستقیم یا غیرمستقیم تجمل یا فعالیت از طرف او تحریم کرده است. 

افراد و شرکت‌های مرتبط با برنامه موشکی و پهپادی

در میان دیگر تحریم‌شده‌ها، سید اصغر علیزاده طباطبایی، نماینده وزارت دفاع ایران در پکن، قرار دارد. آمریکا مدعی است او خرید سامانه‌های تسلیحاتی کامل و قطعات دومنظوره از چین برای ایران را هماهنگ می‌کرد.

همچنین گروه تحقیق و توسعه کاوشکام آسیا تحریم شده است. طبق ادعای آمریکا، این شرکت قطعات مورد نیاز شرکت صنایع هواپیماسازی ایران را تهیه کرده است؛ شرکتی که در زمینه توسعه پهپادها و هواپیماهای نظامی فعالیت دارد. واشنگتن همچنین کاوشکام را به تأمین تجهیزات الکترونیکی برای گروه صنعتی موسوم به “شهید باقری” مرتبط دانسته است؛ گروهی که زیرمجموعه سازمان صنایع هوافضای ایران است.

در همین ارتباط، علی فتوت احمدی، مدیر کاوشکام، و پریسا لالی، نماینده این شرکت که در فعالیت‌های خرید و تأمین آن مشارکت داشته، نیز تحریم شده‌اند. یک شرکت مستقر در هنگ‌کنگ به نام EC Mojo Technology و نماینده آن در چین، لی فن، نیز به اتهام حمایت از عملیات خرید کاوشکام در فهرست تحریم‌ها قرار گرفته‌اند.

تمرکز تحریم‌ها بر شبکه‌های تأمین خارجی

وزارت دفاع ایران مسئولیت تحقیق، تولید و خرید تسلیحات برای نیروهای مسلح را بر عهده دارد و بر نهادهایی که در زمینه توسعه موشک‌های بالستیک و پهپادهای ایران فعالیت می‌کنند نیز نظارت دارد.

بر اساس این گزارش، تحریم‌های جدید نشان می‌دهد که تمرکز آمریکا تنها بر شرکت‌های داخل ایران نیست، بلکه واسطه‌ها و شرکت‌های خارجی مورد استفاده برای تهیه تجهیزات و قطعات نیز هدف قرار گرفته‌اند. این شبکه، طبق ادعای آمریکا، فعالیت‌هایی در چند کشور از جمله پاکستان، چین، هنگ‌کنگ، ترکیه و عربستان سعودی داشته است.

وزارت خزانه‌داری آمریکا اعلام کرده است که این اقدامات در چارچوب «عملیات طرد اقتصادی ایران” (Operation Economic Outcast) انجام شده است؛ طرحی که هدف اعلام‌شده آن مختل کردن شبکه‌هایی است که به گفته واشنگتن، امکان دسترسی ایران به منابع مالی، فناوری و تجهیزات مورد نیاز صنایع نظامی را فراهم می‌کنند.