در گفت‌وگویی درباره یک پرسش بنیادی صحبت کرده‌ایم: آیا جمهوری اسلامی و جریان پهلوی، با همه تفاوت‌های تاریخی و سیاسی‌شان، در نقطه‌ای به یک منطق مشترک نزدیک می‌شوند؛ یعنی تمرکز قدرت، حذف جامعه از تصمیم‌گیری سیاسی و گریز از حاکمیت ملی؟

در این گفت‌وگو از مسیر مذاکرات صلح و تنش میان ایران و آمریکا و چشم‌انداز رویارویی‌های آینده تا بحران تصمیم‌گیری در ساختار قدرت ایران سخن گفته‌ایم؛ اینکه چرا ساختار سیاسی موجود در لحظه‌های حساس، به جای تصمیم‌های راهبردی، گرفتار فرسایش، تعلل و فرصت‌سوزی می‌شود و چرا هزینه این تعلل‌ها را جامعه ایران می‌پردازد.

بحث فقط درباره افراد نیست؛ مسئله، ساختار قدرت و رابطه آن با ملت است. آیا می‌توان بدون ملی‌کردن قدرت، بدون پذیرش حاکمیت مردم و بدون بازگشت قانون به جایگاه واقعی خود، از بحران‌های انباشته عبور کرد؟ آیا در ساختاری که قدرت سیاسی از جامعه فاصله گرفته، هنوز امکان بازبینی در منافع ملی و بازیابی ظرفیت‌های ایران وجود دارد؟

از سوی دیگر، این پرسش نیز مطرح است که آیا بخشی از نیروهای مخالف جمهوری اسلامی، به‌ویژه جریان‌هایی که به بازگشت سلطنت یا تمرکز قدرت در یک فرد می‌اندیشند، ناخواسته در حال بازتولید همان منطقی نیستند که خود به نقد آن می‌پردازند؟ تغییر نام قدرت، اگر مناسبات قدرت تغییر نکند، الزاماً به معنای تغییر مسیر تاریخی نیست.

ایران طی پنج دهه، هزینه سنگینی برای گریز از مردم‌سالاری پرداخته است؛ از سرکوب و اعدام و حذف نیروهای سیاسی تا جنگ‌های ویرانگر، تحریم، فرسایش سرمایه اجتماعی و نابودی فرصت‌های توسعه. مسئله امروز فقط این نیست که چه کسی قدرت را در دست دارد؛ مسئله این است که قدرت چگونه مهار می‌شود، قانون چگونه حاکم می‌شود و مردم چگونه صاحب واقعی حق تعیین سرنوشت خود می‌شوند.

جمهوری اسلامی، با سیاست‌های خود، بخش بزرگی از ظرفیت‌های ایران را فرسوده کرده و به همین دلیل می‌توان گفت بزرگ‌ترین دشمن موجودیت سیاسی و توسعه‌ای خود نیز بوده است. اما عبور از این وضعیت نباید به بازتولید همان الگوی تمرکز قدرت در قالبی تازه منجر شود.

در این گفت‌وگو تلاش کرده‌ایم به یک پرسش بنیادی برسیم: آیا ایران می‌تواند از چرخه تاریخیِ قدرت متمرکز، قانون‌گریزی و حذف جامعه خارج شود، یا بار دیگر همان راه را با نام و چهره‌ای دیگر تکرار خواهد کرد؟

 به کانال بپیوندید؛ نظر خود را بنویسید، نقد کنید و در گفت‌وگو مشارکت کنید. اینجا قرار نیست همه هم‌نظر باشند؛ قرار است درباره آینده ایران گفت‌وگو کنیم و از کنار هم گذاشتن دیدگاه‌های متفاوت، فهم دقیق‌تری از مسائل امروز به دست آوریم.