در شرایطی که سقوط ارزش ریال، گرانی و کاهش قدرت خرید مردم ادامه فعالیت بسیاری از کسب‌وکارها را در ایران دشوار کرده، پلیس تهران بار دیگر کافه‌ها را به تعطیلی و لغو مجوز تهدید کرده است. علی رفیعی، رئیس اداره نظارت بر اماکن عمومی پلیس تهران، اجرای موسیقی زنده، حضور دی‌جی و ارائه قلیان در کافه‌ها را ممنوع خواند و از برخورد با این واحدها خبر داد. تهدیدی که در ادامه پلمب کسب‌وکارها به بهانه حجاب اجباری، برنامه‌های تفریحی و حمایت از اعتراضات مطرح شده است.

این فشارها تا سه‌شنبه ۱۴ مهر ۱۴۰۵ در وضعیتی ادامه دارد که نرخ دلار در بازار آزاد از مرز ۲۷۰ هزار تومان عبور کرده است و فعالان کارگری هزینه تامین نیازهای ضروری یک خانواده سه نفره در کلان‌شهرها را حدود ۱۰۰ میلیون تومان براورد می‌کنند. با این حال، تصمیم‌گیرندگان در نظام همچنان ظرفیت نیروهای خود را صرف نظارت بر پوشش مشتریان، سرگرمی جوانان و محدود کردن فعالیت کافه‌ها می‌کنند.

رفیعی در نشست خبری خود، فعالیت کافه‌ها را به عرضه نوشیدنی‌های گرم و سرد محدود دانست و ارائه قلیان، موسیقی زنده، دی‌جی و آنچه «آلات قمار» خواند، از مصادیق «تداخل صنفی و ابتذال» معرفی کرد. او همچنین احتمال تبدیل شدن کافه‌ها به محل رقص و پایکوبی را دلیلی برای برخورد پلیس دانست. موضعی که نشان می‌دهد محدودیت‌ها تنها به ضوابط خدمات‌رسانی مربوط نیست و شکل معاشرت و تفریح مشتریان را نیز هدف می‌گیرد.

حتی تخته‌نرد، بازی سنتی ایرانیان، نیز از نگاه رئيس اداره اماکن پلیس تهران در دسته «آلات قمار» قرار گرفته است. موسیقی زنده و حضور دی‌جی در کافه‌ها هم که در دیگر کشورهای جهان بخشی متعارف از خدمات کافه‌ها و رستوران‌ها محسوب می‌شوند، با همین ادبیات توصیف شده‌ است. در اظهارات رفیعی، این برنامه‌ها در کنار قمار و «ابتذال» قرار گرفتند و خطر پلمب محل کار صاحبان کسب‌وکارها را تهدید می‌کند.

رئیس پلیس اماکن تهران همچنین از دستورالعملی خبر داد که بر اساس آن، افتتاح یک کافه جدید در فاصله یک کیلومتری تا مراکز آموزشی مجاز نیست، تا بدین شکل دسترسی دانشجویان و جوانان به این فضاهای اجتماعی برای معاشرت و همنشینی دشوارتر شود.

با حضور جوانان در خیابان هم مشکل دارند

رفیعی خیابان‌های سنایی و ایرانشهر در پایتخت را که از محدوده‌های فرهنگی و هنری شناخته‌شده تهران محسوب می‌شوند و خانه هنرمندان ایران نیز در همین منطقه قرار دارد، محل «دوردور و بساط‌گستری» توصیف کرد. او درباره مراجعه‌کنندگان گفت افرادی به این خیابان‌ها می‌آیند «بدون آنکه بدانند چه می‌خواهند». تعبیری که نشان‌دهنده خشم او و دیگر مقام‌های امنیتی از گردهمایی جوانان، فعالیت‌های هنری و کافه‌گردی است.

او اشغال پیاده‌رو و خدمات‌رسانی بیرون کافه‌ها را از دلایل برخورد عنوان کرد و از اجرای طرح مشترک با شهرداری خبر داد. به گفته رفیعی، پلیس ابتدا تذکر می‌دهد و تعهد کتبی می‌گیرد، سپس واحد صنفی را پلمب می‌کند و در صورت تداوم، پروانه کسب را باطل خواهد کرد. او مسئولیت رفتار مشتریان را نیز متوجه متصدیان دانست و تاکید کرد حتی قرار دادن «نوشیدنی غیرمجاز» روی میز، مسئولیت صاحب کافه را در پی دارد.

مصادره پس از پلمب

این تهدیدها بر سابقه‌ای از تعطیلی اجباری کسب‌وکارها بنا شده است. به‌طور مثال تنها از ابتدای مرداد تا صبح ۲۱ مرداد، دست‌کم ۴۲ مورد پلمب واحدهای صنفی، فرهنگی و ورزشی در شهرهای مختلف ایران در رسانه‌های رسمی ثبت شد. به‌‌طور مثال کافه‌رستوران بُل در ولنجک، کافه‌کتاب ارغوان در مشهد و کافه ژوان در مینودشت از جمله این واحدها بودند. در اردبیل، نیز مقام قضایی از پلمب سه کافی‌شاپ و بازداشت ۱۶ نفر خبر داد.

برخوردها به حجاب اجباری و برنامه‌های تفریحی محدود نمانده است. دیوان عالی کشور ایران ۱۲ شهریور حکم ۱۲ سال و شش ماه و یک روز حبس، مصادره همه اموال و دو سال ممنوعیت کافه‌داری پس از پایان زندان را برای صادق ساعدی‌نیا، از حامیان اعتراض‌های ملی دی‌ماه تایید کرد. انتشار استوری (روایتگر اینستاگرامی)، حضور در تجمع‌ها و تشویق کارکنان به مشارکت در اعتراضات از موارد مطرح‌شده در پرونده او بود و شعب کافه‌هایش نیز پلمب شدند.

فشار حکومتی بر کسب‌وکارهای آسیب‌دیده

رفیعی هم‌زمان با تهدید اصناف، مدعی شد پلیس شرایط اقتصادی و جنگی کشور را در نظر می‌گیرد. با این حال، پلمب برای یک کافه به معنای قطع درآمد در شرایط ادامه تعهدات اجاره، دستمزد و سایر هزینه‌ها است و کارکنان آن نیز با خطر از دست دادن شغل روبه‌رو می‌شوند.

کسب‌وکارها اکنون علاوه بر تورم و کاهش مشتری، هزینه سیاست‌های نظامی و هسته‌ای جمهوری اسلامی ایران، حصر اقتصادی آمریکا و احتمال جنگ دوباره را تحمل می‌کنند. رد پیشنهاد تهران از سوی واشنگتن و ادامه اختلاف‌ها نیز چشم‌انداز خروج از بن‌بست مذاکرات را مبهم کرده است. در چنین وضعیتی، حکومت با بستن محل کسب و محدود کردن معاشرت جوانان، بر مردمی که هم‌زمان برای تامین معیشت و حفظ آزادی‌های روزمره خود تلاش می‌کنند، فشار دیگری وارد می‌کند.