به مناسبت روز جهانی پایان دادن به مصونیت از مجازات عاملان جنایت علیه روزنامهنگاران، سازمان گزارشگران بدون مرز، ۳۳ فرد را به عنوان «شکارچیان آزادی رسانهها» معرفی کرده که به گفته این سازمان، آنها در سال ۲۰۲۶، آزادی رسانهها را هدف قرا دادهاند.
این سازمان گفته که «دشمنی با آزادی رسانهها»، وجه مشترک این افراد است و هدفشان نیز «خاموش کردن صداهای مستقل و پایمال کردن حق دسترسی به اطلاعات» است.
سازمان گزارشگران بدون مرز گفته که این افراد برای به سکوت واداشتن رسانهها، از روشهایی چون ترور و زندانی کردن خبرنگاران گرفته تا تبلیغات و سازماندهی ارتشهای ترول در فضای مجازی» کار میگیرند.
«فهرست ۲۰۲۶ شکارچیان آزادی رسانهها» که با لحنی کنایهآمیز در قالب جوایز تنظیم شده، به گفته سازمان گزارشگران بدون مرز، تنوع و خشونت روشهایی را برجسته میکند که برای سرکوب روزنامهنگاری بهکار گرفته میشوند.
تیبو بروتین، مدیرکل سازمان گزارشگران بدون مرز در پیوند به «فهرست سالانه شکارچیان آزادی رسانهها»، میگوید که در این فهرست کنایهآمیز، افراد و سازمانهایی قرار گرفتهاند که در طول یک سال، «عزم شکار» خود را برای هدف قرار دادن رسانهها نشان دادهاند.
سیاسی؛ افرادی که سد انتشار اطلاعات میشوند
دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا که سال گذشته با اختلاف اندک از قرار گرفتن در این فهرست بازمانده بود، امسال به این فهرست، افزوده شده است. گزارشگران بدون مرز میگوید که این تصمیم با توجه به «کارنامه تاسفبار او در حمله به رسانهها در کمتر از دو سال از آغاز دور دوم ریاستجمهوریاش» گرفته شده است.
این سازمان در توضیح روش ترامپ برای حمله به آزادی رسانهها میگوید که «اگرچه ترامپ ممکن است به روشهای مرگباری که برخی دیگر از چهرههای این فهرست به کار میگیرند متوسل نشود، اما با تلاش سازمانیافته در دور دوم ریاستجمهوری خود برای تبدیل روزنامهنگاری به ابزار تبلیغات سیاسی در آمریکا، جایگاهش را در این جمع از چهرهها و نیروهای سرکوبگر تثبیت کرده است.»
در این گزارش آمده که اقدامات تهاجمی ترامپ علیه رسانهها، از سطح اظهارات و سیاستگذاری عمومی فراتر رفته و به محدودیتهای فیزیکی علیه روزنامهنگاران گسترش یافته است.
یکی دیگر از نامهایی که در این فهرست قرار گرفته، ملا هبتالله آخندزاده، رهبر رژیم طالبان است. سازمان گزارشگران بدون مرز در مورد هبتالله، گفته که در دوران قدرت او در افغانستان، «سانسور بیوقفه عرصه را بر روزنامهنگاری در افغانستان تنگ کرده است.»
بر اساس آمارهای سازمان گزارشگران بدون مرز، از زمان بازگشت طالبان به قدرت در افغانستان در سال ۲۰۲۱، این گروه تاکنون ۲۰ دستورالعمل در سطح ملی و شمار زیادی فرمان در سطح ولایتها صادر کردهاند. هدف همه این فرمانها از میان بردن آزادی رسانهها بوده است.
هماکنون تحت رهبری هبتالله، انتقاد از حکومت ممنوع است، زنان با محدودیت گسترده روبرو هستند، بحث و گفتگوی سیاسی، سرکوب میشود، پخش تصاویر موجودات زنده ممنوع شده، مقامهای طالبان، فشار بر خبرنگاران را افزایش دادهاند و رسانهها با تهدید تعلیق و تعطیلی مداوم روبرو هستند.
گزارشگران بدو مرز میگوید که از زمان بازگشت طالبان به قدرت، بیش از ۷۴ کارمند رسانهها بازداشت شدهاند؛ ۶ نفر از این افراد در سال ۲۰۲۶ بازداشت شدهاند.
گزارشگران بدون مرز تاکید کرده که «آیین دادرسی کیفری جدید محاکم که در جولای ۲۰۲۶ تصویب شد، برای توهین به رهبران «امارت اسلامی» مجازاتهایی از جمله حبس و شلاق در نظر گرفته است. این آییننامه همچنین برای گزارشنکردن تماس با مخالفان حکومت، مجازات تعیین میکند.»
در بخش سیاسی، سازمان گزارشگران بدون مرز، نام برخی دیگر از رهبران شناختهشده جهانی، از جمله ولادیمیر پوتین، رئیسجمهور روسیه و شی جینپینگ، رئیسجمهور چین را نیز در این فهرست آورده است..
گزارشگران بدون مرز در مورد ایران نیز نوشته که علی خامنهای، رهبر پیشین این کشور که در فهرست سال گذشته راه یافته بود، امسال از این فهرست حذف شده، اما به گفته این سازمان، افراد دیگری از همیناکنون برای جایگزینی او درحال پیش قدم شدن هستند.
امنیت؛ افراد و نهادهایی که روزنامهنگاران را زندانی میکنند و یا به قتل میرسانند
دولت بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر اسرائیل و محمد بن سلمان، ولیعهد عربستان سعودی در این بخش از «فهرست شکارچیان آزادی بیان» دستهبندی شدهاند.
گزارشگران بدون مرز نوشته که در دوران دولت بنیامین نتانیاهو، ارتش اسرائیل دست به کشتار بیپیشینه روزنامهنگاران فلسطینی زده است. این سازمان همچنان گفته که ارتش اسرائیل با به راه انداختن کارزاری تبلیغاتی در سطح جهانی، تلاش کرده تا میان خبرنگاران و «تروریستها» برابری ایجاد کند و از این راه، کشتار آنان را توجیه کند.
آمارهای این سازمان نشان میدهد که از اکتبر ۲۰۲۳ تاکنون بیش از ۲۰۰ روزنامهنگار در غزه توسط ارتش اسرائیل کشته شدهاند.
گزارشگران بدون مرز در مورد محمد بن سلمان، ولیعهد عربستان نیز نوشته که تحت حاکمیت او، مقامات سعودی هیچگونه رسانهای را که از روایت رسمی فاصله بگیرد برنمیتابند.
به گفته این سازمان، کسانی که روایت رسمی را به چالش میکشند، با برچسب «خائن» روبرو شده و با پیامدهای سنگینی، از جمله مجازات اعدام، روبرو میشوند.
حقوقی؛ افرادی که روزنامهنگاران را در معرض آزار قضایی قرار میدهند
رجب طیب اردوغان، رئیسجمهور ترکیه در میان شماری دیگر از رهبران، در این دسته از فهرست قرار گرفته است.
در گزارش آمده که در طول ۱۲ سال ریاستجمهوری اردوغان، نظامی با قدرت متمرکز و بیحدوحصر در ترکیه ایجاد شده که آزادی مطبوعات و تکثرگرایی رسانهای را بهطور نظاممند تضعیف کرده است.
دریافت رایگان خبرنامهبا خبر-پیامک های ما اخبار را بصورت زنده دریافت کنید
آبونه شویددر دوران ریاستجمهوری اردوغان، صدها روزنامهنگار با پیگردهای قانونی روبرو شدهاند، زیرا دولت او بارها از دستگاه قضایی بهعنوان ابزاری علیه مطبوعات استفاده کرده است.
اجتماعی؛ افرادی که رسانهها را بدنام میکنند
در مورد ایلان ماسک که در این دسته قرار گرفته، در گزارش آمده که از زمان خریدن توئیتر در ۲۸ اکتبر ۲۰۲۲ و تغییر نام آن به «ایکس»، ماسک این پلتفرم را به ابزاری برای انتشار اطلاعات نادرست تبدیل کرده است.
گزارشگران بدون مرز در مورد ماسک، میگوید که او تلاش میکند که تا این فکر را که «رسانههای سنتی بیوقفه دروغ میگویند» در میان مردم جا اندازد.
تیبو بروتین، مدیرکل سازمان گزارشگران بدون مرز میگوید «اهمیت این فهرست فراتر از یک انتخاب کنایهآمیز است. فهرست شکارچیان آزادی مطبوعات بر پایه شاخص جهانی آزادی مطبوعات سازمان گزارشگران بدون مرز تهیه شده است؛ شاخصی که هر سال روند تغییر وضعیت آزادی مطبوعات را در کشورهای مختلف نشان میدهد. این فهرست، در مقابل، توجه را به عاملانی جلب میکند که مسئول کاهش آزادی مطبوعات هستند.»
مدیرکل گزارشگران بدون مرز، میگوید که «هر یک از این شکارچیان، پروندهای جداگانه در قالب نوعی «تالار شرمساری» دارند که پیشینه، اظهارات و ابزارهای مورد استفاده آنها را نشان میدهد.»