قطع کامل گاز کارخانه‌های سیمان از ابتدای آبان، پیش از رسیدن سرمای زمستان، ابعاد تازه‌ای از بحران تأمین انرژی در ایران را آشکار کرد. تا پنجشنبه ۱۴ آبان، همزمان با تأیید باقی‌ ماندن بخشی از ظرفیت تولید گاز خارج از مدار، هشدار دربارهٔ محدودیت در ۱۱ استان، آماده‌سازی نانوایی‌ها برای استفاده از سوخت دوم و برنامه تأمین کپسول گاز و نفت سفید، چشم‌انداز دشواری پیش روی مردم ایران قرار داده است.

علی‌اکبر الوندیان، دبیر انجمن صنفی کارفرمایان صنعت سیمان، اعلام کرد گاز تمامی کارخانه‌های سیمان از اول آبان کاملاً قطع شد و این واحدها به مازوت روی آوردند. به گفتهٔ او، احتمال دارد این وضعیت تا پایان سال ادامه یابد. صنایع سیمان از ابتدای سال هم با محدودیت حدود ۸۰ درصدی مواجه بودند و از نیاز روزانه ۲۸ میلیون مترمکعبی، تنها پنج تا شش میلیون مترمکعب گاز دریافت می‌کردند. این سهمیه اکنون به صفر رسیده است.

تولید با مازوت، هزینه برای مردم

جایگزینی مازوت علاوه بر پیامدهای آلایندگی، هزینهٔ تأمین و حمل سوخت را هم به کارخانه‌ها تحمیل می‌کند. الوندیان پیش‌تر، متوسط هزینهٔ حمل هر لیتر مازوت را بیش از دو هزار تومان اعلام کرد. او همچنین از کاهش حدود ۳.۵ میلیون تنی تولید کلینکر در پی محدودیت برق خبر داد. ادامهٔ فشار انرژی بر این صنعت می‌تواند تأمین سیمان و هزینهٔ فعالیت‌های ساختمانی را تحت تأثیر قرار دهد.

مسعود پزشکیان هم روز چهارشنبهٔ هفته جاری گفت در صورت ضرورت، باید مراکز فرهنگی را هم تعطیل کرد تا برق و گاز آن‌ها قطع شود و صنایع فعال بمانند. او توقف انرژی صنایع را زمینه‌ساز بیکاری، تورم و فقر دانست.

کسری قدیمی

حمید بورد، سرپرست جدید وزارت نفت، در دیدار با اعضای کمیسیون انرژی مجلس مدعی شد که حملات نظامی به تأسیسات گازی، یک‌چهارم ظرفیت تولید را از مدار خارج کرد. او گفت تجهیزات و منابع مالی بازسازی تأمین شده و عملیات شبانه‌روزی ادامه دارد، اما برای عبور از زمستان، کاهش ۲۰ درصدی مصرف گاز در بخش خانگی و تجاری ضروری است.

طبق توضیحات توکلی، از ظرفیت روزانه ۲۳۰ میلیون مترمکعبی آسیب‌دیده، حدود ۴۰ درصد بازگشته و نزدیک به ۱۳۰ میلیون مترمکعب همچنان خارج از مدار است. این رقم ظرفیت احیانشدهٔ تولید است که بر کسری پیشین شبکه فشار می‌آورد. به گفتهٔ او، ایران پیش از جنگ هم در اوج سرمای زمستان با کسری روزانه ۲۵۰ تا ۳۰۰ میلیون مترمکعب مواجه بود.

شمال ایران و بازگشت کپسول و نفت سفید

هوشنگ صیدالی، مدیر امور هماهنگی گازرسانی شرکت ملی گاز، پیش‌بینی کرد حدود ۱۱ استان ایران در زمستان با مشکل مواجه شوند. مازندران، گلستان و خراسان شمالی به دلیل موقعیت شبکه، قرار گرفتن در انتهای خطوط انتقال و میزان مصرف، شرایط حساس‌تری دارند. هشت استان دیگر عمدتاً در شمال‌غرب قرار گرفته‌اند.

صیدالی از هماهنگی برای تأمین کپسول گاز و نفت سفید به‌عنوان سوخت جایگزین خبر داد و پذیرفت که امکانات ممکن است پاسخگوی تمام نیاز موجود نباشد. توکلی هم گفت در گلستان و مازندران، امکان استفاده از سوخت دوم برای بخشی از نانوایی‌ها فراهم شده است. این برنامه‌ها نشان می‌دهد نگرانی از قطع گاز، تأمین نان و خدمات روزمره را هم دربر گرفته است.

قطع گاز شهری، برخلاف خاموشی برق، با وصل ساده شبکه پایان نمی‌یابد. صیدالی توضیح داد که بازگرداندن گاز به مراجعهٔ خانه‌به‌خانه نیاز دارد. در صورت افت گستردهٔ فشار، همین فرایند می‌تواند مدت محرومیت خانوارها را از گرمایش، آب گرم و امکان پخت‌وپز طولانی‌تر کند.

فشار همزمان بر گاز و برق

کمبود گاز به نیروگاه‌ها هم منتقل می‌شود. محمدصادق عظیمی‌فر، مدیرعامل شرکت ملی پالایش و پخش، از ذخیرهٔ سه میلیارد و ۳۰۰ میلیون لیتر نفت‌گاز نیروگاهی خبر داد، اما استمرار تولید برق به تأمین و انتقال منظم سوخت وابسته خواهد بود. خاموشی برق هم پکیج‌ها و پمپ‌های گردش آب را از کار می‌اندازد و مشکل گرمایش خانه‌ها را تشدید می‌کند.

همزمان محمدرضا عارف، معاون اول مسعود پزشکیان، خواستار بیان صادقانهٔ کمبود گاز به مردم شد و دربارهٔ افزایش قیمت مصرف مشترکان خارج از الگو هشدار داد. حاصل وضعیت کنونی برای خانوارها، مواجهه با خطر قطع خدمات و هزینهٔ بیشتر تأمین انرژی است. برای مردم شمال و شمال‌غرب ایران، زمستان پیش‌ رو با نگرانی از گرمایش خانه، تأمین نان و حفظ درآمد آغاز می‌شود، در حالی که محدودیت صنایع پیش از رسیدن اوج سرما به مرحلهٔ قطع کامل گاز رسیده است.