برنار اورکاد، ایران‌شناس و پژوهشگر برجستۀ فرانسوی، انتخاب مجتبی خامنه‌ای به عنوان رهبر جدید جمهوری اسلامی را نشانه‌ای از ضعف ساختاری و بحران عمیق در رأس قدرت در ایران توصیف کرد و گفت این انتصاب بیش از آنکه بیانگر اقتدار نظام باشد، از ناتوانی آن در یافتن یک جانشین جدّی و معتبر حکایت دارد.

اورکاد که سال‌ها مدیر پژوهش درباره ایران در مرکز ملی تحقیقات علمی فرانسه بوده و از متخصصان شناخته‌شدۀ جامعه و سیاست ایران به شمار می‌رود، در برنامه «کلوب فیگارو» در شبکۀ فیگارو تی‌وی گفت روند انتخاب رهبر جدید ایران همچنان «مبهم و ناروشن» است. او تصریح کرد: «ما دقیقاً نمی‌دانیم این انتخاب چگونه انجام شده است. همه چیز تا حد زیادی مبهم است، اما در نهایت او انتخاب شده است.»

به گفتۀ این ایران‌شناس فرانسوی، این رویداد دو واقعیت متناقض را آشکار می‌کند. نخست آنکه جمهوری اسلامی تلاش کرده است چهره‌ای از ثبات نهادی از خود نشان بدهد. به گفتۀ او، پس از کشته شدن علی خامنه‌ای، سازوکار پیش‌بینی‌شده در قانون اساسی فعال شد و نوعی ساختار سه ‌نفره برای ادارۀ موقت قدرت شکل گرفت تا خلأ رهبری پر شود.

اما اورکاد بلافاصله تأکید کرد که همین روند در عین حال نشانۀ ضعف شدید نظام است. به گفتۀ او، جمهوری اسلامی در میان چهره‌های سیاسی و مذهبی خود نتوانسته است حتی یک شخصیت «سنگین‌تر و معتبرتر» برای رهبری و جانشینی علی خامنه‌ای پیدا کند. او با لحنی صریح گفت: نظام در نهایت به سراغ «کسی رفته است که بیشتر به عنوان مدیر دفتر و رابط میان محافل قدرت شناخته می‌شود و البته خوب پسر رهبر پیشین هم است.»

اورکاد حتی فراتر رفت و مجتبی خامنه‌ای را شخصیتی دانست که تقریباً هیچ وزن سیاسی مستقلی ندارد. او گفت: «او در واقع یک مرد ناشناخته در عرصۀ سیاسی است کسی که عملاً وجود سیاسی ندارد و احتمالاً بیشتر نقش یک عروسک خیمه شب بازی را ایفا خواهد کرد.»

به باور این کارشناس فرانسوی، مرگ علی خامنه‌ای نقطۀ پایانی بر یک دورۀ تاریخی در جمهوری اسلامی است. او در جمع‌بندی گفت: «علی خامنه‌ای در واقع آخرین رهبر واقعی این نظام بود؛ پس از او دیگر چیزی از آن نوع رهبری باقی نمی‌ماند.»

تحلیل اورکاد در حالی مطرح می‌شود که بسیاری از ناظران معتقدند انتخاب مجتبی خامنه‌ای بیش از هر چیز نشان‌دهندۀ افزایش نقش سپاه پاسداران در ساختار قدرت ایران و تلاش برای حفظ انسجام نظام در بحبوحۀ جنگ است.