به نوشتۀ روزنامۀ فرانسوی لوموند «بستن و بازکردن شیر» نفت به این سادگی نیست. در صورت برقراری آتشبس، تولید در عرض چند هفته از سر گرفته میشود، اما تا زمانی که گشایش تنگۀ هرمز و حمل و نقل دریایی مطمئن و پایدار نباشد، صنایع انرژی به حالت عادی بازنخواهد گشت.
وضعیت تنگۀ هرمز مبهمتر از همیشه است. رابین میلز، مدیر شرکت «قمر انرژی» که در دبی به کار مشاوره مشغول است به روزنامۀ لوموند میگوید: «ابهامات بسیار زیاد است: آیا کشتیها خواهند توانست آزادانه رفت و آمد کنند؟ آیا آتشبس موقت به صلح پایدار خواهد انجامید؟ تا زمانی که تکلیف این پرسشها روشن نشود، تولید به حالت عادی بازنخواهد گشت.»
گاز قطر و پیچیدگیهای فنی
نه تنها نفت که تولید گاز هم دچار بلاتکلیفی است. قطر که دومین تولیدکنندۀ گاز مایع در جهان به شمار میآید، در همان نخستین روزهای جنگ دچار مشکل شد. نه تنها ادامۀ صدور ممکن نبود که تأسیسات عظیم «رأس لفان» که بزرگترین کارخانۀ مایعسازی گاز را در خود دارد هدف ایران قرار گرفت و دو زنجیره از مجموع چهارده زنجیرۀ مایعسازی از کار افتاد. به گفتۀ مسئولان قطری، تعمیر این تأسیسات سه تا پنج ماه وقت خواهد گرفت. اما حتی بعد از تعمیرات، راهاندازی مجدد زنجیرهها باید تدریجی و با احتیاط فراوان همراه باشد. آنسوفی کوربو، پژوهشگر دانشگاه کلمبیا توضیح میدهد که در صورت برقراری آتشبس پایدار، زنجیرههای مایعسازی باید یکی بعد از دیگری به راه بیفتد. تنها این راهاندازی دست کم حدود یک ماه طول خواهد کشید. در عین حال قطر باید مراقب باشد که در ترمینالهای بارگیری ازدحام و راهبندان ایجاد نشود.
عراق تا ماهها گرفتار خواهد بود
لوران لامبر، کارشناس انرژی در مرکز مطالعات دوحه میگوید: «صنایع هیدروکربن بسیار پیچیده است، بستن و باز کردن شیرها کار سادهای نیست.» بهویژه، مسئلۀ کنترل فشار در مخازن کار حساس و پیچیدهای است که اجازۀ ازسرگیری فوری فرآیند استخراج را نمیدهد. در مورد یک میدان کوچک، روند راهاندازی حدود چهارهفته طول میکشد. میدانهای بزرگتر هم دستکم به شش هفته وقت نیاز دارند.
مشکل دیگر، کمبود نیروی انسانی است. در برخی کشورها – مثلاً عراق – اکثر کارکنان صنعت نفت خارجیاند و بخشی از آنها به دلیل جنگ منطقه را ترک کردهاند. بعید بهنظر میرسد که این افراد قبل از برقراری امنیت و آتشبس پایدار به کار خود بازگردند.
طبق برآوردهای شرکت بینالمللی «وود مککنزی» که در صنایع انرژی فعالیت میکند، تولید نفت عراق برای بازگشت به وضعیت قبل از جنگ به شش تا نه ماه وقت نیاز دارد.
تصمیمهای تهران
به نوشتۀ روزنامۀ لوموند خسارات واردشده به تأسیسات نفت و گاز کشورهای منطقه هنوز دقیقاً ارزیابی نشده است. به گفتۀ آژانس بینالمللی انرژی، در مجموع ۷۵ مرکز صنایع انرژی در این کشورها آسیب دیده و بازسازی آنها «طولانی و پرهزینه» خواهد بود.
اما گذشته از تمامی اینها، مشکل اصلی در حال حاضر همچنان وضعیت تنگۀ هرمز است. تا زمانی که مخازن کشورهای حوزۀ خلیج فارس پُر بمانند، ازسرگرفتن استخراج و تولید بیفایده خواهد بود. ولی شرکتهای کشتیرانی و بیمه اگر از شرایط حمل و نقل و امنیت منطقه مطمئن نباشند، خطر عبور از تنگه را نخواهند پذیرفت. این در حالی است که اصرار تهران بر اخذ عوارض از کشتیها، باز هم به ابهامات و بلاتکلیفیها افزوده است.
به کانال تلگرام سایت ملیون ایران بپیوندید