دونالد ترامپ روز دوشنبه هجدهم مه اعلام کرد که در آخرین لحظه، حمله جدیدی را که به گفته او قرار بود نوزدهم مه علیه ایران انجام شود، لغو کرده است. او همچنین گفت که «شانس بسیار خوبی» برای دستیابی به توافق با تهران وجود دارد.

رئیس‌جمهور آمریکا پیش از این دوشنبه و پیش از انتشار پیامی در پلتفرم «تروث سوشال» هرگز درباره این طرح حمله صحبت نکرده بود. او در آن پیام توضیح داد که به درخواست رهبران قطر، عربستان سعودی و امارات متحده عربی از انجام حمله جدید صرف‌نظر کرده است؛ کشورهایی که به گفته او معتقدند رسیدن به توافق امکان‌پذیر است. از سوی دیگر دوحه، ریاض و ابوظبی به‌طور رسمی درباره سخنان او اظهار نظری نکرده‌اند. اما میان این متحدان آمریکا در منطقه اختلاف‌نظرهایی وجود دارد.

رادیو بین‌المللی فرانسه در گزارشی با اشاره به وقایع روزهای گذشته می‌نویسد که در خلیج فارس، فعالیت دیپلماتیک گسترده و مشترکی در حال انجام است. روز سه‌شنبه نوزدهم مه، تماس‌های تلفنی میان پایتخت‌های منطقه افزایش یافت. وزیر امور خارجه عربستان سعودی با همتایان قطری، اماراتی و همچنین مصری خود گفتگو کرد. وزیر امور خارجه قطر نیز با وزرای امور خارجه اردن و ترکیه صحبت کرد.

در بیانیه‌های صادرشده درباره این گفتگوها، دوحه و ریاض بر پایبندی خود به روند دیپلماتیک جاری تاکید کردند. نخست‌وزیر و وزیر امور خارجه قطر اعلام کرد که یک توافق میان ایران و ایالات متحده می‌تواند به «توافقی پایدار منجر شود که از تشدید دوباره تنش‌ها جلوگیری کند»، اما او معتقد است که تلاش‌های دیپلماتیک «به زمان بیشتری نیاز دارد.»

از سوی دیگر، امارات متحده عربی به‌طور علنی بی‌اعتمادی خود را نشان داده است. انور قرقاش، مشاور دیپلماتیک رئیس‌جمهور امارات، در پیامی که روز سه‌شنبه در شبکه اجتماعی منتشر کرد، «ابهام در نقش‌ها» را محکوم کرد.

او می‌نویسد: «نقش قربانی با نقش میانجی در هم آمیخته شده است و برعکس». و ادامه می‌دهد: «دوست به‌جای آنکه یک حامی محکم و تکیه‌گاه باشد، به یک میانجی تبدیل شده است». این اظهارات در واقع حمله‌ای مستقیم به روندی است که به گفته نهادی دانشگاهی که او تاسیس کرده، ممکن است به «یک توافق جدید و سطحی میان واشنگتن و تهران» منجر شود.

از سوی دیگر برخی تحلیل‌ها در رسانه‌هایی مانند گاردین تاکید می‌کنند که تصمیم دونالد ترامپ برای تعویق حمله به ایران، صرفاً یک چرخش دیپلماتیک نیست، بلکه نشانه‌ای از شکل‌گیری یک مدل جدید «میانجی‌گری فعال کشورهای خلیج فارس» در بحران‌های امنیتی منطقه است. در این چارچوب، کشورهایی مانند قطر، عربستان سعودی و امارات نه فقط به‌عنوان متحدان آمریکا، بلکه به‌عنوان بازیگرانی مستقل ظاهر شده‌اند که تلاش می‌کنند از تبدیل تنش به جنگ گسترده جلوگیری کنند.

با این حال، برخی تحلیلگران هشدار می‌دهند که این نقش میانجی‌گرانه شکننده است، زیرا هم‌زمان این کشورها در معرض تهدید مستقیم امنیتی و اقتصادی ناشی از درگیری ایران و آمریکا قرار دارند. به همین دلیل، هدف اصلی آن‌ها بیشتر «مدیریت بحران» است تا حل ریشه‌ای آن. به گفته جروزالم پست، نگرانی اصلی این کشورها این است که هرگونه حمله محدود به زیرساخت‌های ایران می‌تواند به حملات تلافی‌جویانه علیه زیرساخت‌های حیاتی در خلیج فارس، به‌ویژه انرژی و کشتیرانی، منجر شود.

در مقابل، اختلاف‌نظر در داخل کشورهای خلیج فارس نیز مشهود است: قطر و عربستان بیشتر بر تداوم روند دیپلماتیک و نیاز به زمان برای رسیدن به توافق تأکید دارند، در حالی که امارات نسبت به «ابهام نقش‌ها» و تضعیف جایگاه متحدان سنتی در برابر ایران ابراز نگرانی کرده است. این شکاف نشان می‌دهد که اجماع منطقه‌ای درباره نحوه برخورد با ایران هنوز کامل نیست.