در میانه بن‌بستِ نگران‌کننده میان ایران و ایالات متحده، پیشنهاد غیرمنتظره قزاقستان برای نگهداری از ذخایر اورانیوم با غنای بالای ایران، امیدها را برای گشودن یکی از گره‌های اصلی پرونده هسته‌ای زنده کرده است.

قزاقستان؛ امینِ بی‌طرفِ جهان هسته‌ای

رافائل گروسی، مدیرکل آژانس بین‌المللی انرژی اتمی، در گفتگو با «فایننشال تایمز» تایید کرد که قزاقستان اعلام کرده در صورت دستیابی ایران و آمریکا به توافق، آماده است به عنوان یک امین بی‌طرف، میزبان ذخایر اورانیوم بسیار غنی‌شده ایران باشد. قاسم ژومارت توقایف، رئیس‌جمهور قزاقستان، نیز هفته گذشته در دیدار با گروسی در آستانه از این ایده حمایت کرد. این کشور که سابقه‌ای درخشان در خلع سلاح داوطلبانه دارد، هم‌اکنون نیز میزبان «بانک اورانیوم با غنای پایین» آژانس است.

چالش‌های فنی انتقال اورانیوم

رافائل گروسی، مدیرکل آژانس بین‌المللی انرژی اتمی، در گفت‌وگو با شبکه الجزیره بیان کرد که انتقال ذخایر اورانیوم غنی‌شده ایران به خارج از کشور کاری «دشوار است اما غیرممکن نیست». وی با اشاره به اینکه این ماده به شکل گاز است و بسیار آلوده‌کننده است، تأکید کرد که انجام چنین عملیاتی آسان نیست. گروسی افزود که گزینه‌های دیگری از جمله «کاهش غنا» که در آن اورانیوم به سطحی پایین‌تر تبدیل می‌شود نیز در حال بررسی است. گروسی تأکید کرد که سهم آژانس در این روند، امکان‌پذیر و عملی کردن آن است.

مواضع سخت‌گیرانه؛ بن‌بست در مذاکرات

در حالی که آژانس تلاش می‌کند این فرایند را عملیاتی کند، چالش‌های سیاسی همچنان پابرجاست. دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور وقت آمریکا، صراحتاً اعلام کرده است که روسیه یا چین در هیچ ترتیبات جدیدی به عنوان امینِ این مواد پذیرفته نخواهند شد. وی هفته گذشته در شبکه «تروث سوشال» تأکید کرد که این ذخایر باید یا به واشنگتن تحویل داده شود، یا در محل از بین برود، و یا به «محل قابل‌قبول دیگری همراه با کمیسیون انرژی اتمی» منتقل شود.

در سوی دیگر، مقامات تهران با رد این ایده، موضعی قاطع اتخاذ کرده‌اند. ابراهیم عزیزی، رئیس کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی مجلس ایران، با رد پیشنهاد انتقال اورانیوم به کشور ثالث، تأکید کرد که تهران ذخایر خود را از کشور خارج نخواهد کرد و برنامه هسته‌ای ایران به هیچ‌وجه قابل مذاکره نیست.

اکنون باید دید که آیا قزاقستان می‌تواند با تکیه بر تجربه خلع سلاح خود، قفل این بن‌بستِ سنگین را باز کند، یا تنش‌های جاری و مواضع متصلبِ طرفین، مانع از تحقق این توافق دیپلماتیک خواهد شد.