قلمرو رفاه یکشنبه ۲۴ خرداد در مورد بحران آب در ایران نوشت که هم‌زمان با کاهش میزان بارندگی و همچنین کاهش چشمگیر منابع آب سطحی، «برداشت بی‌رویه» از آب‌های زیرزمینی موجب شده است که ده‌ها میلیارد مترمکعب از ذخایر آب‌خوان‌های کشور تخلیه شود.

این وب‌سایت اشاره کرد که پیامد این روند «در قالب خشک‌شدن چاه‌ها، شورشدن منابع آب و فرونشست گسترده زمین در بسیاری از نقاط کشور» آشکار شده است.

پیش‌تر احمدرضا لاهیجان‌زاده، معاون محیط زیست دریایی و تالاب‌های سازمان حفاظت محیط زیست، پنجم خرداد گفته بود: «تعداد چاه‌های آب از حدود ۱۵ هزار حلقه در اوایل دهه ۱۳۵۰ به نزدیک یک میلیون حلقه رسیده که تعداد زیادی از آنها غیرمجاز هستند؛ موضوعی که نشان‌دهنده ضعف جدی در حکمرانی آب است.»

او افزوده بود آنچه امروز به شکل گرد و غبار، خشکسالی و تخریب زیست‌بوم‌ها مشاهده می‌کنیم، «حاصل تصمیم‌ها و اشتباهات چند دهه گذشته» است و اکنون در حال برداشت پیامدهای همان سیاست‌ها هستیم.

حمید عبدل‌آبادی، عضو هیات علمی دانشکده مهندسی آب و محیط زیست دانشگاه چمران اهواز،‌ هم بیستم خرداد در گفت‌وگو با خبرگزاری ایسنا در مورد وضعیت اقلیمی استان خوزستان اشاره کرد: «آنچه در سال‌های اخیر در قالب کاهش آورد رودخانه‌ها، افت کیفیت آب، خشک‌شدن تالاب‌ها، تشدید گرد و غبار، افزایش تنش‌های اجتماعی و آسیب‌پذیری اقتصادی مشاهده می‌شود، صرفاً پیامد تغییرات اقلیمی نیست» و این وضعیت را «حاصل برهم‌کنش پیچیده میان تغییرات اقلیمی، الگوهای توسعه، ساختارهای حکمرانی و نحوه تخصیص منابع آب» دانست.

او همچنین با تاکید بر اینکه در خوزستان، کاهش جریان رودخانه‌ها صرفا به معنای کمبود آب نیست؛ بلکه زنجیره‌ای از پیامدهای متقابل را در پی دارد، افزود: «کاهش جریان رودخانه‌ها به کاهش حق‌آبه تالاب‌ها منجر و این کاهش موجب گسترش کانون‌های گرد و غبار می‌شود.»

عبدل‌آبادی اضافه کرد: «افزایش گرد و غبار، سلامت عمومی و بهره‌وری اقتصادی را تحت تاثیر قرار می‌دهد و افت بهره‌وری اقتصادی می‌تواند به افزایش فقر، مهاجرت و فشار بر زیرساخت‌های شهری منجر شود.»

بخش دیگری از این گزارش با اشاره به پیامدهای وضعیت بحرانی آب، به نقل از پژوهش سال گذشته نشریه آمریکایی «علوم و فناوری محیط‌زیست»، تاکید می‌کند که کمبود آب را در ایران نمی‌توان صرفاً یک مساله محیط‌زیستی تلقی کرد، بلکه این بحران به عاملی برای شکل‌گیری نارضایتی‌های اجتماعی، مهاجرت‌های اجباری و تنش‌های منطقه‌ای تبدیل شده است.

در این گزارش اشاره شده که در سال‌های اخیر، اعتراض‌های متعددی در استان‌هایی مانند اصفهان، خوزستان و سیستان و بلوچستان رخ‌داده که ریشه بسیاری از آنها در مشکلات آب و احساس بی‌عدالتی در توزیع منابع بوده است.

در سال‌های اخیر، بحران آب و برق به یکی از اصلی‌ترین چالش‌های زیستی و معیشتی مردم در استان‌های مختلف ایران تبدیل شده و روایت‌های رسمی و مردمی از نقاط گوناگون کشور از کمبود شدید منابع، سوءمدیریت و نارضایتی گسترده حکایت دارند.

در همین ارتباط، در پی نزدیک شدن به فصل گرما در ایران و اذعان مقام‌های جمهوری اسلامی به بحران آب و برق، عیسی بزرگ‌زاده، سخنگوی صنعت آب کشور، اعلام کرد حدود ۳۵ میلیون نفر در ایران با مشکل کم‌آبی روبه‌رو هستند.

خبرگزاری ایلنا نیز بیستم خرداد با استناد به آمار رسمی گزارش داد که استان‌های تهران، قم، سمنان و مرکزی با حدود ۳۰ درصد کاهش بارش تا ۱۶ خرداد، بدترین وضعیت خشکسالی را دارند و در استان‌های دارای خشکسالی، تهران دارای بغرنج‌ترین وضعیت است.

پیش از آن، احد وظیفه، رییس مرکز ملی اقلیم و مدیریت بحران خشکسالی سازمان هواشناسی کشور، دوم خرداد اعلام کرد که «ششمین سال خشکسالی پیاپی را پشت سر می‌گذاریم» و گفت: «تاکنون این خشکسالی‌ها را با اتکا به منابع آب زیرزمینی مدیریت کرده‌ایم؛ یعنی هر اندازه که بارندگی کمتر بوده، کمبود آن را از سفره‌های زیرزمینی برداشت کرده‌ایم. اما این سفره‌ها در حال خالی شدن هستند و دشت‌ها در اقصی نقاط کشور فرونشست بسیار شدیدی را تجربه می‌کنند. این مساله در بلندمدت و در سال‌های آینده می‌تواند وضعیت بسیار ناپایدار و بحرانی ایجاد کند.»