رادیو فردا

وقتی صدبرگ و همسرش تلاش کردند نام «طیبه» را برای نوزادشان انتخاب کنند، تصور می‌کردند صرفاً نام مادربزرگش را برای دخترشان برگزیده‌اند.

اما در واقع وارد تازه‌ترین دور از «بازی نام‌گذاری» در تاجیکستان شدند؛ روندی که در سال‌های اخیر با ترویج نام‌هایی با ریشهٔ فارسی و ملی‌گرایانه همراه بوده و بخشی از کارزار مقامات برای حذف سنت‌های تفرقه‌برانگیز و آشکارا اسلامی به شمار می‌رود.

صدبرگ و همسرش برای ثبت تولد نوزادشان به اداره ثبت احوال محلی مراجعه کردند، اما کارمند مربوطه از صدور شناسنامه خودداری کرد و گفت این نام در فهرست حدود ۴۰۰۰ نام مورد تأیید دولت نیست. این در حالی است که هم‌زمان اعلام شده که فهرست «نام‌های ملی تاجیکی» در حال بازنگری است و قرار است نزدیک به نیمی از نام‌ها، که بیشترشان عربی هستند، حذف شوند.

صدبرگ گفت: «به ما گفته شد اگر می‌خواهیم سریع شناسنامه بگیریم، باید نام دیگری از داخل کتاب انتخاب کنیم. ثبت‌کننده توضیح داد اگر اصرار داشته باشیم دخترمان را طیبه بنامیم، باید برای تأیید به کمیته دولتی زبان درخواست بدهیم».

صدبرگ، ساکن منطقهٔ شمالی سُغد که فقط نام کوچک خود را بیان کرده، گفت خانواده در نهایت به دلیل این‌که نمی‌توانستند چند هفته منتظر تصمیم مقامات در دوشنبه بمانند، نام دیگری یعنی «انیسا» را از فهرست انتخاب کردند. این خانواده در حال آماده شدن برای مهاجرت به روسیه هستند، جایی که همسرش به عنوان کارگر مهاجر مشغول به کار است.

فهرست رسمی نام‌های نوزادان نخستین‌بار نزدیک به یک دهه پیش معرفی شد و تاکنون چندین بار مورد بازنگری قرار گرفته است.

دِلوار کریموف، مقام ارشد کمیتهٔ دولتی زبان و اصطلاحات، گفت فهرست بازنگری‌شده در ماه فوریه به تصویب دولت رسیده و برای انتشار ارسال شده است، اما زمان انتشار آن را مشخص نکرد.

کریموف گفت این کمیته ۱۷۴۵ نام را از فهرست قبلی که شامل چهار هزار و ۵۶ نام بود حذف کرده و ۹۶۵ نام جدید افزوده است؛ نام‌هایی که از سوی مقام‌ها «نام‌های زیبای آریایی» توصیف شده‌اند و به نام‌های ریشه‌دار در فرهنگ تاجیکی و میراث باستانی فارسی اشاره دارند.

دولت می‌گوید این کارزار در راستای ترویج فرهنگ و سنت‌های تاجیکی و مقابله با آنچه «تأثیرات بیگانه» می‌خواند، انجام می‌شود.

با این حال، بسیاری از تاجیک‌ها می‌گویند این اقدامات در عمل سنت‌ها و آیین‌های اسلامی را هدف گرفته است، سنت‌هایی که در این کشور عمدتاً مسلمان با جمعیتی بیش از ۱۰ میلیون نفر، محبوب‌تر شده‌اند.

دیدبان حقوق بشر و دیگر تحلیلگران می‌گویند اقدامات تاجیکستان علیه مظاهر آشکار اسلامی، مانند ممنوعیت حجاب و نقاب، محدود کردن حضور در مساجد و نظارت بر ریش‌ مردان، عمدتاً ناشی از نگرانی دولت اقتدارگرا از شکل‌گیری مخالفت‌های سیاسی، دغدغه‌های مربوط به افراط‌گرایی، و تمایل به تحمیل یک هویت فرهنگی سکولار و مورد تأیید دولت است.

ادامه در رادیو فردا