روز پزشک و پزشکان در بند؛ قره‌حسنلو، جلالی و ناجیان زخمی‌های دی

Sunday, 23rd August, 2026
اندازه قلم متن

ایران‌وایر مطلع شده که دکتر «حمید قره‌حسنلو»، پزشک و زندانی سیاسی تبعیدی به زندان یزد که در اعتراضات «زن زندگی آزادی» در چهلم «حدیث نجفی» در کرج بازداشت شد، یک سال است که از دیدن فرزندان خود محروم بوده است. پیش‌تر منابع مطلع با اشاره به فاصله ۳۵۰۰ کیلومتری بین یزد که دکتر قره‌حسنلو در آن محبوس است و زندان وکیل‌آباد مشهد که همسر او، «فرزانه قره‌حسنلو» در آن در حال تحمل حبس است، از رنج فرزندان این زندانیان سیاسی و پدر و مادر پابه‌سن گذاشته‌شان گفته بودند.

ایران وایر: این در حالیست که امروز یک‌شنبه، اول شهریور، در ایران روز پزشک است؛ روزی که در تقویم خورشیدی، همزمان با تولد «ابوعلی سینا»، پزشک و دانشمند حاذق ایرانی در قرن چهارم و پنجم هجری قمری، برای تقدیر از پزشکان نام‌گذاری شده است. در ایران اما، پزشکان، دانشجویان پزشکی، پرستاران و کادر درمان بسیاری در جریان اعتراضات سال‌های اخیر کشته شده‌اند، بازداشت و بعضا به زندان‌های طولانی‌مدت محکوم شده‌اند. این گزارش درباره پزشکانی است که عرصه کمک به شهروندان را فقط منحصر به مطب و بیمارستان‌ها ندیدند. پا از دایره امن خود بیرون گذاشتند و حالا در حبس و یا زیر حکم اعدامند.

***

دکتر حمید قره‌حسنلو؛ پزشکی که جان نجات داد ولی گفتند جان گرفته است

هنوز  هم هرازگاهی خانواده «روح‌الله عجمیان»، بسیجی کشته شده در روز چهلم حدیث نجفی در بهشت سکینه کرج که حکومت می‌گوید معترضان او را کشته‌اند، به این‌که چرا دکتر حمید قره‌حسنلو در این پرونده اعدام نشده است، اعتراض می‌کنند. 

دکتر حمید قره‌حسنلو، متولد ۱۳۴۸ و پزشک رادیولوژیست است. او چند ساعت بعد از کشته‌شدن عجمیان، در  نیمه‌شب ۱۳آبان ۱۴۰۱ با هجوم حدودا ده مامور به منزل‌شان به‌همراه همسرش، فرزانه قره‌حسنلو بازداشت شد.

در پرونده کشته‌شدن عجمیان، ۱۶معترض بازداشت شدند و در دادگاهی شتاب‌زده و بدون دسترسی به دادرسی عادلانه، دو نفر از آن‌ها یعنی «محمدمهدی کرمی» و «محمد حسینی» اعدام شدند. دکتر قره‌حسنلو نیز در ابتدا از سوی شعبه اول دادگاه انقلاب کرج به ریاست «موسی آصف‌الحسینی»، به اعدام محکوم شده بود و همسرش فرزانه نیز به ۲۵سال «حبس در تبعید»، اما این حکم شکست و دکتر قره‌حسنلو به ۱۵سال حبس در تبعید در زندان یزد و همسرش به ۵سال حبس در تبعید در زندان مشهد محکوم شدند.

در سال‌های گذشته دکتر قره‌حسنلو، بارها در وضعیت دشواری از نظر سلامتی قرار داشته است. در اردیبهشت‌ماه ۱۴۰۴، یک منبع مطلع به ایران‌وایر گفته بود با مشکلات شدید جسمی، از جمله دنده‌های شکسته‌ از شکنجه که نیاز به مراقبت پزشکی مداوم دارد و با قلبی که نیاز به آنژیو دارد، در زندان یزد از خدمات درمانی محروم است.

در دی ماه۱۴۰۴ و پیش از شروع اعتراضات، یک فایل صوتی از دکتر قره‌حسنلو به‌دست ایران‌وایر رسید که در آن او از زندان مرکزی یزد از شروع اعتصاب غذایش در اعتراض به شرایط نگهداری خود در این زندان خبر داده بود.

دکتر قره‌حسنلو که از روز پنج‌شنبه، چهارم‌دی۱۴۰۴ دست به اعتصاب غذا زده بود، در این فایل صوتی گفته بود که «علی‌رغم بی‌گناهی در حبس در تبعید بوده» و «علاوه بر این‌که احکام ظالمانه‌ای» برایشان صادر شده، «در زندان نیز در حق ما ظلم و اجحاف ادامه داشته» است.

ایران‌وایر اما پیش‌تر به اسناد و اطلاعاتی دست‌یافته که نشان می‌دهد دکتر قره‌حسنلو و همسرش نه‌تنها نقشی در کشته شدن عجمیان نداشته‌اند، بلکه ساعتی پیش از مرگ عجمیان با مداخله به موقع، جان یک روحانی رهگذر، به‌نام «یاسر اسماعیلی» را نجات داده‌اند. این‌روحانی به صورت مکتوب و در مقابل دوربین درباره نجات جان خود به‌دست این زوج خبر داده بود، با این‌حال، قاضی آصف‌الحسینی از شهادت این روحانی در دادگاه به نفع قره‌حسنلوها جلوگیری کرد. 

دکتر احمدرضا جلالی؛ پزشکی زیر تیغ اعدام

دکتر احمدرضا جلالی، پزشک و پژوهشگر ایرانی‌-سوئدی است. او در اردیبهشت ۱۳۹۵ به دعوت دانشگاه‌های تهران و شیراز برای شرکت در یک کنفرانس علمی به ایران سفر کرد، اما پیش از بازگشت بازداشت شد. او سال ۱۳۸۸ به سوئد مهاجرت کرده بود و در دانشگاه کارولینسکای استکهلم کار تحقیقاتی می‌کرد. دکتر جلالی پیش از آن،  سابقه تدریس در ایتالیا و بلژیک را هم داشت.

این اولین بار نبود که احمدرضا جلالی به ایران سفر می‌کرد. پیش از سفرش در بهار ۱۳۹۵ که به بازداشتش منجر شد٬ بارها برای شرکت در برنامه‌های تحقیقاتی و آموزشی به ایران رفت‌وآمد داشت‌ و به گفته همسرش، «ویدا مهران‌نیا»، «ورود و خروج او همواره بدون مشکل انجام می‌شد.»

دکتر جلالی با اتهام «همکاری با دولت متخاصم» و «جاسوسی برای اسراییل» به اعدام محکوم شد. حکم اعدام او خیلی زود، یعنی در آذرماه۱۳۹۶ از سوی شعبه اول دیوان عالی کشور تایید شد و از آن زمان تلاش ها برای تغییر این حکم، نتیجه نداده است و حکم اعدام این پزشک و پژوهشگر دو تابعیتی قطعی و قابل اجراست.

دکتر جلالی حتی در مبادله زندانیان سوئدی در ازای آزادی «حمید نوری» آزاد نشد. حمید نوری، دادیار سابق زندان گوهردشت که در دادگاهی در سوئد به اتهام «جنایت جنگی» و «قتل عمد» از طریق مشارکت در کشتار زندانیان سیاسی در تابستان ۱۳۶۷، به حبس ابد محکوم شده بود در ازای آزادی «یوهان فلودروس»، دیپلمات پیشین سوئدی و «سعید عزیزی»، شهروند ایرانی سوئدی به ایران بازگردانده شد.

جلالی اما از مبادله کنار گذاشته شده بود و همین باعث شد او در یک فایل صوتی که انحصارا در اختیار ایران‌وایر قرار گرفته شده بود خطاب به نخست‌وزیر سوئد از این‌که او را در ایران رها کرده‌اند، گله کند.

دکتر جلالی در بخشی از این فایل صوتی که به زبان انگلیسی است، گفته بود: ««من از این که یک ایرانی سوئدی و یک سوئدی خالص آزاد شده‌اند، خیلی خوشحالم اما این یک تبعیض است. شما دو سوئدی را آزاد کردید اما من را بدون کمک در زندان اوین رها کرده‌اید.»

او با اشاره به هشدار درباره اعدام قریب الوقوع او در دو سال قبل این ماجرا، به نخست‌وزیر سوئد گفته بود: «حتما به خاطر دارید که مقامات جمهوری اسلامی دو سال پیش به خاطر چالش‌های دو کشور گفتند من فقط حدود دو هفته وقت دارم و حتما به یاد دارید که حدود سه و نیم سال پیش مقامات ایرانی از من به عنوان اهرم فشار به دولت بلژیک استفاده کردند و من را حدود پنج ماه برای اجرای حکم نگه داشتند.»

او در بخش پایانی صحبت‌هایش نیز خطاب به نخست‌وزیر سوئد گفته بود: «برای نشان دادن حسن نیت و انسانیت که ارزش‌های مهمی برای سوئدی‌ها هستند، سعی کنید شجاع باشید و مسوولانه رفتار کنید. جلوی دوربین‌های تلویزیونی با پسر من ملاقات کنید و به او بگویید چرا من را رها کردید و اگر روزی من اعدام شوم، شما در قبال فرزندم چه کاری می‌کنید؟»

آخرین موج تهدید مقامات جمهوری اسلامی و نگرانی‌ها از اعدام دکتر جلالی اما مربوط به سال گذشته و بلافاصله پس از شروع اتش‌بس بین اسراییل و ایران در پی جنگی ۱۲روزه است. خبرگزاری حقوق‌بشری «هه‌نگاو»، سوم‌تیر۱۴۰۴ از خطر اجرای این حکم خبر داده و نوشته بود که «پس از حمله هوایی ارتش اسراییل به بخش اداری زندان اوین، شماری از زندانیان سیاسی و امنیتی به زندان فشافویه منتقل شده‌اند.» در این میان، دکتر جلالی «از سایر زندانیان جدا شده» و از یک روز قبل از سوم‌تیرماه هیچ خبری از او در دست نیست.

اوایل مردادماه امسال نیز، وزارت خارجه سوئد در پاسخ به پرسش‌های شبکه خبری ایران اینترنشنال گفته است تلاش‌ها برای آزادی او ادامه دارد و بار دیگر از جمهوری اسلامی خواسته دکتر جلالی را به‌دلایل بشردوستانه آزاد کنند تا بتواند به نزد خانواده‌اش بازگردد. این وزارت‌خانه همچنین گفته بود که به جزییات نمی‌پردازد چون انتشار جزییات می‌تواند وضعیت پرونده او را بدتر کند.

این در حالیست که دکتر جلالی پیش از این بارها در نامه‌ها و فایل‌های صوتی که از زندان اوین به بیرون درز کرده، اتهامات مطرح شده علیه خود را رد کرده است. مشخصا در یک فایل صوتی که در ۲۸آذر۱۳۹۶ از این پزشک زندانی منتشر شد، او اتهام جاسوسی برای موساد را «ساختگی» خوانده و تاکید کرده بود  که اعترافات او اعتبار ندارد.

احمدرضا جلالی، در این فایل صوتی گفته بود در هیچ‌یک از بازجویی‌ها به انتقال اطلاعات به بیگانگان اعتراف نکرده و این اعترافات تحت شرایط نامناسب روانی و با وعده آزادی از او گرفته شده است. او همچنین در این فایل تاکید کرده بود که برای انجام فیلمبرداری فیلم اعترافاتش، چندین ماه او را در سلول انفرادی بدون دسترسی به وکیل و بازپرس و بدون اجازه تماس با خانواده نگه داشته‌اند. دکتر جلالی گفته بود که او را بدون رضایت مقابل دوربین قرار داده‌اند تا مطالب دیکته شده توسط ماموران وزارت اطلاعات را تکرار کند. او از تهدیدها علیه خود و اعضای خانواده‌اش خبر داده و گفته بود که پیش از فیلمبرداری، بازجویان وعده داده بودند که ظرف دو ساعت آزاد خواهد شد و به سوئد برخواهد گشت.

پزشکان دربند اعتراضات دی۱۴۰۴؛ آن‌هایی که نام‌شان را هم نمی‌دانیم

در جریان اعتراضات دی‌ماه۱۴۰۴، دست‌کم ۳۷ پزشک بازداشت شدند. ایران‌وایر پیش‌تر در گزارشی تحقیقی اسامی، محل زندگی و بازداشت و وضعیت برخی از این پزشکان و کادر درمان را منتشر کرده است.

بر اساس اطلاعات مندرج در آن گزارش، در اردیبهشت ۱۴۰۵، از ۳۷پزشک بازداشت‌شده در دی‌ماه و روزهای بعد از آن، ۳۰ پزشک با وثیقه آزاد شده و هفت پزشک همچنان دربند بودند.

بر پایه اطلاعاتی که دکتر «هما فتحی» ساکن کانادا در اختیار ایران‌وایر قرار داده، دکتر «موهبت غفاری»، متخصص اطفال از لار در استان فارس در اردیبهشت‌ماه ۱۴۰۵ در بازداشت بوده. همچنین همان‌زمان، یک دندا‌ن‌پزشک زن، به‌نام دکتر «فریبا حسینی»، ساکن شیراز که در ۱۲دی‌ماه۱۴۰۴ بازداشت شده بود، همچنان در بازداشت به سر می‌برده است. ایران‌وایر نتوانسته اطلاعاتی دال بر آزادی یا تداوم حبس این پزشکان به‌دست بیاورد.

از سوی دیگر، درباره دکتر «قدرت‌الله ایمانی» از اراک نیز دست‌کم تا اردیبهشت‌ماه شواهدی از آزادی با وثیقه یا آزادی او حاصل نشده و وضعیت او بعد از ماه‌ها بازداشت، «نامشخص»، توصیف شده است.

یک پزشک زندانی و متخصص گوش و حلق و بینی نیز بر اساس اطلاعاتی که دکتر فتحی در اختیار ایران‌وایر قرار داده در اردیبهشت‌ماه در بیمارستانی در بندر انزلی بستری بوده است. نام او «یاشا عمیدی» عنوان شده. برای ایران‌وایر مشخص نیست که دلیل بستری این پزشک چه بوده است، اما پیش‌تر خانم فتحی به ایران‌وایر گفته بود که تمام این ۳۷ پزشک و در مجموع ۸۳ پزشک و عضو کادر درمان بابت انجام وظایف حرفه‌ای خود از جمله کمک به مجروحان، راه‌اندازی درمانگاه‌های خانگی و مداوای زخمی‌های اعتراضات، بازداشت و تحت تعقیب قرار گرفته‌اند. 


به کانال تلگرام سایت ملیون ایران بپیوندید

هنوز نظری اضافه نشده است. شما اولین نظر را بدهید.

امکان نظر دهی وجود ندارد.