یونسی رستمی، استاندار مازندران نیز روز چهارشنبه ۴ شهریور (۲۶ اوت) احتمال قطع گاز این استان در زمستان پیش‌‌رو را تائید کرد. خبرگزاری ایرنا به نقل از استاندار مازندران گزارش داد که رایزنی با رئیس جمهور و مسئولان مربوطه برای یافتن راه‌حل و جلوگیری از قطع گاز آغاز شده است.
شرکت ملی گاز ایران تکذیب می‌کند
شرکت ملی گاز ایران با وجود اظهارات مقام‌های محلی احتمال قطع ۶۰ تا ۹۰روزه گاز را تکذیب کرده است.
سعید داوری‌پور، سرپرست روابط عمومی شرکت ملی گاز ایران، خاطرنشان می‌کند که هیچ‌یک از مسئولان و کارشناسان این شرکت، احتمال قطع ۶۰ تا ۹۰روزه گاز در استان‌های شمالی را مطرح نکرده‌اند. او این هشدار را “برداشت یا تحلیل شخصی یکی از مقام‌های محلی از شرایط این استان‌ها” دانسته است.
با این حال، داوری‌پور هشدار داده است که اگر مصرف گاز در زمستان مدیریت نشود، استان‌های شمالی، مانند سال‌های گذشته، ممکن است با مشکلات و دشواری‌هایی در تامین گاز روبه‌رو شوند.
ماجرای قطعی گاز واقعا چیست؟
موضوع کمبود گاز و آنچه برخی رسانه‌های داخل کشور از آن به عنوان “بحران گاز” یاد می‌کنند، به حملات اسرائیل به زیرساخت‌های انرژی ایران در جریان جنگ ۴۰ روزه اواخر اسفند ۱۴۰۴ بازمی‌گردد. در این حملات، پالایشگاه‌های سوم، چهارم، پنجم و ششم و شماری دیگر از تاسیسات پارس جنوبی در عسلویه هدف قرار گرفتند.
سخنگوی دولت گفته است حدود یک‌سوم از تولید گاز کشور از مدار خارج شده و بازسازی پالایشگاه‌های آسیب‌دیده نیز حدود سه سال زمان خواهد برد. دولت همچنین مدعی است حملات اسرائیل باعث ایجاد مشکل در تامین گاز و احتمال قطعی آن شده است.
تناقض میان اظهارات مقام‌های محلی و شرکت ملی گاز نشان می‌دهد درباره وضعیت تامین گاز استان‌های شمالی که در انتهای شبکه انتقال گاز قرار گرفته‌اند، شفافیت کافی وجود ندارد. به همین دلیل، دویچه وله برای بررسی ابعاد این موضوع و دلایل هشدارهای مطرح‌شده، نظر دو کارشناس حوزه انرژی را جویا شده است.
خاتین‌اوغلو: ظرفیت فرآوری آسیب دیده، نه تولید گاز
دالغا خاتین‌اوغلو، کارشناس نفت و انرژی، می‌گوید حملات اسرائیل به پالایشگاه‌های گازی، ظرفیت تولید گاز ایران را کاهش نداده، بلکه روزانه ۱۰۰ میلیون مترمکعب از ظرفیت فرآوری گاز کشور را تحت تأثیر قرار داده است.
به گفته این کارشناس ظرفیت پالایش گاز ایران حتی در زمان اوج مصرف، روزانه بین ۱۰۰ تا ۱۵۰ میلیون مترمکعب بیشتر از میزان تولید گاز است؛ بنابراین این حملات نباید مشکل حادی در عرضه گاز ایجاد کرده باشند.
خاتین‌اوغلو با استناد به آمارهای “اداره تنظیم بازار انرژی ترکیه” می‌گوید ایران از زمان حملات اسرائیل به چهار پالایشگاه گازی عسلویه، صادرات گاز خود به ترکیه را ۳۰ درصد افزایش داده و در مجموع طی نیمه نخست امسال ۴.۵ میلیارد مترمکعب گاز به ترکیه تحویل داده که ۵۰ درصد بیشتر از نیمه نخست سال ۲۰۲۵ است.
این کارشناس همچنین اشاره می‌کند که صنایع ایران، به‌ویژه صنایع پتروشیمی و فولاد، سالانه بیش از ۴۰ میلیارد مترمکعب گاز مصرف می‌کنند. با توجه به اینکه این صنایع نیز هدف حمله قرار گرفته‌اند و اکنون با نیمی از ظرفیت خود فعالیت می‌کنند، قاعدتا باید گاز بیشتری برای دیگر بخش‌ها، از جمله بخش خانگی، باقی مانده باشد.
بزرگ‌نمایی بحران انرژی برای افزایش قیمت‌ها؟
اما چرا با وجود این شرایط، از بحران تأمین گاز و انرژی سخن گفته می‌شود؟ دالغا خاتین‌اوغلو در پاسخ به این پرسش دویچه وله می‌گوید مقام‌های جمهوری اسلامی درباره کمبود انرژی و احتمال قطع برق و گاز بزرگ‌نمایی می‌کنند.
به گفته او، صنایع ایران اکنون با حدود نیمی از ظرفیت خود فعالیت می‌کنند و بنابراین وضعیت تامین برق، بنزین و گاز نباید از سال گذشته بدتر باشد. خاتین‌اوغلو احتمال می‌دهد دولت با “کاهش عرضه، ایجاد صف‌های طولانی و قطع گاز”، در پی متقاعدکردن مردم به پذیرش افزایش قیمت حامل‌های انرژی است.
با نزدیک‌شدن به زمستان، نگرانی مردم مناطق شمالی کشور نیز افزایش می‌یابد. مقام‌های دولتی در پاسخ به این نگرانی‌ها می‌گویند “تلاش‌هایی” برای جلوگیری از قطع گاز در جریان است.
سنگدوینی نائب رئیس کمیسیون انرژی مجلس خبر داده است که در جلساتی که با وزیر نفت، وزیر نیرو و مسئولان وزارت کشور برگزار شده موضوع تامین گاز زمستانی استان‌های شمالی به‌صورت ویژه مورد بررسی قرار گرفته است.
آیا ترکمنستان می‌تواند به حل بحران گازی کمک کند؟
نائب رئیس کمیسیون انرژی مجلس می‌گوید با توجه به اینکه استان‌های شمالی به شبکه گاز ترکمنستان نزدیک‌تر هستند، استفاده از این ظرفیت می‌تواند در زمان اوج مصرف زمستانی کمک‌کننده باشد.
خاتین‌اوغلو درباره این موضوع اما می‌گوید ترکمنستان سالانه ۳۸ میلیارد مترمکعب گاز صادر می‌کند که ۳۰ میلیارد مترمکعب آن به چین و باقی آن به کشورهای آسیای میانه می‌رود. این کشور ظرفیت مازاد برای صادرات گاز به ایران را دارد، اما جمهوری اسلامی طی دو سال گذشته مانع صادرات گاز ترکمنستان از مسیر ایران به عراق شده است.
او همچنین می‌گوید جمهوری اسلامی بدهی‌های خود بابت خرید گاز از ترکمنستان در دو دهه گذشته را به‌طور کامل تسویه نکرده است. خاتین‌اوغلو بر این باور است که به همین دلایل، درخواست ایران برای واردات گاز از ترکمنستان احتمالا با موافقت عشق‌آباد روبرو نخواهد شد؛ به‌ویژه آنکه تحریم‌های آمریکا علیه ایران نیز شدت گرفته است.
شبان: ترکمنستان به ایران گاز نخواهد داد
الهام شبان، مدیر “مرکز مطالعات خزر”، که در حوزه انرژی تحقیق می‌کند درباره احتمال کمک ترکمنستان به حل بحران گازی ایران می‌گوید با توجه به عملکرد تهران در زمینه ترانزیت گاز، انتظار نمی‌رود عشق‌آباد بار دیگر به ایران گاز بدهد.
به گفته این کارشناس، ترکیه در ژوئیه ۲۰۲۵ قراردادی برای واردات سالانه ۲.۵ تا سه میلیارد مترمکعب گاز ترکمنستان از مسیر ایران امضا کرد، اما جمهوری اسلامی فقط برای یک تا دو ماه اجازه ترانزیت حدود ۲۰۰ میلیون مترمکعب گاز به ترکیه را داد.
شبان می‌افزاید که ایران اجازه انتقال گاز ترکمنستان به عراق را نیز نداده است. او همچنین می‌گوید آذربایجان ترانزیت گاز ترکمنستان از مسیر ایران را به دلیل “عدم همکاری جمهوری اسلامی” متوقف کرده است.
به گفته مدیر مرکز مطالعات خزر، این رویکرد تهران باعث قطع روابط گازی ایران و ترکمنستان شده است. او معتقد است با توجه به همکاری نکردن ایران با عراق، ترکیه، ترکمنستان و آذربایجان، بعید است ترکمنستان بار دیگر به ایران گاز صادر کند.
استدلال‌های دو کارشناس در گفت‌وگو با دویچه وله نشان می‌دهند که مقام‌های جمهوری اسلامی درباره ابعاد واقعی بحران، برنامه‌های مدیریت کمبود و قطعی گاز و راهکارهای جلوگیری از آن، اطلاعات شفاف و یکدستی منتشر نکرده‌اند. ازاین‌رو، نگرانی مردم گلستان، مازندران، گیلان و حتی خراسان شمالی درباره تامین گاز در زمستان پیش رو همچنان برطرف نشده است.
به کانال تلگرام سایت ملیون ایران بپیوندید