به گزارش برخی رسانه‌ها و کنشگران حقوق بشر، در پرونده این دانشجو علاوه بر «عضویت در گروه باغی»، اتهام‌های «اجتماع و تبانی علیه امنیت داخلی» و «اقدام تبلیغی علیه امنیت ملی» نیز مطرح شده است.

محمدپارسا گلچین برای ارائه آخرین دفاع، به شعبه ۲۶۸ بازپرسی دادسرای عمومی و انقلاب مشهد احضار شده است. او که دانشجوی ورودی سال ۱۴۰۳ مقطع کارشناسی ادبیات دانشگاه تهران است، روز ۲۲ فروردین ۱۴۰۵ در جریان سفری به مشهد همراه با شماری دیگر از دانشجویان بازداشت شد.

گزارش‌های منتشرشده در آن زمان حاکی بود که ماموران مسلح، این دانشجویان را به شیوه‌ای خشونت‌آمیز دستگیر کردند و گلچین از آن زمان در بازداشت به سر می‌برد.

محمدپارسا گلچین پیش از بازداشت نیز به دلیل مواضع انتقادی خود شناخته شده بود و در مراسم روز دانشجو در ۱۶ آذر، در سخنانی خطاب به سعید جلیلی، عضو مجمع تشخیص مصلحت نظام، حکومت جمهوری اسلامی را به سرکوب معترضان و خشونت علیه زنان متهم کرده بود.

او گفته بود: «شمایی که دستانتان و هر نفستان، هر نفستان بوی خون می‌دهد، شمایی که جان پاک ژینا و نیکا و حدیث را گرفتید و هر سال روزهایی که نفس خون‌آلودتان از ترس حضور مردم در سالگرد پر کشیدنشان می‌گیرد، خیابان را پر از مزدورانتان می‌کنید، اما صدای زن نمی‌میرد.»

این دانشجوی دانشگاه تهران همچنین با انتقاد از وضعیت اقتصادی ایران، مقام‌های جمهوری اسلامی را «کاسبان تحریم و غارتگران سفره‌هایی» خوانده بود که به گفته او «هر سال کوچک‌تر می‌شود».

طرح اتهام «بغی» علیه این دانشجو در حالی گزارش می‌شود که فعالان و نهادهای مدافع حقوق دانشجویان در ماه‌های گذشته نسبت به افزایش برخوردهای امنیتی و قضایی با دانشجویان و فعالان دانشگاهی در ایران هشدار داده‌اند.

اعدام برای دانشجوی ۱۹ ساله

منابع خبری دانشجویی همچنین از صدور حکم اعدام برای یک دانشجوی ۱۹ ساله خبر داده‌اند.

خبرنامه امیرکبیر روز دوشنبه ۲۳ شهریور گزارش داد که دادگاه انقلاب استان اصفهان امیدرضا حیدری، دانشجوی ۱۹ ساله دانشگاه خوراسگان را به اعدام محکوم کرده است.

بر اساس این گزارش، حیدری که اهل ایذه و ساکن اصفهان است، روز ۲۱ بهمن ۱۴۰۴ در پی یورش نیروهای سپاه به منزلش بازداشت شد و خانواده او برای مدتی از محل نگهداری و وضعیت سلامتی‌اش اطلاعی نداشتند.

اتهام‌های مطرح‌شده علیه این دانشجو شامل «مشارکت در تخریب عمدی اموال عمومی به قصد مقابله با حکومت اسلامی»، «فعالیت تبلیغی علیه نظام»، «توهین به رهبری»، «اغوا یا تحریک مردم به جنگ و کشتار برای برهم زدن امنیت کشور» و «اجتماع و تبانی برای ارتکاب جرم علیه امنیت داخلی و خارجی» عنوان شده است.

نخبه‌های زندانی

محمدپارسا گلچین و امیدرضا حیدری تنها دانشجویان و نخبگان ایرانی نیستند که در سال‌های اخیر با اتهام‌های امنیتی و احکام سنگین قضایی روبه‌رو شده‌اند.

علی یونسی، دانشجوی مهندسی کامپیوتر دانشگاه صنعتی شریف و دارنده مدال طلای المپیاد جهانی نجوم و اخترفیزیک، همچنین امیرحسین مرادی، دانشجوی فیزیک همین دانشگاه و دارنده مدال نقره المپیاد نجوم ایران، از فروردین ۱۳۹۹ در زندان به سر می‌برند.

این دو دانشجو ابتدا هر یک به مجموع ۱۶ سال زندان محکوم شدند که ۱۰ سال آن قابل اجرا بود، اما پس از پذیرش درخواست اعاده دادرسی، حکم آنها در سال ۱۴۰۳ به شش سال و هشت ماه کاهش یافت.

با این حال، در مرداد ۱۴۰۴ هر دو در پرونده‌ای تازه به اتهام «فعالیت تبلیغی علیه نظام» به ۱۵ ماه حبس دیگر محکوم شدند و علی یونسی علاوه بر آن به اتهام «تایید و تقویت اسرائیل» پنج سال حبس در زندان کرمان گرفت.

احمدرضا جلالی، پزشک و پژوهشگر ایرانی-سوئدی حوزه پزشکی بحران و استاد دانشگاه، یکی دیگر از چهره‌های دانشگاهی زندانی در ایران است که از سال ۱۳۹۵ در زندان به سر می‌برد.

او که برای شرکت در یک کارگاه علمی به ایران سفر کرده بود، در اردیبهشت همان سال بازداشت و بعدتر به اتهام «جاسوسی» به اعدام محکوم شد؛ اتهامی که جلالی و خانواده‌اش همواره رد کرده‌اند.

گزارش‌های منتشرشده، از وخامت وضعیت جسمانی جلالی از جمله حمله قلبی او در زندان حکایت داشته‌اند و دولت سوئد اعلام کرده است که تلاش‌هایش برای آزادی او همچنان ادامه دارد.

تعداد دقیق دانشجویان، پژوهشگران، مدال‌آوران المپیاد و دیگر نخبگان علمی که در ایران به دلایل سیاسی یا امنیتی زندانی هستند مشخص نیست و آمار رسمی و جامعی در این زمینه منتشر نشده است؛ از این رو احتمال می‌رود شمار آنها بیش از موارد شناخته‌شده‌ای باشد که نامشان در رسانه‌ها و گزارش‌های حقوق بشری منتشر شده است.

تنها در روز دوشنبه، صنف مستقل دانشجویان دانشگاه شهید بهشتی گزارش داد علی‌محمد باغشاهی بازداشت و به زندان یزد منتقل شده و علی مختاری به شش ماه حبس، از جمله دو ماه حبس قابل اجرا، محکوم شده است.

علیرضا جعفرزاده، رضا نیاپرست و علی آهنگر بهانی نیز از دانشگاه اخراج شده‌اند؛ مجتبی احمدی دارانی به دو ترم محرومیت از تحصیل محکوم شده و سه دانشجوی دیگر نیز در مجموع پنج ترم محرومیت از تحصیل گرفته‌اند.