روزنامه «شرق» با انتشار گزارشی، از افزایش آگهی‌های مبادله لوازم شخصی با غذا در سایت «دیوار» خبر داده است و افزایش این آگهی‌ها را نشانه‌ای از تشدید فقر غذایی خانواده‌های ایرانی در شرایط تورم افسارگسیخته غذا و سقوط سرانه مصرف بسیاری از اقلام غذایی در ایران، دانسته است.

مهفام سلیمان‌بیگی، نویسنده این گزارش، با بررسی آگهی‌های مبادله کالا با غذا در سایت دیوار، با یکی از آگهی‌دهندگان تماس گرفته است که کتاب‌های درسی فرزندش را در قبال برنج، روغن، مرغ یا هر کالای خوراکی دیگری مبادله می‌کند. در این تماس، مرد آگهی‌دهنده می‌گوید برای کتاب‌های سال‌های مختلف دبیرستان فرزندش قیمتی در نظر ندارد و حاضر است این کتاب‌ها را در مقابل «هر مقدار (برنج یا روغن) که شما بدهید، خودتان ارزش‌‌گذاری کنید»، مبادله کند. 

مبادله کفش‌های زمستانی قدیمی با حبوبات یا مرغ، کتانی کهنه با برنج و روغن، و پیراهن‌های دست‌دوم تابستانی با خوراکی، از جمله آگهی‌هایی است که به نوشته «شرق»، تعدادشان در روزهای اخیر در قیاس با هفته‌های قبل، بیشتر و «گویی ایده تامین غذا برای بسیاری از خانواده‌های فقیر» شده است.

تعویض بخاری، دوربین شکاری، کامپیوتر قدیمی، لباس محلی، کیف، کفش، پارچه و مبل قدیمی با روغن، مرغ، گوشت، برنج یا حبوبات، از جمله آگهی‌هایی است که این روزها بیشتر از گذشته روی سایت دیوار مشاهده می‌شود.

کارشناس فقر: مشابه چنین وضعیتی تنها در ونزوئلا و یونان دیده شده است

جعفر خیرخواه، کارشناس فقر، درباره این پدیده به روزنامه شرق می‌گوید مشابه چنین وضعیتی در دنیا، فقط در یک بازه زمانی در ونزوئلا و یونان دیده شده است. این کارشناس تاکید می‌کند انتشار این آگهی‌ها اصلا عجیب نیست و واقعیات و مقتضیات زمانه و شرایط فعلی اقتصادی و تورم سنگین در ایران را نشان می‌دهد. خیرخواه می‌افزاید این پدیده، نشان‌ می‌دهد که جمعیت فقرا و دهک‌های درآمدی ضعیف در حال افزایش است و گروه‌های فقیرتر برای ادامه حیات و تامین غذا، ناچار به فروش وسایل زندگی خود شده‌اند.

این کارشناس حوزه فقر با اشاره به اینکه سیاست‌های اقتصادی در ایران به جای فقرزدایی، مدام در حال تولید فقر است، می‌افزاید: «چهره فقر در ایران به حدی دلخراش شده که محتمل است شمار افراد مبتلا به سوءتغذیه بیشتر شده و این افراد در مراحل بعد ناچار شوند برای تامین کالری مورد نیاز خود، به خوراک غیرمتعارف روی آورند.»

تورم ۶۸ درصدی مواد خوراکی و تورم سالانه ۶۱.۳ درصد

روزنامه شرق نوشته است که تورم غذا در ایران به مرحله «هشدار» رسیده و در آبان امسال، نرخ تورم نقطه‌ای خوراکی‌ها و آشامیدنی‌ها به حدود ۶۸ درصد، و نرخ تورم سالانه به ۶۱.۳ درصد رسیده است که نتیجه آن، کاهش شدید سرانه مصرف انواع اقلام غذایی در کشور است. 

افشین صدر دادرس، مدیرعامل اتحادیه مرکزی دام سبک کشور، از نصف شدن سرانه مصرف گوشت قرمز در ایران خبر داد. به گفته او، سرانه مصرف گوشت در کشور از ۱۲ کیلوگرم در سال، به شش کیلوگرم کاهش یافته است.

همچنین، سرانه مصرف گوشت قرمز فقیرترین مردم ایران، یعنی دهک‌های اول تا سوم، فقط ۲۵ گرم در ماه است. سرانه مصرف لبنیات هم که در دهه ۸۰ به ۹۰ تا ۱۰۰ کیلوگرم در سال می‌رسید، اکنون به ۶۰ تا ۷۰ کیلوگرم رسیده است. سرانه مصرف آبزیان نیز سال گذشته ۶۰ درصد کاهش داشته و به هفت کیلوگرم در سال رسیده است. از سوی دیگر، مصرف برنج ایرانی هم ۵۰ تا ۶۰ درصد کاهش داشته است.

زهرا عبداللهی، مدیرکل دفتر بهبود تغذیه وزارت بهداشت، می‌گوید افزایش ناامنی غذایی، که به‌ویژه در مناطق محروم کشور مشاهده می‌شود، به افزایش شیوع سو‌ءتغذیه کودکان زیر پنج سال و دیگر گروه‌های آسیب‌پذیر، مانند مادران باردار و نوجوانان، منجر خواهد شد.

تشدید ناامنی غذایی در ایران، خاصه در میان سه دهک پایین درآمدی جامعه، در حالی رو به افزایش است که این دهک‌ها تحت پوشش نهادهای حمایتی نیستند. بر اساس داده‌های پایگاه اطلاعات رفاه ایرانیان در سال ۱۳۹۸ خورشیدی، ۷۶ درصد یا معادل پنج میلیون و ۷۰۸ هزار خانوار دهک‌های اول تا سوم، هیچ گونه حمایت مادی از دو نهاد کمیته امداد و بهزیستی دریافت نمی‌کنند. نکته عجیب این است که یک میلیون و ۵۴ هزار خانوار در این سه دهک فقیر جامعه، حتی یارانه دولتی هم دریافت نمی‌کنند.