پروفسور داود غلام آزاد(*)
ترجمه از آلمانی با کمک هوش مصنوعی
در برابر کشتار هزاران معترض مسالمتجو در ایران، به نظر میرسد جامعهٔ جهانی با انتخابی ناممکن روبهروست: یا همچنان نظارهگر سرکوب خونین مردم توسط رژیم بماند، یا خطر یک مداخلهٔ نظامی را بپذیرد. اما این دوگانهٔ نادرست یک واقعیت اساسی را نادیده میگیرد: اپوزیسیون ایران مدتهاست گزینهٔ سومی را مطرح کرده است – برگزاری یک رفراندوم، تحت نظارت بینالمللی، دربارهٔ آیندهٔ جمهوری اسلامی.
این خواست نه جدید است و نه از بیرون تحمیل شده. این صدا از دل جنبش دموکراتیک ایران برمیخیزد؛ از سوی مردمی که همین امروز برای آزادی خود مبارزه میکنند. چنین رفراندومی به مردم ایران امکان میدهد بهصورت مسالمتآمیز و دموکراتیک دربارهٔ نظام سیاسی خود تصمیم بگیرند. مشروعیت این مطالبه انکارناپذیر است: رژیمی که هزاران شهروند بیسلاح را به گلوله میبندد و هرگونه انتقال مسالمتآمیز قدرت را ناممکن میکند، حق حاکمیت خود را از دست داده است/
چرا دو گزینهٔ نخست شکست میخورند
گزینهٔ اول – ادامهٔ نظارهگری – از نظر اخلاقی ورشکسته است. پس از دههها ناکامی،بخصوص از سرکوب جنبش سبز در سال ۲۰۰۹ گرفته تا کشتار اعتراضات بنزینی ۲۰۱۹ و رویدادهای امروز، جامعهٔ جهانی بهطور نظاممند از بهکارگیری ابزارهای غیرخشونتآمیزِ «مسئولیت حمایت» غفلت کرده است. بهجای پیشگیری و مداخلهٔ غیرخشونتآمیز، تنها بیانیههای دیپلماتیک و تحریمهای نیمبند صادر شد، در حالی که دیپلماسی هستهای و منافع اقتصادی در اولویت قرار داشت. نتیجه روشن است: هزاران کشته و رژیمی که تنها با اتکای به خشونت عریان در قدرت مانده است.
گزینهٔ دوم – مداخلهٔ نظامی – هرچند به دلایلی دیگر، به همان اندازه مسئلهدار است. حملات اخیر آمریکا و اسرائیل به تأسیسات هستهای ایران نشان داد که چنین مداخلهای چه شکلی خواهد داشت: حملات هوایی به زیرساختهای نظامی و احتمالاً «سر بریدن» رژیم، بدون اعزام نیروی زمینی. برخلاف عراق یا افغانستان، اشغالی در کار نخواهد بود. اما دقیقاً همین امر این گزینه را خطرناکتر میکند: حملات هوایی ممکن است زیرساختهای رژیم را تخریب کند، رأس قدرت را هدف قرار دهد و هزاران غیرنظامی را به کام مرگ بکشاند، اما هیچ گذار دموکراتیکی را تضمین نمیکند. در عوض، خطر خلأ قدرت، حملات تلافیجویانهٔ نیروهای نیابتی ایران از عراق تا یمن، مسدود شدن تنگهٔ هرمز و حتی جنگ داخلی سراسری بر پایهٔ شکافهای قومی و مذهبی وجود دارد. پس از بمبارانها چه کسی حکومت خواهد کرد؟ کدام نیروها قدرت را به دست خواهند گرفت؟ مداخلهٔ نظامی بدون اشغال و بدون وجود یک آلترناتیو سازمانیافته دمکراتیک در داخل ایران، یعنی ویرانی بدون بازسازی – هرجومرج بدون راهحل.
گزینهٔ سوم: حمایت بینالمللی از رفراندوم
میان نظارهگری منفعلانه و مداخلهٔ نظامی ویرانگر، مطالبهای قرار دارد که سالهاست از سوی اپوزیسیون ایران مطرح شده است: برگزاری رفراندومی تحت نظارت بینالمللی. این گزینه مشروعیت دموکراتیک را با گذار مسالمتآمیز پیوند میزند. این راه، حق تعیین سرنوشت مردم ایران را محترم میشمارد، از خشونت بیشتر جلوگیری میکند و مسیری روشن برای گذار دموکراتیک ارائه میدهد.
جامعهٔ جهانی باید اکنون این مطالبه را با همهٔ ابزارهای غیرخشونتآمیز حمایت کند. این حمایت بهطور مشخص یعنی: فعالسازی فوری اینترنت ماهوارهای مانند استارلینک، تا رژیم دیگر نتواند ارتباطات دیجیتال را قطع کند؛ اعمال «تحریمهای هوشمند» کامل علیه تمامی کارگزاران رژیم – نه علیه مردم؛ مسدود کردن همهٔ داراییهای دولتی ایران در خارج از کشور؛ حمایت مالی مستقیم از خانوارهای ایرانی و جنبشهای اعتصابی؛ انزوای دیپلماتیک رژیم، همراه با بهرسمیت شناختن اپوزیسیون دموکراتیک ایران بهعنوان صدای مشروع مردم ایران؛ آمادهسازی یک هیئت نظارت سازمان ملل برای رفراندوم؛ و طراحی یک «طرح مارشال» برای ایران دموکراتیک – چشماندازی روشن که پس از گذار، حمایت گستردهٔ بینالمللی برای بازسازی و دموکراتیزاسیون در پی خواهد داشت.
این گزینهٔ سوم آرمانگرایانه نیست. آفریقای جنوبی در سال ۱۹۹۲ با فشار بینالمللی و از طریق رفراندوم به نظام آپارتاید پایان داد. صربستان در سال ۲۰۰۰ با مقاومت غیرخشونتآمیز و حمایت بینالمللی، میلوسویچ را سرنگون کرد. تیمور شرقی در سال ۱۹۹۹ با یک رفراندوم تحت نظارت سازمان ملل به استقلال رسید. پژوهشها نشان میدهند که جنبشهای غیرخشونتآمیز با حمایت بینالمللی، دو برابرِ جنبشهای خشونتآمیز موفق هستند.
زمان اقدام اکنون است
اپوزیسیون دموکراتیک ایران راه را نشان داده است. جامعهٔ جهانی باید این مطالبهٔ دموکراتیک و مسالمتآمیز را سرانجام جدی بگیرد و با همهٔ ابزارهای غیرخشونتآمیز از آن پشتیبانی کند. نه در ماههای آینده. نه پس از هزاران کشتهٔ دیگر. بلکه اکنون.
سه گزینه روی میز است: ادامهٔ نظارهگری یعنی ادامهٔ کشتار. حملات هوایی نظامی یعنی هرجومرج بدون راهحل. حمایت بینالمللی از رفراندوم یعنی گذار مسالمتآمیز و دموکراتیک. انتخاب روشن است.
هانوفر، ۱۵ ژانویهٔ ۲۰۲۶
https://gholamasad.jimdofree.com/kontakt/
(*) داود غلام آزاد پروفسور بازنشسته رشته جامعه شناسی در دانشگاه هانوفر آلمان است. از ایشان نوشته ها و کتب متعددی در زمینه مشکلات دموکراسی در ایران موجود میباشد.
متن آلمانی نوشته:
Dawud Gholamasad
Die übersehene dritte Option: Irans Opposition fordert ein Referendum
Angesichts des Massakers an Tausenden friedlicher Demonstranten in Iran scheint die Weltgemeinschaft vor einer unlösbaren Wahl zu stehen: Entweder weiter zuschauen, wie das Regime seine eigene Bevölkerung niederschlägt, oder eine militärische Intervention riskieren. Doch diese falsche Dichotomie übersieht eine entscheidende Tatsache: Die iranische Opposition selbst hat längst eine dritte Option formuliert – ein Referendum unter internationaler Beobachtung über die Zukunft der Islamischen Republik.
Diese Forderung ist nicht neu und kommt nicht von außen. Sie stammt aus dem Herzen der demokratischen Bewegung im Iran, von den Menschen, die gerade für ihre Freiheit kämpfen. Ein solches Referendum würde dem iranischen Volk die Möglichkeit geben, friedlich und demokratisch über sein politisches System zu entscheiden. Die Legitimität dieser Forderung ist unbestreitbar: Ein Regime, das Tausende unbewaffnete Bürger erschießt und jeden friedlichen Machtwechsel unmöglich macht, hat sein Recht zu herrschen verwirkt.
Warum die ersten beiden Optionen scheitern
Die erste Option – weiteres Zuschauen – ist moralisch bankrott. Nach Jahrzehnten des Versagens, vor allem seit der Niederschlagung der Grünen Bewegung 2009 über das Massaker bei den Benzinprotesten 2019 bis zu den heutigen Ereignissen, hat die internationale Gemeinschaft die gewaltlosen Schutzmaßnahmen der „Responsibility to Protect“ systematisch vernachlässigt. Statt Prävention und gewaltlose Intervention gab es nur diplomatische Statements und halbherzige Sanktionen, während Atomdiplomatie und wirtschaftliche Interessen Vorrang hatten. Das Ergebnis: Tausende Tote und ein Regime, das sich nur durch nackte Gewalt an der Macht hält.
Die zweite Option – militärische Intervention – ist ebenso problematisch, wenn auch aus anderen Gründen. Die jüngsten Angriffe der USA und Israels auf iranische Atomanlagen haben gezeigt, welche Form eine solche Intervention annehmen würde: Luftschläge auf militärische Infrastruktur und mögliche Enthauptung des Regimes, aber keine Bodentruppen. Anders als in Irak oder Afghanistan würde es keine Besatzung geben. Doch gerade das macht diese Option noch gefährlicher: Luftangriffe würden die Infrastruktur des Regimes beschädigen, das Regime enthaupten und Tausende Zivilisten töten, aber sie würden keinen demokratischen Übergang ermöglichen. Stattdessen drohen ein Machtvakuum, regionale Vergeltungsschläge durch iranische Stellvertretermilizen von Irak bis Jemen, die Blockade der Straße von Hormus und ein möglicher landesweiter Bürgerkrieg entlang ethnischer und religiöser Linien. Wer würde nach den Bomben regieren? Welche Kräfte würden die Macht ergreifen? Eine militärische Intervention ohne Besatzung oder im Iran existierende organisierte alternative bedeutet Zerstörung ohne Aufbau – Chaos ohne Lösung.
Die dritte Option: Internationale Unterstützung für das Referendum
Zwischen passivem Zuschauen und zerstörerischer Militärintervention liegt die seit Jahren vorliegende Forderung der iranischen Opposition: ein Referendum unter internationaler Beobachtung. Diese Option verbindet demokratische Legitimität mit friedlicher Transformation. Sie respektiert die iranische Selbstbestimmung, vermeidet weitere Gewalt und bietet einen klaren Weg zu einem demokratischen Übergang.
Die Weltgemeinschaft muss diese Forderung jetzt mit allen gewaltlosen Mitteln unterstützen. Das bedeutet konkret: Sofortige Aktivierung von Satelliten-Internet wie Starlink, damit das Regime die digitale Kommunikation nicht mehr blockieren kann. Totale “Smart Sanctions” gegen alle Regimefunktionäre – nicht gegen die Bevölkerung. Einfrieren aller iranischen Staatsvermögen im Ausland. Direkte finanzielle Unterstützung für iranische Haushalte und Streikbewegungen. Diplomatische Isolation des Regimes bei gleichzeitiger Anerkennung der demokratischen Opposition im Iran als legitime Stimme des iranischen Volkes. Vorbereitung einer UN-Beobachtungsmission für das Referendum. Und ein “Marshall-Plan” für ein demokratisches Iran – die klare Perspektive, dass nach dem Übergang massive internationale Unterstützung für Wiederaufbau und Demokratisierung folgt.
Diese dritte Option ist nicht utopisch. Südafrika beendete die Apartheid 1992 durch ein Referendum unter internationalem Druck. Serbien stürzte Milošević ۲۰۰۰ durch gewaltlosen Widerstand mit internationaler Unterstützung. Timor-Leste erreichte 1999 seine Unabhängigkeit durch ein UN-überwachtes Referendum. Die Forschung zeigt: Gewaltlose Bewegungen mit internationaler Unterstützung sind doppelt so erfolgreich wie gewaltsame.
Die Zeit zu handeln ist jetzt
Die iranische demokratische Opposition hat den Weg gewiesen. Die Weltgemeinschaft muss diese demokratische, friedliche Forderung endlich ernst nehmen und mit allen gewaltlosen Mitteln unterstützen. Nicht in Monaten. Nicht nach weiteren Tausenden Toten. Jetzt.
Die drei Optionen liegen auf dem Tisch. Weiteres Zuschauen bedeutet weitere Massaker. Militärische Luftschläge bedeuten Chaos ohne Lösung. Die internationale Unterstützung für ein Referendum bedeutet friedliche, demokratische Transformation. Die Wahl ist klar.
Hannover, 15.1.2026
https://gholamasad.jimdofree.com/kontakt/
متن انگلیسی نوشته:
Dawud Gholamasad
The Overlooked Third Option: Iran’s Opposition Demands a Referendum
In the face of the massacre of thousands of peaceful demonstrators in Iran, the international community appears to face an insoluble choice: either continue watching as the regime crushes its own population, or risk military intervention. Yet this false dichotomy overlooks a crucial fact: The Iranian opposition itself has long articulated a third option – a referendum under international observation on the future of the Islamic Republic.
This demand is not new, nor does it come from outside. It originates from the heart of Iran’s democratic movement, from the people who are currently fighting and dying for their freedom. Such a referendum would give the Iranian people the opportunity to decide peacefully and democratically about their political system. The legitimacy of this demand is indisputable: A regime that shoots thousands of unarmed citizens and makes any peaceful transfer of power impossible has forfeited its right to rule.
Why the First Two Options Fail
The first option – continued inaction – is morally bankrupt. After decades of failure, particularly since the suppression of the Green Movement in 2009, through the massacre during the gasoline protests in 2019, to today’s events, the international community has systematically neglected the non-violent protective measures of the “Responsibility to Protect.” Instead of prevention and non-violent intervention, there have been only diplomatic statements and half-hearted sanctions, while nuclear diplomacy and economic interests took precedence. The result: thousands dead and a regime that maintains power solely through naked force.
The second option – military intervention – is equally problematic, albeit for different reasons. The recent attacks by the USA and Israel on Iranian nuclear facilities have demonstrated what form such an intervention would take: air strikes on military infrastructure and possible decapitation of the regime, but no ground troops. Unlike in Iraq or Afghanistan, there would be no occupation. Yet this is precisely what makes this option even more dangerous: air strikes would damage the regime’s infrastructure, decapitate the regime, and kill thousands of civilians, but they would not enable a democratic transition. Instead, there is the threat of a power vacuum, regional retaliatory strikes by Iranian proxy militias from Iraq to Yemen, the blockade of the Strait of Hormuz, and a possible nationwide civil war along ethnic and religious lines. Who would govern after the bombs? Which forces would seize power? A military intervention without occupation or an organized alternative existing in Iran means destruction without reconstruction – chaos without solution.
The Third Option: International Support for the Referendum
Between passive observation and destructive military intervention lies the demand that the Iranian opposition has been making for years: a referendum under international observation. This option combines democratic legitimacy with peaceful transformation. It respects Iranian self-determination, avoids further violence, and offers a clear path to democratic transition.
The international community must now support this demand with all non-violent means available. This means concretely: immediate activation of satellite internet such as Starlink, so that the regime can no longer block digital communication. Total “smart sanctions” against all regime functionaries – not against the population. Freezing of all Iranian state assets abroad. Direct financial support for Iranian households and strike movements. Diplomatic isolation of the regime while simultaneously recognizing the democratic opposition in Iran as the legitimate voice of the Iranian people. Preparation of a UN observation mission for the referendum. And a “Marshall Plan” for a democratic Iran – the clear prospect that after the transition, massive international support for reconstruction and democratization will follow.
This third option is not utopian. South Africa ended apartheid in 1992 through a referendum under international pressure. Serbia overthrew Milošević in 2000 through non-violent resistance with international support. Timor-Leste achieved its independence in 1999 through a UN-supervised referendum. Research shows: non-violent movements with international support are twice as successful as violent ones.
The Time to Act Is Now
Iran’s democratic opposition has shown the way. The international community must finally take this democratic, peaceful demand seriously and support it with all non-violent means. Not in months. Not after thousands more deaths. Now.
The three options are on the table. Continued inaction means further massacres. Military air strikes mean chaos without solution. International support for a referendum means peaceful, democratic transformation. The choice is clear.
Hanover, January 15, 2026
https://gholamasad.jimdofree.com/kontakt/
به کانال تلگرام سایت ملیون ایران بپیوندید