سازمان شفافیت بینالملل امروز سهشنبه ۱۰ فوریه، با انتشار گزارش شاخص فساد کشورها در سال ۲۰۲۵، رتبهبندی جدیدی را ارایه کرده که بر اساس آن دیده میشود افغانستان و ایران هر کدام به نسبت سال پار، ۴ پله سقوط کردهاند. بر بنیاد رتبهبندی جدید، افغانستان و ایران در میان ۱۸۲ کشور جهان، به ترتیب در رتبههای ۱۶۹ام و ۱۵۵ام قرار گرفتهاند.

بر اساس گزارش شاخص ادراک فساد (CPI) ۲۰۲۵، افغانستان بار دیگر در ردههای پایینی جدول جهانی قرار گرفته و یکی از بدترین امتیازها را در میان ۱۸۲ کشور و منطقه ثبت کردهاست. وضعیتی که به گفتۀ سازمان شفافیت بینالملل، بازتابدهندۀ فروپاشی سازوکارهای پاسخگویی، نبود نظارت مستقل و محدودشدن شدید فضای رسانهای و مدنی است.
در همین گزارش، ایران نیز با امتیازی به مراتب پایینتر از میانگین جهانی، در گروه کشورهایی با فساد بالا قرار گرفتهاست.
شفافیت بینالملل تأکید کرده که تمرکز قدرت، شفافنبودن فرایندهای تصمیمگیری و نقش نهادهای غیرپاسخگو در اقتصاد و سیاست، از عوامل اصلی تداوم فساد در ایران به شمار میروند.
این وضعیت، در امتداد نتایج گزارش سال ۲۰۲۴ این سازمان قرار گرفتهاست. در آن سال، افغانستان با رتبۀ ۱۶۵ از ۱۸۰ کشور و ایران با رتبۀ ۱۵۱ جهانی در میان کشورهایی با بالاترین سطح فساد قرار گرفته بودند؛ جایگاههایی که نشان میدهند سقوط شاخص فساد در این دو کشور، روندی پایدار و ساختاری است.
در سطح منطقه، گزارش ۲۰۲۵ نشان میدهد کشورهایی مانند عراق، یمن و سوریه نیز همچنان در ردههای پایینی جدول شاخص قرار دارند و با فساد گسترده و ضعف حکومتداری روبرویند.
در مقابل، کشورهایی چون ترکیه، پاکستان و مصر اگرچه در جایگاههای میانی جدول قرار گرفتهاند، اما بنابراین گزارش، در سال ۲۰۲۵ پیشرفت معناداری در بهبود شاخص فساد ثبت نکردهاند و برخی حتی با رکود یا افت جزئی امتیاز مواجه بودهاند.
در سوی دیگر جدول، گزارش شفافیت بینالملل اعلام کردهاست که کشورهای دانمارک، فنلاند و نیوزیلند همچنان در صدر جدول شاخص فساد قرار دارند.
به گفتۀ این سازمان، شفافیت مالی، استقلال نهادهای نظارتی و پاسخگویی سیاسی، از عوامل اصلی جایگاه بالای این کشورهاست.
همچنین سودان جنوبی و سومالی در پایینترین نقطۀ این جدول قرار دارند و ضعیفترین امتیازها را از نظر فساد در بخش دولتی ثبت کردهاند.
شاخص ادراک فساد شفافیت بینالملل (CPI) بر پایه دادههای چند نهاد معتبر بینالمللی تهیه میشود و میزان فساد ادراکشده در بخش دولتی کشورها را میسنجد.
امتیاز هر کشور بین صفر تا ۱۰۰ محاسبه میشود که صفر نشاندهندۀ بالاترین سطح فساد و ۱۰۰ بیانگر بیشترین شفافیت است. این شاخص بر برداشت کارشناسان استوار است و فساد واقعی یا پروندههای قضایی را اندازهگیری نمیکند.
