مصطفی متدین در حالی به این سمت رسیده که استقلال، از اردیبهشت۱۴۰۳ در مالکیت مجموعه صنایع پتروشیمی «خلیج فارس» قرار دارد؛ هلدینگی که مانند قرارگاه خاتم‌الانبیا، در فهرست تحریم‌های وزارت خزانه‌داری آمریکا قرار گرفته است.

مصطفی متدین می‌گوید ۴۰ سال هوادار استقلال بوده و قصد دارد ساختار اقتصادی باشگاه را اصلاح کند. اما بررسی سوابق او نشان می‌دهد که مسیر رسیدنش به استقلال، بیش از آنکه از فوتبال گذشته باشد، از مجموعه‌های اقتصادی وابسته به سپاه پاسداران و صنعت پتروشیمی عبور کرده و لااقل در ارگان‌هایی خوش‌نام و «اصلاح‌شده» مدیریت را نیاموخته است. 

ده سال مدیریت در قرارگاه اقتصادی سپاه

مصطفی متدین پیش از ورود به هلدینگ صنایع پتروشیمی خلیج فارس، حدود ۱۰ سال مدیرعامل «هلدینگ تخصصی مهندسین مشاور قرارگاه سازندگی خاتم‌الانبیا» بود.

قرارگاه خاتم‌الانبیا، بازوی اقتصادی سپاه پاسداران، از بزرگ‌ترین پیمانکاران پروژه‌های عمرانی، صنعتی، نفتی و گازی جمهوری اسلامی محسوب می‌شود. این مجموعه طی دهه‌های گذشته ابر قراردادهایی در حوزه‌های نفت، پتروشیمی، سدسازی، راه‌آهن، بنادر و صنایع معدنی را به صورت انحصاری به دست می‌آورد.

«ایران‌وایر» پیش‌تر در گزارش‌هایی درباره نهادهای اقتصادی وابسته به سپاه پاسداران، به گسترش فعالیت‌های قرارگاه خاتم‌الانبیا، به‌ویژه در دولت «محمود احمدی‌نژاد»، پرداخته بود؛ دورانی که واگذاری پروژه‌های بزرگ دولتی بدون برگزاری مناقصه رقابتی، به افزایش نفوذ اقتصادی این قرارگاه کمک کرد.

مصطفی متدین در این ساختار، نه یک مدیر میانی، بلکه مدیرعامل یکی از هلدینگ‌های تخصصی قرارگاه بود. قرارگاهی که از سال ۱۳۸۹ در فهرست تحریم‌های آمریکا قرار گرفت. وزارت خزانه‌داری آمریکا در خرداد۱۳۹۸ نیز هلدینگ صنایع پتروشیمی خلیج فارس و شبکه‌ای از شرکت‌های وابسته به آن را به دلیل حمایت مالی از قرارگاه خاتم‌الانبیا تحریم کرد. 

این دو مجموعه، بخش اصلی سوابق مدیریتی مدیرعامل جدید استقلال را تشکیل می‌دهند. با وجود این، در فهرست‌های تحریمی بررسی‌شده، نام مصطفی متدین به عنوان شخص حقیقی تحریم‌شده دیده نمی‌شود. 

ارتباط قرارگاه خاتم‌الانبیا با پرونده‌های فساد مالی اما در سال‌های اخیر، بارها مورد بحث و تحقیق قرار گرفته بود.

ایران‌وایر در مجموعه گزارش‌های «پتروشیمی‌گیت»، با استناد به اسناد قضایی، نقش شرکت‌های مرتبط با سپاه پاسداران در پرونده فساد پتروشیمی را بررسی کرده بود.

در بخش چهارم این گزارش‌ها، نام شرکت‌هایی مانند «سپانیر» و «پتروکاران شفق کیش» مطرح شد. بر اساس اسناد منتشرشده، «علیمراد اتحاد»، مدیرعامل وقت پتروکاران شفق کیش و کارمند رسمی سپاه پاسداران، در پرونده انتقال حدود «۳۵۰ میلیون یورو» از درآمدهای صادراتی محصولات پتروشیمی نقش داشته است.

«صدای آمریکا» نیز در اسفند۱۴۰۲، با انتشار سندی منتسب به سازمان حفاظت اطلاعات سپاه، از پرونده اختلاس ده‌ها میلیون دلاری در قرارگاه خاتم‌الانبیا خبر داد.

مصطفی متدین اردیبهشت۱۴۰۲ به عنوان سرپرست و سپس مدیرعامل شرکت «مدیریت توسعه صنایع پتروشیمی»، موسوم به «پیدمکو»، منصوب شد و جای «صفرعلی بابایی» را گرفت.

این شرکت از مجموعه‌های وابسته به هلدینگ صنایع پتروشیمی خلیج فارس است و مسوولیت مدیریت و توسعه پروژه‌های بزرگ صنعتی را بر عهده دارد. مدیران آن نیز به صورت مستقیم از سوی قرارگاه سازندگی سپاه معرفی و تایید می‌شوند. 

مدیرعامل وقت پیدمکو در اردیبهشت۱۴۰۴ اعلام کرد که این شرکت مدیریت ۲۵ طرح با مجموع سرمایه‌گذاری بیش از ۱۱ میلیارد دلار را بر عهده دارد. پروژه‌های پتروشیمی «هرمز»، «الماس»، جمع‌آوری گازهای مشعل «شرق کارون» و طرح‌های مرتبط با پالایشگاه گاز «بیدبلند خلیج فارس» از جمله پروژه‌هایی بودند که او به آن‌ها اشاره کرد.

اما سابقه فعالیت او در قرارگاه خاتم‌الانبیا، یک مقطع حساس دیگر نیز دارد؛ حادثه فروریختن ساختمان «متروپل» آبادان در خرداد۱۴۰۱. 

فاجعه متروپل و نامی که مردم آبادان فراموش نمی‌کنند 

نام مصطفی متدین را مردم آبادان به خوبی به یاد دارند؛ مردی که پس از فروریختن ساختمان «متروپل» و عملیات تخریب بقایای آن ناگهان ظاهر شد. 

دوم خرداد۱۴۰۱، ساختمان متروپل در آبادان فروریخت. بر اساس آمار رسمی، ۴۳ نفر جان باختند و بیش از ۳۸ نفر مصدوم شدند. اما آمار قربانیان از همان روزهای نخست محل تردید بود. خانواده‌هایی هنوز به دنبال عزیزان خود می‌گشتند و برخی شاهدان از احتمال باقی ماندن افراد بیشتری زیر آوار خبر می‌دادند. 

در چنین شرایطی، حکومت عملیات آواربرداری و تخریب بقایای ساختمان را به قرارگاه سازندگی «خاتم‌الانبیا» وابسته به سپاه پاسداران سپرد؛ مجموعه‌ای که مصطفی متدین حدود ۱۰ سال مدیریت هلدینگ مهندسین مشاور آن را بر عهده داشت.

مصطفی متدین با عنوان «نماینده تام‌الاختیار قرارگاه سازندگی خاتم‌الانبیا در امور مربوط به ساختمان متروپل» مقابل دوربین رسانه‌ها قرار گرفت. او در گفت‌وگو با خبرگزاری «ایلنا»، شش عامل از جمله ضعف فونداسیون، طراحی نامناسب ستون‌ها، کیفیت پایین مصالح و جوشکاری غیراستاندارد را از دلایل فروریختن ساختمان معرفی کرد.

اما پرسش اصلی فقط دلیل فروریختن ساختمان نبود. چرا در حالی که هنوز خانواده‌ها از سرنوشت عزیزان خود بی‌خبر بودند، عملیات تخریب بقایای متروپل آغاز شد؟ سوال بعد اینجا شکل می‌گرفت؛ چرا هم‌زمان با ورود قرارگاه سپاه برای تخریب بقایای متروپل، در حالی که گفته می‌شد هنوز پیکرهایی زیر آوار مانده‌اند، خانواده‌های قربانیان از سوی سازمان اطلاعات سپاه تهدید شده و زیر فشار قرار گرفتند؟ 

مصطفی متدین یازدهم خرداد۱۴۰۱ گفته بود تصمیم نهایی درباره تخریب ساختمان پس از پایان جست‌وجوی جان‌باختگان از سوی قرارگاه سازندگی خاتم‌الانبیا گرفته می‌شود. کمتر از دو هفته بعد، «احسان عباسپور»، فرماندار ویژه آبادان، اعلام کرد عملیات تخریب از شامگاه ۲۴خرداد با استقرار تجهیزات و به دستور مصطفی متدین در خیابان «امیرکبیر» آغاز شده و پیمانکار پروژه تخریب را هم قرارگاه خاتم‌الانبیا معرفی کرد.

این در حالی بود که هنوز ابهام درباره تعداد افراد گرفتار زیر آوار یا اجساد پیدا نشده کارگران برطرف نشده بود.

وب‌سایت «امتداد» پیش‌تر به نقل از یک شاهد عینی، احتمال باقی ماندن بیش از ۲۰۰ نفر زیر آوار را مطرح کرد. 

در همان روزها، اعتراضات مردم آبادان به فساد، عملکرد مقام‌های حکومتی و نحوه رسیدگی به فاجعه متروپل با برخورد نیروهای امنیتی، شلیک به مردم و بازداشت خانواده‌های کارگران زیر آوار روبه‌رو شد. خانواده‌های قربانیان به دنبال پاسخ بودند و حکومت، با بازوی مهندسی‌اش در سپاه، برای تخریب باقی‌مانده ساختمان آماده می‌شد. 

مردم آبادان از «پاک‌سازی یک جنایت» حرف می‌زدند و مجری این پاکسازی، مصطفی متدین بود. 

چهار سال بعد، مدیری که ساختمان فرو ریخته متروپل را بدون بررسی‌های کامل، پیدا کردن کامل گمشده‌ها و بررسی و نقش عوامل این فاجعه برای سپاه تخریب کرده بود، به مدیرعاملی استقلال رسید. 

استقلال؛ از واگذاری نمادین به پتروشیمی تا انتصاب مدیر سابق سپاه

اردیبهشت۱۴۰۳، دولت «ابراهیم رییسی» مالکیت ۸۵ درصد سهام باشگاه استقلال را به پنج شرکت از مجموعه صنایع پتروشیمی خلیج فارس واگذار کرد. پنج درصد سهام به شرکت مادر و چهار بلوک ۲۰ درصدی به پتروشیمی‌های «پارس»، «بوعلی سینا»، «تندگویان» و «بندر امام» رسید.

این واگذاری هم‌زمان با انتقال سهام پرسپولیس به مجموعه‌ای از بانک‌ها انجام شد؛ اقدامی که دولت هدف آن را جلوگیری از حذف دو باشگاه از رقابت‌های آسیایی اعلام کرد. 

مصطفی متدین ۳۰تیر۱۴۰۵ با حکم هلدینگ خلیج فارس به عضویت هیات‌مدیره استقلال درآمد و جای «مجتبی فریدونی» را گرفت. سوم آبان۱۴۰۵ نیز به مدیرعاملی باشگاه منصوب شد و به دوره سرپرستی «علی تاجرنیا» پایان داد.

مدیرعامل جدید استقلال در نخستین مصاحبه با خبرگزاری «تسنیم» رسانه وابسته به سپاه، شفافیت مالی، رسیدگی به بدهی‌ها، حل پرونده‌های حقوقی و سودآوری را از اولویت‌های خود دانسته است؛ دقیقا مواردی که در کارنامه مدیریتی او و مجموعه‌های سپاه اقتصادی سپاه پاسداران دیده نمی‌شود. 

مصطفی متدین در پاسخ به پرسشی درباره نداشتن سابقه ورزشی، مدیریت باشگاه فوتبال را با اداره شرکت‌های اقتصادی مقایسه کرده و گفته همچنان کارمند هلدینگ خلیج فارس است. 

استقلال که قرار بود با خصوصی‌سازی از مالکیت دولت خارج شود، حالا مدیری را بر سر خود می‌بیند که حدود یک دهه در ساختار اقتصادی سپاه پاسداران فعالیت کرده، کارنامه‌هایی غیرشفاف در ابعاد اقتصادی و نظامی دارد و البته مردم شهر آبادان او را با «پاک‌سازی جنایت» به یاد می‌آورند.