زبان از مهم ترین ابزارهای لازم برای اثبات هویت هر قوم و ملتی است و بدون داشتن آن نمی توان آن قوم و یا گروه را زنده به حساب آورد .
بر اساس دیدگاه های صاحب نظران مسایل زبان شناسی این جنبه از جنبه های حیات هر قومی با لزوم پاسداری از ارزش های همان زبان تقویت و تاکید می گردد .
زبان در طول تاریخ و در اعصار مختلف ضمن گذر از مراحل عدیده ای تکامل یافته و به شکلی در می آید که نسل های امروزین جامعه از آن استفاده می کنند . این مراحل تکوین زبان در بین اقوام مختلف دارای رویکردهای یکسان و همانندی نیست بلکه آن را باید بر اساس موقعیت جغرافیایی و اقلیم ، شرایط اقتصادی و معیشت ، شرایط سیاسی ، همجواری با سایر اقوام و گروه های موجود در محیط پیرامونی ، مورد ارزیابی قرار داده و نتیجه لازم از آن را به دست آورد .
در دنیای امروزی صحبت از زبان خالص و نژاد خالص امری مذموم و ناپسند است زیرا هیچ قومی نمی تواند ادعا نماید که از تعامل و داد و ستدبا سایر اقوام بی نیاز بوده و یا در این تعاملات بین اقوام ، گروهی خاص نقش برتر و گروهی دیگر نقش پایین تر را داشته اند زیرا هر زبانی ؛ هرچند ضعیف و نارسا می تواند در سایر زبان های پیرامونی خود اثر گذار باشد هر چند که به مرور زمان در زبان غالب یک منطقه جغرافیایی ادغام و یا در آن مستحیل شده باشد .
زبان امروزین مردم آذربایجان نیز از این قاعده مستثنی نیست . ورود اقوام ترک زبان به جغرافیای آذربایجان بعد از مهاجرت ترک زبانان سلجوقی به ایران شروع شده است که در این امر کمتر کسی میتواند شبهه ای وارد نماید . با توجه به جغرافیا و اقلیم منطقه آذربایجان و علی الخصوص کوهستانی و صعب العبور بودن آن ، از قدیم الایام اقوام و گروههایی از مردمان بومی منطقه در آن ساکن بوده اند که در برابر قدرتهای سیاسی غالب زمان خود در پناه شرایط طبیعی منطقه سکونت خویش نوعی ایمنی تاریخی پیدا کرده بودند .
بعد از پیدایش تمدن بشری و اختلاط و آمیختگی فرهنگها و زبان های گونه گون و متعدد به مرور زمان زبانی میانه در بین مردم آذربایجان پدید آمده است که در آن ریشه هایی از زبانهای محلی مردمان بومی ( که البته ریشه و خاستگاه نژادی آن ها تاکنون مجهول مانده است ) ، زبان های مردمان بین النهرین مانند کلدانی ، عیلامی و آشوری ، زبان اورارتویی ، زبان طالشی ، زبان مردمان حوزه زاگرس شمالی و … ، زبان یونانی به چشم می خورد .
این مسئله با ورود زبان عربی و گسترش وسیع آن در سایه فتوحات اسلامی سبب شد عامل تاثیر گذار و مهمی وارد این زبان گردد که تاثیر آن بسیار عمیق تر و دیرپاتر از سایر زبان ها بوده است تداوم روند مهاجرت عناصر قومی با بر هم خوردن تعادل قدرت در شرق نزدیک و همچنین افزایش جمعیت در منطقه آذربایجان ادامه یافته و با ورود عنصر ترک به این سرزمین ، زبان ترکی نیز به همراه آنها وارد این خطه گردید . تفاوت حضور زبان عربی و زبان ترکی در آذربایجان را باید در این مسئله دانست که سمت حرکت و فتوحات اسلامی و مهاجرت و کشور گشایی ترکان سلجوقی با هم تفاوت دارد .
اعراب مسلمان به دنبال رسیدن به ماوراالنهر و آسیای میانه و حتی چین بودند در حالیکه خاستگاه اکثر قبایل ترک همین مناطق مورد نظر اعراب مسلمان بوده است بنابراین ترک های تازه مسلمان شده توسط خلفای عباسی به سمت مناطق قفقاز و آذربایجان روانه شدند تا از آن منطقه به کشور گشایی های خود در آسیای ضغیر و ترک نشین کردن آنجا ادامه دهند . بر این اساس حضور زبان ترکی در آذربایجان و اختلاط آن با زبانهای بومی موجود در منطقه بسیار بیشتر از زبان عربی احساس میشود .
در این دوره است که زبان های بومی مردم منطقه که در بالا به آن ها اشاره شد به مرور زمان در زبان ترکی ادغام شدند اما دارای تاثیرات مهمی بر آن بوده اند به گونه ای امروزه زبان مورد استفاده مردم آذربایجان را نباید صرفا زبانی ترکی و خالص بر شمرد بلکه باید آن را ترکی آذری نامید زیرا مفاهیم و لغات مورد استفاده در آن حاصل قران های متمادی از زندگی و حیات اجتماعی مردمام بومی آذربایجان با عناصر تازه وارد از جمله ترکان است.
به کانال تلگرام سایت ملیون ایران بپیوندید