در زمستان ۱۳۱۰ توفیق رشدی بیگ وزیر امور خارجه ترکیه به تهران و به حضور رضاشاه آمد و مذاکراتی با مقامهای ایرانی انجام داد که سرانجام قرار شد ایران بخشی از اراضى خود را با اراضی ترکیه معاوضه کند. به این روش، اختلافات و قرارداد مبادله اراضی در دوم بهمن ۱۳۱۰ (۲۳ ژانویه ۱۹۳۲) میان محمدعلی فروغی و توفیق رشدی بیگ، وزیران امورخارجه دو کشور امضا شد در آبان سال بعد محمدعلی فروغی به آنکارا سفر کرد و قرارداد تأمینیه و ودادیه را میان دو کشور تجدید کرد. در چهاردهم آبان ۱۳۱۱ (پنجم نوامبر ۱۹۳۲)… قله آرارات کوچک دارای ارتفاعی برابر با ۳٬۹۲۵ متر، و ششمین قله بلند کشور که بخشی از سرزمینهای ایران محسوب میشد.، به عنوان بخشی از سرزمین ترکیه به رسمیت شناخته شد. بر پایه توافقنامه تعیین خط مرزی در دی ۱۳۱۰ بخشی از زمینهای اطراف کوه آرارات به ترکها واگذار شد و در قبال آن قطعه زمینی در کردستان به ایران تعلق گرفت، عقد پیمان «سعدآباد» در تهران ـ تیر۱۳۱۶ ـ میان وزیران چهار کشور منطقه بود. بر اساس این پیمان، چهار دولت افغانستان، ایران، ترکیه و عراق، درباره یکسان سازی سیاستهای منطقهای و پشتیبانی از یکدیگر در صورت وقوع تهدیدات، متعهد شدند. انعقاد پیمان سعدآباد پیشنهاد دولتمردان انگلستان بود و سدی برای نفوذ کمونیسم دانسته میشد. انگلیسیها در سالهای دهه ۱۳۱۰ تا ۱۳۲۰ خورشیدی و با اوجگیری نفوذ کمونیسم در دوره استالین، همیشه به دنبال آن بودند که برای حفظ منافع خود در آسیا، دولت های این قاره را در قالب یک دیوار دفاعی با یکدیگر همراه همپیمان سازند.
دالان حایل میان ایران و ارمنستان
توافقی که پس از جنگ اخیر امضا شده، موقعیت ترکیه را تغییر داده است چرا کهاین همان نقطه ای است که به خاطر مجاورت با ترکیه،فضای ترانزیتی جدیدی در اختیار آنکارا می گذارد و ترکیه از این به بعد ناچار نخواهد بود که برای انتقال کالا و غیره با آسیای میانه، صرفاً از راه آهن ترکیه – گرجستان – آذربایجان یا از خاک ایران، استفاده کند.
این دالان پس از احداث حائل مرز میان ارمنستان و ایران خواهد شد.
اگر توافق ۱۳۱۰ که بموجب آن ناحیه ارارات بخش مجاور مرز با ارمنستان به ترکیه واگذار نشده بود ترکیه مانند جزیره ای ترک زبان در میان ناترکان میماند و ازطریق نخجوان با باکو و آسیای میانه متصل نمیشد
به کانال تلگرام سایت ملیون ایران بپیوندید