در سیزدهمین روز از خیزش سراسری، گزارشهای منتشر شده در منابع معتبر خبری نشاندهنده آن است که دستگاه امنیتی ایران با هدف مهار موجهای اعتراضی، به تاکتیک «خاموشی سیستماتیک اینترنت» روی آورده است. این انسداد گسترده که شامل قطع دسترسی به شبکههای اجتماعی بینالمللی و اختلال در ابزارهای دورزدن فیلترینگ است، فراتر از یک اقدام فنی، به عنوان بخشی از استراتژی نظامی-امنیتی برای سرکوب اعتراضات توصیف شده است.
بر اساس تحلیلهای فنی، سیزدهمین روز اعتراضات شاهد طولانیترین دورهی قطعِ اینترنت همراه در شهرهای بزرگ بوده که هدف آن، قطعِ پیوند میان هستههای اعتراضی در محلات مختلف و جلوگیری از انتشار تصاویرِ برخورد با معترضان به خارج از مرزهاست. کارشناسان معتقدند این «تاریکی دیجیتال» بستری را فراهم میکند تا نیروهای ضابط با هزینه سیاسی کمتری در فضای فیزیکی اقدام به پاکسازی خیابان کنند.
با این حال، سیزدهمین روز نشان داد که قطع اینترنت به یک تیغ دو لبه برای حاکمیت تبدیل شده است. از یک سو، اختلال در شبکه بانکی و خدمات آنلاین دولتی، نارضایتی را به لایههایی از جامعه که در اعتراضات حضور مستقیم نداشتند نیز گسترش داده است.
از سوی دیگر، فقدان ابزارهای ارتباطی مجازی، معترضان را به سمت «سازماندهی چهرهبهچهره» و بازگشت به شیوههای سنتیِ فراخوان در محلات سوق داده که رصد آن برای نهادهای امنیتی به مراتب دشوارتر است. گزارشها حاکی از آن است که علیرغم این محدودیتها، تجمعات در مناطقی از تهران و مراکز استانها همچنان با استفاده از شبکههای ارتباطی محلی ادامه یافته است؛ موضوعی که نشاندهنده شکستِ فرضیهی «مهار اعتراض از طریق قطع کابلها» در مواجهه با یک خیزش با بدنه اجتماعی وسیع است.
ابعاد بینالمللی این قطع دسترسی نیز در سیزدهمین روز به شدت برجسته شد. نهادهای ناظر بر آزادی اینترنت و سازمانهای حقوق بشری، اقدام دولت ایران را مصداق «مجازات دستهجمعی» و نقض حق بنیادین آزادی بیان دانستهاند. فشار بر پلتفرمهای تکنولوژی برای ارائه اینترنت ماهوارهای و راهکارهای عبور از سدِ فیلترینگ در این روز به اوج خود رسید. واقعیتِ میدان در روز سیزدهم گواهی میدهد که ایران در یک رویارویی تاریخی میان «تکنولوژیِ سرکوب» و «ارادهی اطلاعرسانی» قرار گرفته است؛ نبردی که در آن، حاکمیت میکوشد با خاموشیِ مطلق، روایت خود را حاکم کند، اما پایداریِ معترضان در خیابانها علیرغم قطع ارتباط، نشان از زایشِ فرمهای جدیدی از مقاومت دارد که به زیرساختهای دیجیتال وابسته نیستند.
منابع مورد استفاده برای تدوین این گزارش: این نوشتار تحلیلی بر پایه گزارش ویژه یورونیوز فارسی: ایران در سیزدهمین روز اعتراضات؛ انسداد اینترنت و تلاش برای مهار خیابان، تحلیلهای فنی منتشر شده در بیبیسی فارسی درباره ابعاد فیلترینگ، گزارشهای میدانی رادیو فردا از وضعیت ارتباطات در شهرهای معترض و مستندات خبری ایراناینترنشنال پیرامون واکنشهای جهانی به قطع اینترنت در ایران تنظیم شده است.
به کانال تلگرام سایت ملیون ایران بپیوندید