این روزها نگاه جهان به خلیج ‌فارس بیش از هر زمان دیگری به‌ عنوان یکی از کانون‌های تنش ژئوپلیتیکی و شریان‌های حیاتی بازار انرژی جلب شده است. اما در پس این تصویر آشنا، واقعیتی کمتر دیده‌شده وجود دارد: یکی از خاص‌ترین و در عین حال شکننده‌ترین زیست‌بوم‌های دریایی جهان، که حالا زیر فشار هم‌زمان از تغییرات اقلیمی، فعالیت‌های انسانی و خطرات ناشی از درگیری‌ها قرار گرفته است؛ فشاری که ممکن است پیامدهایی فراتر از این منطقه برای حیات دریایی داشته باشد.

خلیج‌ فارس در نگاه نخست پهنه‌ای آشنا از آب‌های گرم در جنوب ایران به نظر می‌رسد. برای زیست‌شناسان دریایی، اما، این آبراه یکی از خاص‌ترین آزمایشگاه‌های طبیعی جهان است؛ جایی که حیات در نزدیکی مرزهای تحمل فیزیولوژیکی خود ادامه می‌یابد. همین ویژگی، این اکوسیستم را منحصربه‌فرد و در عین حال به‌شدت آسیب‌پذیر ساخته است.

این دریاچه نیمه‌بسته با تبادل محدود آب از راه تنگه هرمز با اقیانوس هند، شرایط فیزیکی متفاوتی نسبت به بسیاری از دریاهای جهان دارد. دمای آب در تابستان در برخی نواحی از ۳۵ درجه سانتی‌گراد فراتر می‌رود و شوری آن نیز به‌طور قابل‌توجهی بالاتر از میانگین اقیانوس‌هاست و معمولا به حدود ۴۰ واحد می‌رسد. گونه‌های دریایی در چنین محیطی به سازگاری‌های ویژه‌ای دست یافته‌اند. برای نمونه، مرجان‌های خلیج‌ فارس از مقاوم‌ترین مرجان‌های شناخته‌شده در برابر گرما هستند و گاه شرایطی را تحمل می‌کنند که برای بسیاری از صخره‌های مرجانی مناطق دیگر کشنده است. با این‌حال، شواهد و تحقیقات نشان می‌دهد این گونه‌ها حالا به آستانه‌های تحمل خود نزدیک شده‌اند و ظرفیت‌شان برای سازگاری با گرمایش بیشتر محدود است.

خلیج‌ فارس میزبان مجموعه‌ای متنوع از زیستگاه‌هاست؛ از جنگل‌های مانگرو (حرا) در سواحل گرفته تا بسترهای مرجانی و زیستگاه‌های ماهیان تجاری. این تنوع زیستی، پایه معیشت میلیون‌ها نفر در کشورهای حاشیه آن است و در عین حال در پایداری اکوسیستم‌های ساحلی نقش مهمی دارد. با این حال، این آبراه از مهم‌ترین مسیرهای انتقال انرژی جهان هم هست؛ عاملی که فشارهای انسانی بر آن را افزایش داده است.

ادامه در بی بی سی فارسی