حوالی ظهر روز شنبه ۱۰مرداد۱۴۰۵ همزمان با بالا گرفتن گمانهزنیها برای از سرگیری حملات نظامی آمریکا به ایران، گزارشهایی از صدور هشدارهای امنیتی به اسکلههای دریایی و صیادان هرمزگان منتشر شد.
شرکت تعاونی صیادی سیاف موج رمچاه با صدور اطلاعیهای اعلام کرد مدیرکل شیلات استان هرمزگان با توجه به شرایط حساس منطقه و احتمال بروز خطر، از تمامی صیادان و مالکان شناورها درخواست کرده از هرگونه تردد و تجمع غیرضروری در اسکلهها، پارکینگهای شناورها، تاسیسات حساس نظامی و مراکز راهبردی خودداری کنند. هرمزگان در هفت ماه گذشته کمتر شبی را بدون صدای شلیک موشک و جنگنده صبح کرده و بخش بزرگی از خانوادههای این استان که معیشتشان به پهنه دریا و اسکله گره خورده، روزگار سختی را میگذرانند.
***
«از حدودای ۱۲ظهر شروع شد. بعضی از ادارهها مثل گمرک تعطیل کردند و گفتند برای حفظ امنیت بهتر است تخلیه کنید. به مالکهای شناورها هم گفتند از اسکلهها و پارکینگها فاصله بگیرند و چند تا قایق و لنج کنار هم پارک نکنند.»
این بخشی از پیامی است که یکی از صیادان جزیره قشم ارسال کرده است. «عمو غلام»، مردی ۵۴ ساله است. خودش صیاد و همسر و دخترش صاحب اقامتگاهی بومگردی در جزیره که ماههاست تعطیل است.
عمو غلام میگوید در جریان حملات هوایی چند ماه گذشته خسارات زیادی به صیادان و لنجداران وارد شده که اصلا نمیتوانند ریسک کنند: «اطلاعیه را که دادند خیلیها بی سر و صدا قایقها را دور کردند. فکر نکنید از سر اعتماد به حکومت است؛ نه، ما چند ماه است نان سر سفره زن و بچه نمیبریم. این قایقها سرمایه و همه زندگی خیلی از مردم قشم است. اگر از دست برود فقط یک نفر کارش را از دست نمیدهد. چندین خانواده از نان خوردن میمانند.»
او میگوید دستور تعطیلی شیلات و گمرک و بقیه ارگانهای دولتی را به بهانه «پدیده النینو» انجام دادهاند: «شرایط شهر جور عجیبی است. دخترم در مرکز بندرعباس کار میکند صبح گفت شهر پر از نیروی نظامی است. لانچرها دوباره ظاهر شدهاند و کلانتریها را دوباره بردند توی کانکسها. یکی از دوستان دیگر هم در اداره راهو ترابری سیریک کار میکند صبح گفت توی پارکینگ اداره راه و ترابری سیریک که همان اول ورودی سیریک واقع شده سه تا کامیون حمل و پرتاب پهپاد گذاشتهاند. اما در خبرها فرماندار بندر گفته که به خاطر مدیریت بحران و وضعیت آب و هوا و احتمال وقوع طوفان النینو ادارهها را تعطیل کردهایم. خدا عالم است.»
در جریان درگیریهای نظامی جمهوری اسلامی و آمریکا، هزاران کارگر، ملوان و صیاد در جنوب ایران میان خطر موشک، بیکاری و فقر گرفتار شدهاند. عمو غلام میگوید خانوادهاش دو پاره شده است: «اقامتگاه ما کوچک اما پر خیر بود. سفره دریا هم سخاوت دارد. روزی را میرساند. الان اقامتگاه تعطیل است. دخترم از قشم به بندر رفته برای کار پیش یکی از بستگان که مغازه لوازم آرایشی دارد. همسرم خانه مانده و من یک پایم خانه یک پا اسکله برای اینکه اگر ساعاتی شرایط امن باشد بزنم به دریا.»
به گفته عمو غلام زندگی صیادها همیشه پر بوده از مشکل: «از کجاش بگم. مشکل معیشتی و کمبود امکانات و یک روز هست یک روز نیست شغل ما همیشه بوده. بعضیها میگویند جنگ است خطر دارد نروید دریا. چطور نرویم؟ موشک خطرناک است ولی خطر سفره خالی و شکم گرسنه هم کم نیست.»
«سعید» ۲۸ساله است و روی لنج باری پدرش کار میکند. او به ایرانوایر میگوید: «جنگ است ولی ما همچنان باید کار کنیم وگرنه قسط لنج را کی بدهد؟»
او میگوید در همین شرایط جنگی همچنان دو مسیر اصلی برای جابهجایی کالایی که لنجها میبرند وجود دارد اما هیچکدام امنیت ندارند: «یکی مسیر بندر خصب در عمان است و یکی بندر شارجه در امارات اما لنجدارها با ترس و لرز میروند و میآیند. مخصوصا بعد از اینکه چند تا ملوان و صیاد مفقود شدند.»
به گفته مسعود الان وضعیت قایقدارها در زمینه انتقال کالا از لنجدارها بهتر است: «قایقدارهای محلی در شرایط عادی قبلا همیشه موقع بار بردن تنشان میلرزید چون کارشان قانونی قلمداد نمی شد و از طرف حکومت قاچاق تعریف میشد الان اما سختگیری جدی از طرف دولت نیست شاید چون وضع ورود و خروج کشتیها و لنجها در شرایط محاصره دریایی خوب نیست.»
این شهروند هرمزگانی میگوید با همه اینها رفت و آمد در این وضعیت خطر جدی جانی دارد و میزان کالاهای وارداتی به قدری کاهش یافته که قیمتها تا ۸برابر در بعضی موارد افزایش یافتهاند.
گزارشهای رسیده بهایرانوایر نشان میدهد زدن به دل دریا در شرایط نابسامان جنگ در بنادری مانند جاسک حتی بیش از قشم است. عمو غلام که دوستانی در جاسک و دیگر بنادر هرمزگان دارد میگوید: «آنجا تمام زندگی به دریا بستهاند. چند روز بیکاری یعنی اجاره خانه نمیتوانی بدهی، مواد خوراکی نمیتوانی بخری، دوا و درمانت زمین میماند. آنها اصلا نمیتوانند نروند.»
بحران سوخت؛ مشکل عدیده صیادان
تصاویر صفهای طولانی خودروها در پمپبنزینهای هرمزگان و سیستان و بلوچستان در روزهای گذشته توجه بسیاری از کاربران شبکههای اجتماعی را به خود جلب کرد. قایقداران میگویند مساله تامین سوخت، مشکل آنها هم هست که کمتر به آن توجه میشود.
مدیرعامل تعاونی صیادان چابهار میگوید سهمیه دولتی سوخت تنها بخشی از نیاز ماهانه آنان را تامین میکند و برای ادامه کار ناچارند بنزین آزاد را با قیمتهایی بین ۲.۵ تا سه میلیون تومان برای هر ۲۰ لیتر خریداری کنند.
عمو غلام میگوید: «این روزها هزینه بنزین برای ما از درآمد صید بیشتر است فقط دلمان خوش است که کار کردهایم. دخترم هربار دخل و خرج را می شماریم میگوید بابا جان نرو حداقل میدانیم کشته نمیشوی ولی نمیشود. من چهل و پنج سال است کارم صیادی است چطور بنشینم؟»
مشکل دیگری که برای صیادان در شرایط جنگی تشدید شده مساله توقف صدور مجوزهای جدید صیادی است. بر اساس اطلاعات رسیده به ایرانوایر در برخی شهرهای ساحلی، صدور مجوزهای جدید صیادی متوقف شده و افراد مجبورند بهشکل غیرقانونی با هزینه شخصی تامین سوخت به دریا بروند.
صیاد بودند، حالا دستفروشی میکنند
مسعود میگوید چند نفر از کسانی که روی لنج پدرش کار میکردند به خاطر شرایط سخت کار روی دریا و خطرات جانی به مشاغل موقت مثل دستفروشی در بازار روی آوردهاند: «یکی از ملوانهای ما به بازار درگهان رفته برادرهای کوچکترش را هم برده. قبلا خودش خرج خانواده را درمیآورد الان سه نفری دارند صبح تا شب کار میکنند ولی بازار هم کساد است. بعضی وقتها زنگ میزند و درد دل میکنیم. فقط این یکی هم نیست. چندین جاشو و ملوان را میشناسم که رفتهاند دنبال کارهای فصلی. من این قدر شرمندهام چطوری مقامات شرمنده نیستند و مردم را به چنین وضعی کشاندند.»
جان و زندگی صیادان این روزها بیش از هر زمان دیگری در خطر است. در جریان درگیریهای نظامی میان ایران و آمریکا در چند ماه گذشته تعدادی از صیادان و ملوانان جانشان را از دست دادند و سرنوشت گروهی دیگر همچنان نامشخص است.
کارشناسان اقتصادی هشدار میدهند که در سایه جنگ و ناکارآمدی دولت در سر و سامان بخشیدن به سیاستهای اقتصادی، سرمایهگذاری و فعالیت اقتصادی در استانهای جنوبی بیشاز پیش کاهش خواهد یافت و این موضوع، میتواند موج تازهای از بیکاری و مهاجرت را به دنبال داشته باشد.
به کانال تلگرام سایت ملیون ایران بپیوندید