در روزهای گذشته، «علی سربازی»، بلاگر بلوچ ویدیویی را در صفحه شخصی خود در اینستاگرام منتشر کرده که بازتاب گسترده‌ای را در میان فعالان داشته است. او در این ویدیو، به گفته خودش «خیس عرق» در بیمارستان «امام‌علی» چابهار است، در حالی‌که سقف، دیوار و کف راهروهای بیمارستان تخریب شده و به گفته او حتی سیستم سرمایشی بیمارستان در گرمای تابستان چابهار هم کار نمی‌کند. 

در حالی‌که اغلب شهرهای جنوب ایران، از جمله چابهار و ایرانشهر، در دوران جنگ سوم زیر بمب و موشک بوده‌اند و جمهوری اسلامی تبلیغات گسترده‌ای را برای جلب حمایت مردمان این مناطق به‌راه انداخته است، شهروندان بلوچ و فعالانی که با ایران‌وایر گفت‌وگو کرده‌اند، می‌گویند که وضعیت آن‌ها هیچ‌وقت برای حکومت مهم نبوده و وضعیت بیمارستان «امام علی»، تنها بیمارستان یگانه بندر اقیانوسی ایران، شاهدی است بر این تبعیض. 

دست‌کم دو شهروند بلوچ به ایران‌وایر گفته‌اند که وضعیت رسیدگی درمانی و خدمات پزشکی در بلوچستان، به‌ویژه در بیمارستان امام‌علی چابهار به‌حدی وخیم است که بیماران از ترس مرگ به آن مراجعه نمی‌کنند. آن‌ها می‌گویند امام علی بیمارستان نیست، بلکه کشتارگاه است.

***

از سقف تا کف خراب؛ بیمارستان امام علی در چه حالی به شهروندان خدمات درمانی می‌دهد؟

در ویدیویی که آقای سربازی، بلاگر بلوچ در صفحه شخصی‌اش منتشر کرده، به سفر اخیر سخنگوی دولت به چابهار اشاره کرده، انتقاد می‌کند و می‌گوید در صورت حضور آنان در این مرکز، شرایط دشوار بیماران و مشکلات موجود از نزدیک قابل مشاهده بود.

او در این ویدیو با اشاره به این‌که بیمارستان امام علی تنها بیمارستان چابهار و شهرها و روستاهای اطراف آن است، درباره وضعیت نامناسب این مرکز درمانی، نبود امکانات و شرایط دشوار بیماران و همراهان‌شان صحبت می‌کند. در پس‌زمینه صدای گریه کودکان شنیده می‌شود. 

این در حالیست که چند روز پیش خبرگزاری‌های حکومتی ایران از بازدید «فاطمه مهاجرانی»، سخنگوی دولت مسعود پزشکیان از بیمارستان امام علی چابهار خبر داده بودند.

به گزارش خبرگزاری «مهر»، مهاجرانی، ظهر چهارشنبه در جریان سفرش به استان سیستان و بلوچستان، با همراهی «علیرضا شهرکی»، معاون سیاسی و اجتماعی استاندار سیستان و بلوچستان، «با حضور در بیمارستان امام علی چابهار، از نزدیک در جریان روند خدمت‌رسانی، مسایل و مشکلات این مرکز درمانی قرار» گرفته است. 

در حالی‌که مقامات، به گستردگی جغرافیایی منطقه و افزایش جمعیت به‌عنوان دلایل کافی نبودن خدمات درمانی و بهداشتی اشاره می‌کنند، راهکارهای مدنظر آن‌ها هم اغلب مبتنی بر «مشارکت بخش خصوصی و خیرین سلامت» است و از مسوولیت دولت فقط بر «فراهم‌سازی بسترهای قانونی و حمایتی برای حضور سرمایه‌گذاران و خیرین» تاکید دارند.   

اما این نخستین‌بار نیست که وضعیت بیمارستان امام علی چابهار در رسانه‌ها مطرح می‌شود. هفته پیش، وقتی فاطمه مهاجرانی از چابهار و شهرهای دیگر بلوچستان بازدید کرد، «شیوارنیوز»، رسانه حقوق‌بشری در بلوچستان در یادداشتی، به این موضوع پرداخت و نوشت: «سلام رییس‌جمهور را گرفتیم؛ حالا چه کسی قرار است بیمارستان و بقیه مشکلات را حل کند؟»؛ اشاره به رساندن سلام مسعود پزشکیان به صیادان در بلوچستان. خانم مهاجرانی در ویدیویی که از بخش خبر صداوسیمای جمهوری اسلامی در جریان سفرش به سیستان و بلوچستان در اواخر تیرماه پخش شده خطاب به صیادانی که سوار بر لنج هستند و او را هاج و واج نگاه می‌کنند، می‌گوید که پزشکیان به او دستور داده تا به «جنوب» برود و به آن‌ها «سلام و خدا قوت» برساند؛ به تمام آن‌هایی که «در این روزها تلاش می‌کنند تا مردم ایران زندگی‌شان پابرجا بماند.»

خبرها درباره وضعیت نابه‌سامان بیمارستان چابهار و بیماران و مراجعان این مرکز درمانی در حالی منتشر می‌شود که پیش‌تر صداوسیمای جمهوری اسلامی خبر آسیب‌دیدن این مرکز درمانی در حملات ایالات متحده را تکذیب کرده بود. همزمان هفته پیش، وب‌سایت دانشگاه علوم پزشکی چابهار که بیمارستان امام علی زیر نظر آن اداره می‌شود، در خبری از «ارتقای چشمگیر خدمات تشخیصی در بیمارستان امام علی» و «ارایه خدمات ام‌آرآی (MRI) برای ۲۲۵  بیمار در نخستین روزهای بازگشت به مدار» دستگاه ام‌آرآی این بیمارستان خبر داده بود؛ موضوعی که گویی اتفاق بزرگی در عرصه خدمات‌رسانی بهداشت و درمان در شهرستان چابهار است. این در حالی است که جمعیت چابهار در آخرین سرشماری رسمی در سال ۱۳۹۵، بیش از ۲۸۳ هزار نفر بوده است. یک فعال مدنی بلوچ که به‌دلایل امنیتی نام او نزد ما محفوظ است می‌گوید که با این جمعیت که روزبه‌روز هم در حال افزایش است و با احتساب این‌که تا شعاع صدها کیلومتری هیچ دستگاه ام‌آرآی دیگری وجود ندارد، موضوع خرابی، تعمیر و بازگشت به عرصه کار این دستگاه نه‌تنها نباید محل «تبلیغات»، بلکه باید موجب «سرافکندگی مسوولان» نظام بهداشت و درمان این منطقه نیز می‌شد.

چندین زن باردار این‌جا فوت شدند، بیماران قلبی می‌ترسند به بیمارستان بروند  

یک شهروند بلوچ و ساکن چابهار به ایران‌وایر می‌گوید که وضعیت بیمارستان امام‌علی از آن‌چه در ویدیوی علی سربازی دیده می‌شود، وخیم‌تر است. 

او با تاکید بر این‌که وضعیت واقعا «فاجعه» است، می‌گوید: «تنها بندر اقیانوسی مملکت چابهار است و تنها بیمارستانش همین است که فاجعه است، فاجعه است. یک چیزی می‌گویم، شما یک چیزی می‌شنوید.»

این شهروند با گفتن این‌که «چندین زن باردار این‌جا فوت شدند»، از ترس بیماران قلبی و عروقی برای مراجعه به این بیمارستان می‌گوید: «چندین بیمار قلبی که اگر یک شوک ساده بهشان می‌دادند می‌توانستند احیا شوند، فوت شدند. رسما کشتارگاه است. خیلی از مریض‌های دیگر، مریض‌های سرپایی بودند، عقرب‌گزیدگی و این چیزها، بچه بودند، فوت شدند. یعنی تنها بندر اقیانوسی ایران همین است ولی متاسفانه رسیدگی در حد صفر.»

اشاره این شهروند به گزارش‌ها درباره مرگ زنان باردار در بستری بیمارستان امام علی است که پیش‌تر از سوی رسانه‌های حقوق‌بشری بلوچستان منتشر شده است. در فروردین۱۴۰۴، رسانه «حال‌وش» در گزارشی از مرگ «سه مادر باردار در بیمارستان امام‌علی» در طی یک ماه خبر داده و درباره نبود شیرخشک و انسولین که برای کنترل قند خون بیماران دیابتی استفاده می‌شود، هشدار داده بود. 

در گزارش حال‌وش آمده که این زنان در زایشگاه بیمارستان امام علی چابهار جان خود را از دست داده‌اند و این بیمارستان «با کمبود شدید تجهیزات پزشکی و پزشک مجرب مواجه است و در بسیاری از موارد امکان رسیدگی مناسب به بیماران وجود ندارد.»

حال‌وش نام یکی از زنان جان‌باخته را «نگار عبدالهی» اهل روستای زیردج از توابع پیرسهراب و نام دیگری را «سلمه بالیده» اهل چابهار عنوان کرده است. نام سومین زن احراز نشده است. به گفته یک منبع مطلع از دانشکده علوم پزشکی چابهار، در این بیمارستان «حتی پزشک متخصص و تجهیزات کافی» وجود ندارد: «وضعیت به‌شدت بحرانی است و در مواردی تیم درمانی با تمام توان مجبور به اعزام بیماران به ایرانشهر یا زاهدان می‌شود، آن هم با سختی بسیار و پس از ساعت‌ها تاخیر.»

شهروند بلوچی که با ایران‌وایر گفت‌وگو کرده نیز با تاکید بر این‌که این بیمارستان اصلا زیرساخت مناسب بیمارستان بودن را ندارد و از نظر دسترسی به برق، آب و امکانات اولیه یک بیمارستان با هیچ بیمارستان دیگری در ایران، ولو کوچک‌ترین بیمارستان‌ها در استان‌های مجاور سیستان و بلوچستان قابل مقایسه نیست، می‌گوید: «من خودم به خیلی از بیمارستان‌های شهرهای اطراف در استان‌های مجاور رفته‌ام، حتی بیمارستان‌های شهرهای کوچک کرمان یا یزد هم وضع‌شان از امام علی چابهار که مدام تبلیغش می‌کنند، مجهزتر هستند.»

او با تاکید بر این‌که از تجهیزات منظورش تجهیزات پزشکی نیست، بلکه زیرساخت‌ها و امکانات اولیه یک مکان به‌عنوان مرکز درمانی است، می‌گوید: «بیمارستانی که در گرما و شرجی چابهار کولرش کار نکند، اصلا بیمارستان نیست. مریض‌ها با مریضی‌شان می‌روند این بیمارستان و گرمازده هم می‌شوند.»

مسوولان به‌فکر دزدی و چپاولند، کادر درمان پولی نمی‌گیرند که درمان کنند

شهروند دیگری که با ایران‌وایر گفت‌وگو کرده نیز با تاکید بر این‌که در بلوچستان تقریبا تمام شهرها از نظر خدمات درمانی و پزشکی در وضعیتی مانند چابهار هستند و تنها زاهدان ممکن است کمی بهتر از بقیه باشد، می‌گوید: «ایرانشهر، سراوان و بقیه شهرهای بزرگ هم وضعیت‌شان همین است. برای همین در استان ما هر کس دستش به دهانش می‌رسد برای درمان می‌رود استان‌های مجاور.»

او توضیح می‌دهد: «کادر درمان و دکترهای فوق‌تخصص نمی‌آیند این‌جا. به‌خاطر محرومیت و کم‌کاری وزارت درمان. متاسفانه اکثر محرومین در مناطق حاشیه‌نشین چابهار که همگی بلوچ هستند، اگر بیمار بشوند به‌خاطر این‌که نمی‌توانند هزینه‌اش را بدهند و بروند استان‌های بالاتر، مجبورند با همین بیمارستان امام‌علی چابهار بسازند.»

این شهروند که خود ناچار است به‌دلیل یک بیماری مزمن مرتب به یزد یا کرمان سفر کند، می‌گوید: «مسوولان بیمارستان چابهار رسیدگی نمی‌کنند و بی‌خیالند. فقط چپاول و دزدی و به فکر خودشان هستند. آن‌هم از رییس منطقه آزادش که خودش هم مثلا بلوچ است، آقای اربابی! از همه، از امام جمعه‌های اهل سنت بگیر تا اهل تشیع، همه پولکی هستند. یعنی به فکر مردم هیچ‌کس نیست. یعنی به‌جز مردم بلوچ، هیچ‌کس به فکرشان نیست. چهار تا فعال بدبخت مثل ما هم می‌نویسند و ما هم صدایمان به جایی نمی‌رسد.»

او با تاکید بر این‌که کادر درمان این بیمارستان هم با وجود نبود تجهیزات و امکانات و پرداخت نشدن حق‌شان با وجود سختی کار و شرایط دشوار، به‌ویژه در شرایطی که سایه جنگ روی سر مردم است، می‌گوید: «واقعیتش آن‌ها هم مقصر نیستند چون حقوق‌شان و سختی کارشان را نمی‌دهند. مردم کیلومترها برای درمان حتی بیماری‌های جزیی به استان‌های مجاور، مثل کرمان و یزد می‌روند. کل بلوچستان اوضاع همین است.»

این شهروند به گرما و شرجی هوا در چابهار نیز اشاره کرده و می‌گوید: «‌گرمای هوای اینجا ۵۰ درجه با رطوبت ۷۰ درصد نفس بالا نمی‌آید ولی بیماران بستری با پنکه خنک می‌شوند. آن‌هم خودشان از خانه می‌آورند. با کولر گازی حتی این گرما قابل تحمل نیست، چه برسد به پنکه.»

او به وضعیت ساختمان پزشکان شهرهای یزد، کرمان و حتی شیراز اشاره کرده و می‌گوید: «اگر اوضاع درست بود مردم این همه راه نمی‌کوبیدند بروند تا شیراز که یک دکتر متخصص ببیندشان. یزد کرمان حتی شیراز بروی کنار ساختمان پزشکان این شهرها یا بیمارستان‌های این شهرها،عمق فاجعه آن‌جا مشخص است. همه‌شان بلوچ هستند.»