به گفته حسن روحانی نقش شورای نگهبان در امر انتخابات تنها جنبه نظارتی دارد. در بحثی که در محافل سیاسی و رسانههای جمعی در گرفته، یک استاد علوم سیاسی معتقد است فعالیت اجرائی شورای نگهبان با اصل جمهوریت نظام مغایرت دارد.
قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران به “شورای نگهبان” نقشی پراهمیت اما قابلتفسیر بخشیده است. سردمداران سنتگرا و محافظهکار این ارگان بلندپایه را برای “اسلامیت” نظام ضروری میدانند درحالیکه بسیاری از صاحبنظران، به ویژه با توجه به عملکرد ناشفاف این نهاد، آن را با اصل “جمهوریت” نظام در تضاد میبینند.
حسن روحانی، رئیس جمهوری اسلامی، در جمع مسئولان وزارت کشور به صراحت گفت: «شورای محترم نگهبان ناظر است نه مجری. مجری انتخابات دولت است. دولت مسئول برگزاری انتخابات است و دستگاهی هم پیشبینی شده که نظارت کند تا خلاف قانون صورت نگیرد. شورای نگهبان چشم است و چشم نمیتواند کار دست را بکند، نظارت و اجرا نباید مخلوط شوند».
رحیم ابوالحسنی، استاد علوم سیاسی دانشگاه تهران، در گفتوگویی با خبرگزاری “خبر آنلاین”، از منظر قانون اساسی جمهوری اسلامی بر موضع رئیس جمهور منتخب مردم صحه گذاشته است.
این کارشناس علوم سیاسی میگوید: «مفهوم آزادی به معنی حاکمیت مردم در تعیین سرنوشتشان و دخالت در امور جامعه است… مردم باید در انتخاب کارگزاران شرکت کنند. در انتخاب نخبگان مردم باید آزاد باشند. در انتخاب شدن هم باید آزاد باشند.»
به گفته او مردم باید در فرایند تصمیمسازی و در سیاستگذاری مشارکت داشته باشند. این اصل که از شعارهای اصلی انقلاب ایران علیه رژیم شاه بود، در نوع حکومتی “جمهوری” تبلور مییابد.
«جمهوریت یعنی مشارکت مردم در قدرت سیاسی، یعنی مشارکت در انتخاب زمامداران از بالاترین مقام که رهبری است، تا پایینترین مقامها که شوراهای روستاهاست. به این میگویند جمهوریت. باید در تصمیمسازی هم دخالت داشته باشند…»
او میگوید که آزادی در “بطن اسلام” وجود دارد و کسی نمیتواند به نام اسلام، آن را از مردم بگیرد. زیرا به گفته او: «روح انقلاب اسلامی، روح جمهوری اسلامی، روح این نظام، مبتنی بر آزادی به معنای جمهوریت است. هرکسی بخواهد این جمهوریت را محدود کند از این روح دور شده است.»
رشد اقتدارگرایی پس از انقلاب
این استاد علوم سیاسی از عملکرد قشری که پس از انقلاب قدرت را در ایران قبضه کردند، انتقاد میکند. گروهی که با نهادهایی مانند شورای نگهبان به انحصار قدرت و در نتیجه “اقتدارگرایی” روی آوردهاند. به اعتقاد او، برای این گروه تمسک به نهادهای غیردموکراتیک تنها دستاویزی است برای حفظ قدرت و بهرهگیری از منافع آن.
او می گوید که بر این مبنا شورای نگهبان باید به مثابه یک ارگان معنوی خود را از دخالت در گردونه قدرت دور نگه دارد.
شورای نگهبان نباید پیشاپیش درباره روند انتخابات و نامزدهای انتخاباتی تصمیم بگیرد، بلکه باید مراقب باشد که انتخاب نمایندگان طبق اصول صریح قانون اساسی صورت گیرد.
ابوالحسنی نتیجه میگیرد: «در قانون اساسی شرایط نمایندگی نوشته شده و همچنین تصریح شده است که هیئتهای اجرایی اینها را تطبیق میکنند و شورای نگهبان نظارت میکند که آیا این قواعد رعایت شد یا نشد. نظارت میکند نه اینکه خودش بیاید رد یا تایید صلاحیت بکند.»
از: دویچه وله
به کانال تلگرام سایت ملیون ایران بپیوندید