سرشت علم(۴۵): نمونه ی کاربردی – فرضیه ی” تکتونیک صفحه ای” یا صفحات شناور زمین

جمعه, ۳۰ام فروردین, ۱۳۹۸
اندازه قلم متن

دکتر ریموند رخشانی

مقاله و فایل صوتی چهل و پنجم

با سلام، من ریموند رخشانی هستم و حوزه کارشناسی من مهندسی‌ سیستم‌ هاست، و تخصص من در بکارگیری اندیشه سیستمی‌ برای انتقال فن آوری و اجرا و پیاده سازی تولید فراورده‌ های نوین می‌‌ باشد.
در این سلسله از مقالات و فایل‌ های صوتی، کوشش می کنم که علم مدرن را (به زبان فارسی) از پایه به دوستانی که علاقمند هستند، در حد توان، ارائه کنم. از اساتید، پژوهشگران و اندیشمندان عزیز، خواهشمندم که لینک‌ ها را به دوستان و بویژه به جوانان دانش پژوه ما (که اغلب دسترسی نظام مند برای آشنایی با علم مدرن – به زبان فارسی – ندارند) ارسال فرمایند.

لینک همه مقالات و فایل‌های صوتی پیشین در پایان مقاله گذاشته شده است.

دوستانی هم که در شبکه‌ های اجتماعی حضور دارند، می توانند این مجموعه فایل‌ های صوتی و مقالات “سرشت علم” را از ابتدا از طریق لینک تلگرام زیر با دوستان دیگر شریک شوند. با احترام، ر. رخشانی

https://t.me/natureofscience

نمونه­ ی کاربردی – فرضیه­ یتکتونیک صفحه­ ای” یا صفحات شناور زمین[۱]

تقاضایی بزرگ از شما دوست  عزیز و  اندیشمند محترم  (خارج از ایران)

اگر سلسله فایل‌ های صوتی و مقالات علمی “سرشت علم”  برای شما سودمند بوده ا‌ند و هستند، خواهشمندم با شنیدن هر فایل صوتی با ارسال هر مبلغی که برای شما مقدور است) شاید بعنوان شهریه نام نویسی برای کلاس های دروسی علمی به زبان فارسی ، (به حساب بانکی زیر، مرا یاری دهید.

    PayPal    نام موسسه مالی 

www.paypal.me/rrakhshani    شناسه حساب در موسسه مالی

من به کار و آموزش مدنی (غیر انتفاعی، غیر دولتی و غیر خصوصی) باور دارم و مطمئن هستم که شما، اندیشمند محترم و پژوهشگر و کارشناس و استاد و پزشک عزیز خارج از ایران می توانید با ارسال مبلغی (شاید حتی یک دلار یا بیشتر برای هر فایل صوتی و مقاله علمی، به آدرس بانکی بالا،) من را برای ادامه این کار سنگین یاری داده تا قادر باشم این فایل‌ها و مقالات را، که تا امروز حاصل بیش از ۲۵ سال کار سیستماتیک و پژوهش علمی من بوده اند، بنحوی نظام مند در اختیار جوانان دانش پژوه ما که چنین امکانی را برای دسترسی به چنین پروژه ای لازم و امروزی و مدرن در ایران ندارند، امکانپذیر نمایم. با پشتیبانی شما، می توانم این کار سنگین و پروژه علمی – پژوهشی را، هرچه دقیق تر و جامع تر،  با دغدغه کاری و نگرانی مالی کمتری ادامه دهم.

پیشاپیش از یاری و یاوری شما اندیشمندان برای پیشبرد پروژه “سرشت علم” صمیمانه سپاسگزارم. همچنین از پشتیبانی مالی دوستان عزیزم آقایان دکتر بهرخ خوشنویس، دکتر منصور رحیمی، دکتر همایون مهمنش، آقای مرتضی رحیمی و آقای سعید مجیدی و همچنین فرد محترمی ناشناس بسیار سپاسگزارم مسلما پیشبرد این پروژه، تا امروز، بدون حمایت مالی شما عزیزان برای من میسر نمی بود. با احترام، ر. رخشانی

*****

کَشفِ” تکتونیک صفحه­ ای[۲]” یا صَفحاتِ شناورِ کُره ­ی زمین یکی‌ از بُزرگترین انقلاب‌ های علمی‌ قرن بیستم بود[۳]. پَس از آن کشف تغییر در علومِ زمینی‌ سریع و بی­ سروصدا انجام گرفت[۴]. همچنین آن کشف در موردِ سرشتِ فرآیندِ علمی‌ آشکارساز بود.[۵]

  • پیش از این نظریه باور بر این بود که دریا‌ها و قاره‌ ها و کوه­ ها نمایه‌ های‌ غیرقابل تغییر و ثابتِ کره­ ی زمین هستند[۶].
  • چنین پنداشته می ‌‌شد که فرآیندِ شکل ­گیریِ کوه­ ها پروسه ­ای عمودی است که گویا موادی نسبتا سبک به نحوی عمودی با فشاری برابر در همه­ ی جوانب افراشته شده ­اند (مثلا مانند کوه‌ های یخِ شناور بر سطح دریاها.) این نظریه را ایزوستاسی (هم ­ایستایی [۷]) می‌‌ خواندند[۸].
  • همچنین پنداشته می‌‌ شد که فرآیند‌هایِ زمین ­شناختی،‌ محلی و تک­ ویژه‌ هستند[۹].
  • علومِ زمینی‌ هم به بخش‌ های تخصصی قطعه­ قطعه شده بودند.

آغاز نظریه­ ی “تکتونیک صفحه ­ای” یا “صفحاتِ شناورِ زمین” با فرضیه­ ی شهاب­ شناسِ  آلمانی‌ آلفرد وگنر[۱۰] (۱۸۸۰-۱۹۳۰) که نظریه ­ی” رانه­ ی قاره ­ای” یا “غوطه ­وری قاره­ ها[۱۱]” را مطرح کرد شروع شد.

  • آن نظریه ­ی “غوطه­ وری قاره­ ها” که ” رانه­ ی قاره­ ای” یا “رفتشِ اقلیمی” هم خوانده شده ­است مطرح کرد که قاره‌ ها به آهستگی در حال جابجایی ­اند[۱۲] و در زمان‌ های کهن به یکدیگر متصل بوده­ اند. گواهِ چنین پدیده ­ای هم قرینگی شکلِ قاره‌ ها در دو سویِ اقیانوسِ اطلس بود[۱۳].
  • بیشتر انتقاد‌ها و عمده ‌ترین آنها به نظریه­ ی وگنر آن بود که گفته می­ شد که وگنر مکانیسم چنین حرکتی‌ را نتوانسته بود که توضیح دهد[۱۴].

انقلابِ نظریه ­ی “تکتونیک صفحه ­ای” یا “صفحاتِ شناور زمین” در نتیجه ­ی همزمانی ۶ پیشرفتِ علمی‌ و ابزاری بود[۱۵] که گواه­ های مشاهداتی[۱۶] را فراهم کردند تا هیچ جایِ شک و شبهه ­ای باقی‌ نماند.[۱۷]

  • نخستین گواهِ شناوری قاره­ ها، همانگونه که گفته شد، در شکلِ قرینه و موازیِ قاره‌ های آفریقا و اروپا در یک سویِ اقیانوس اطلس با آمریکای شمالی‌ و آمریکای جنوبی در دیگر سوی آن اقیانوس است[۱۸].
  • دومین سند آن بود که رسوب‌ ها و معادن و فسیل‌ ها در دو سوی اقیانوس اطلس دقیقا مانندِ قطعات پازل[۱۹] یکسان هستند. وگنر هم به این گواه اشاره کرده بود. برای نمونه برزیل و آفریقای جنوبی دقیقا در نقاط قرینه­ ی خود معادنِ الماس دارند. یا برای مثالی دیگر فسیل‌ های نایاب و ویژه­ ی سواحلِ جنوبی وِلز و سواحلِ اطرافِ بوستون (که لبه‌ های سواحل‌ شان قرینه ­اند) دقیقا مانندِ هم هستند[۲۰].
  • سند بعدی در توزیعِ ناهمسان زلزله‌ ها و آتشفشان‌ ها بود که گواهی محکم برای نظریه ­ی “صفحاتِ شناور” بود. بیشتر آتشفشان ‌ها و زلزله‌ ها در مسیری حلقه­ ای که “حلقه­ ی آتش[۲۱]” خوانده می ‌‌شود اتفاق می ‌‌افتند و آنها نیز قرینه هستند[۲۲]. با ازدیادِ مراکز زمین ­لرزه شناسی طرحِ توزیعِ آن پدیده‌ های طبیعی هم سندِ صحتِ نظری “تکتونیک صفحه ­ای” یا “صفحاتِ شناور زمین” شد[۲۳].
  • پس از جنگ جهانی‌ دوم نیروی دریایی آمریکا فن ­آوری و ابزار صدانگاری[۲۴] خود را که برای ردیابیِ زیردریایی‌ ها استفاده کرده بود در اختیار صنعت گذاشت. صنایع آن فن ­آوری را ساده­ کرده و تغییر دادند تا بوسیله­ ی آن کفِ دریا‌ها را نقشه ­برداری کنند[۲۵]. پیش از آن ابزار فرض بر آن بود که کفِ اقیانوس ‌ها مسطح و صاف است. با بکارگیریِ صدانگار در اقیانوسِ اطلس بزرگترین سلسله­ جبال و طولانی ‌ترین رشته‌‌ های کوهِ موجود بر کره­ ی زمین در وسطِ آن اقیانوس کشف شد[۲۶]. این رشته‌ کوه دقیقا به فاصله ­ای مساوی[۲۷] بینِ دو قاره است و سلسله جبالِ “اطلسِ میانه[۲۸]” یا “پشته­ ی میان ­اطلسی” خوانده می‌‌ شود. جالب اینکه مسیرِ آن رشته‌ کوه‌ ها هم دقیقا با شکلِ دو سوی قاره‌ ها هم­ راستا و قرینه است[۲۹].
  • دو دانشمند آمریکایی بروس هیزن (۱۹۲۴-۱۹۷۷) و هاری هس[۳۰] (۱۹۰۶-۱۹۶۹) با بکارگیریِ روش‌ هایِ علمی‌ و ابزار‌هایِ فنی بیش از هر پژوهشگری در موردِ شکل­ گیری سلسله جبالِ “اطلسِ میانه” یا “پشته­ ی میان­ اطلسی” تحقیق کردند و ثابت کردند و نشان دادند[۳۱] که چگونه اقیانوسِ اطلس شکل گرفت[۳۲] و چگونه با شکل ­گیریِ سلسله جبالِ “اطلسِ میانه” یا “پشته ­ی میان­اطلسی” قاره‌ ها در حرکتی‌ افقی جدا شدند . [۳۳]با پژوهش‌ های علمی‌ آنها دیگر نظریه­ ی  “تکتونیک صفحه ­ای” یا “صفحاتِ شناور زمین” جا افتاد و ثابت­ شده انگاشته شد، اما دلایل دیگری هم لازم بود[۳۴].
  • عمرسنجی یا تخمین قدمتِ جزیره‌‌ های اقیانوسِ اطلس کلیدِ دیگری را برای شناخت و اثباتِ آن نظریه فراهم کرد. ابزارهای فنی‌ و روش‌ های رادیومتری موردِ استفاده­ی زمین­ شناسان قرار گرفتند تا قدمتِ سنگواره‌ های جزایر مالویناس (فالکلند) و ایسلند را ارزیابی کنند. زمین­شناس کانادایی جان توزو ویلسون[۳۵] (۱۹۰۸-۱۹۹۳) در فرآیندِ عمرسنجی یا تخمینِ قدمت و اندازه­گیری‌ ها و مشاهداتِ خویش طرح ویژه­ ی عجیبی‌ را کشف کرد. سنگ‌ها و جزایری که نزدیک ­تر به سلسله­ جبال “اطلسِ میانه” یا به “پشته­ی میان­ اطلسی” تاریخ گذاری شده بودند از نظر سنی‌ جوان ­تر و هرچه از آن رشته‌ کوه دورتر، سنگواره‌ ها کهن ­تر بودند. سنگواره‌ هایی‌ با فاصله ­ای مساوی در دو طرف آن سلسله جبال قدمتی مساوی داشتند. این کشف گواهِ دیگری در تاییدِ نظریه ­ی بوجودآمدن و “شناوریِ قاره­ ها” در اثرِ بوجود­آمدن رشته­ کوه‌ های “اطلسِ میانه” یا “پشته ­ی میان­ اطلسی” بود.
  • هفتمین و متقاعدکننده‌ ترین گواهِ نظریه­ ی  “تکتونیک صفحه ­ای” یا “صفحاتِ شناور زمین” از طریقِ مغناطیس ­سنجیِ سنگ‌ های کفِ دریا صورت پذیرفت. با بکارگیریِ ابزار جدیدی که” مغناطیس ­سنج[۳۶]” خوانده می‌‌ شود، سویه­ ی مغناطیسی[۳۷]‌ سنگ‌ ها را می‌‌ توان اندازه گرفت. هنگامیکه سنگ‌ های آذرین یا آتشفشانی سرد می‌‌ شوند بسوی میدان یا حوزه­ ی الکترومغناطیسی‌ زمین سویه گرفته و جامد می‌‌ شوند[۳۸]. در دهه­ی ۱۹۶۰ با مقایسه سنگ‌ های آتشفشانی دو سویِ سلسله جبالِ “اطلسِ میانه” یا “پشته­ ی میان­اطلسی”  و با بکارگیری مغناطیس ­سنج ثابت شد که لایه‌ های کف اقیانوس اطلس با فاصله ­ای مساوی از سلسله جبالِ “اطلسِ میانه” یا “پشته­ ی میان ­اطلسی” سویه­ ی مغناطیسی ­ای ‌ یکسان دارند و نتیجتاً متعلق به یک آتشفشان و یک دوره­ ی زمین شناختی[۳۹]‌  و زمانی‌ هستند[۴۰].

با اثبات نظریه­ ی  “تکتونیک صفحه ­ای” یا “صفحاتِ شناور” کره­ ی زمین، پذیرش آن در همه­ ی حوزه‌ های علمی‌ بسیار سریع اتفاق افتاد[۴۱]. پژوهش‌ های بعدی[۴۲] مسایلِ دیگری را هم بسادگی حل کردند.[۴۳]

  • پوسته ­ی زمین بینِ دوازده (۱۲) صفحه­ ی شناور[۴۴] که نسبتا نازک و تخته­ سنگ‌ هایی‌ با تقریبا چند ده کیلومتر ضخامت اما با چندین هزار کیلومتر وسعت هستند، تقسیم شده است[۴۵]. در مرزهایِ این صفحات سه نوع مرزبندی[۴۶] اتفاق می ‌‌افتد[۴۷].
  • مرزبندیِ نوعِ نخست که سلسله جبالِ “اطلسِ میانه” یا “پشته­ ی میان­ اطلسی” هم نوعی از آن است، مرزِ “ازهم جداشونده” یا “واگرا[۴۸]”  نامیده می ‌‌شود. برای نمونه لایه ‌های مغناطیسی‌ دو طرفِ آن مرز با فواصلی مساوی و در دو طرفِ گسل سلسله جبالِ “اطلسِ میانه” یا “پشته ­ی میان ­اطلسی” همسو هستند و سنگ ­واره‌ هایی با فاصله ­ای مساوی از مرزها نیز قدمتی یکسان دارند[۴۹].
  • در مرزبندی‌ های نوعِ دوم که “همگرا شونده” یا “هم گرا[۵۰]” خوانده می ‌‌شوند، با برخوردِ دو صفحه­ ی زمین با یکدیگر پوسته‌ های کهنه­ تر به داخلِ زمین و بسویِ طاقچه­ ی زمین رانده می ‌‌شوند[۵۱]. اغلب آتشفشان ‌ها و زلزله‌ های عمده بویژه در گسل‌ های پاسیفیک[۵۲] بدلیلِ این نوع حرکاتِ صفحه­ هاست، البته نوعِ نخست هم ایجاد زلزله می‌ کند[۵۳].
  • سومین نوعِ برخوردِ صفحات با یکدیگر، مرزبندی‌های” ترادیسی” یا “تبدیلی[۵۴]” خوانده می ‌‌شوند که هنگامی صورت می ‌‌پذیرد که دو صفحه ­ی زمین از پهلویِ یکدیگر می ­لغزند و لیز می‌‌ خورند[۵۵]. نقصان و گسل زمین­ شناختی‌ معروف در غرب آمریکا که گسل سن­آندره­آس[۵۶] خوانده می‌‌ شود از نوع مرزبندی‌ های” ترادیسی” یا “تبدیلی” است که کالیفرنیا را از صفحه ­ی آمریکای شمالی‌ جدا می ‌‌سازد[۵۷].

پرسشِ کلیدیِ مهمی‌ که مطرح شده است اینست که چه نیرویی باعث و منشأ انرژی­ ای  است که قاره‌ها را به حرکت درمی‌‌ آورد. فیزیکدان‌ های زمین­ شناس ثابت کرده­ اند که تنها نیرویی که قادر به چنین چیزی است گرمایِ درونی[۵۸]‌ خودِ زمین است که در هسته یا مغزه یا مرکزِ زمین  قرار دارد.

در درجاتِ حرارتی بسیار بالا و فشار‌های عظیمِ اعماقِ زمین، بسیاری سنگ‌ ها و موادِ لایه­ ی طاقچه­ ای زمین نرم و پلاستیکی‌ می ­شوند.

حَرکاتِ صفحاتِ روی پوسته ­ی زمین بدلیلِ وزش‌ های همرفتی یا هم ­برداری[۵۹] و گرماییِ سنگ‌ هایِ نرم­ شده و بسیار داغ در لایه­ ی طاقچه ­ای زمین و بدلیلِ حرکاتِ آن سنگ‌ هایِ نرم­ شده است که زیر پوسته ­ی صفحاتِ شناورِ[۶۰] زمین اتفاق می ‌‌افتد.

نظریه ­ی “تکتونیک صفحه­ ای” یا “صفحاتِ شناور” کره­ ی زمین[۶۱] با موفقیتی چشمگیر، با بکارگیری ابزار‌ها و روش‌های حوزه‌ های مختلفِ علوم منجمله اقیانوس­ نگاری، سنگواره ­شناسی‌، فیزیک، شیمی‌، نقشه­ برداری و غیره[۶۲] شکل گرفت. آن  نظریه با روشی‌ علمی همه­ ی حوزه‌ های علومِ زمینی را به­ هم مرتبط کرد[۶۳].

نظریه­ ی “تکتونیک صفحه ­ای” یا “صفحاتِ شناور زمین[۶۴]” موفق شد تا پیش ­بینی‌‌ هایی‌ آزمون­ پذیر و اسناد تجدیدپذیر [۶۵] را پیرامون کره­ ی خاکیِ پویایِ ما مطرح کند و راهکار‌هایِ جدیدی را برای پاسخگویی به پرسش‌ هایی‌ دیرینه در موردِ تکامل زمین و موجوداتِ آن، متکی‌ بر اسناد بوجود آورد[۶۶].

———————————-

[۱]

Plate Tectonics

[۲]

Kearey, Phillip, and Klepeis, Keith, A. and Vine, Fredrick, J. Global Tectonics. Wiley-Blackwell, 2009.

[۳]

همانگونه که در دیباچه ی کتاب زیر آمد، در میان بخش ‌های به هم مرتبط این کتاب، یاداشت ‌ها و نوشته‌ هایی‌ با عنوان ­های “نمونه‌ های کاربردی” قرارگرفته ­اند که در بیشتر موارد به جنبه‌ های اجرایی و به سرمشق‌ های پیاده­ سازی و به نمونه ‌های کاربردی موضوع‌ های علمی‌ می ‌‌پردازند.

[۴]

Rakhshani, Raymond. Origins of Modernity. Even Development in the Evolution of Science and Technology. South Carolina: CreateSpace, A Division of Amazon Publishing, 2011.

[۵]

Press, F. and Siever, R. Understanding Earth, 2nd Edition. New York: Freeman, 1997.

[۶]

Saunders, Craig. What is the Theory of Plate Tectonics? Crabtree Publishing Company, 2011.

[۷]

isostacy

[۸]

Smith, D. E. Shorelines and Isostacy. Academic Pr., 1984.

[۹]

idiosyncratic

[۱۰]

Alfred Wegener, German meteorologist

[۱۱]

continental drift

[۱۲]

Wegener, Alfred. The Origin of Continents and Oceans. Dover Publications, 2011.

[۱۳]

Frisch, Wolfgang and Meschede, Martin and Blakey, Ronald, C. Plate Tectonics: Continental Drift and Mountain Building. Springer, 2011.

[۱۴]

Greene, Mott, T. Alfred Wegener: Science, Exploration, and the Theory of Continental Drift. Johns Hopkins University Press, 2015.

[۱۵]

Press, F. and Siever, R. Understanding Earth, 2nd Edition. New York: Freeman, 1997.

[۱۶]

observational evidence

[۱۷]

Wood, R.M. The Dark Side of the Earth. London: Allen and Unwin, 1985.

[۱۸]

Visual Brand Learning. Plate Tectonics Study Guide: Great for ADHD Students. Amazon Digital Services LLC, 2016.

[۱۹]

jigsaw puzzle

[۲۰]

Wales and Boston

[۲۱]

ring of fire

[۲۲]

Morris, Larry, and Whittlesey, Lee. The 1959 Yellowstone Earthquake. The History Press, 2016.

[۲۳]

Lewis, Gary. Plate Tectonics: A Simple Guide to the Theory of our Dynamic Planet. GEOetc.com, 2018.

[۲۴]

sonar

[۲۵]

Seibold, Eugene, and Berger, Wolfgang. The Sea Floor: An Introduction to Marine Geology. Springer, 2017.

[۲۶]

Brush, Stephen, G. A History of Modern Planetary Physics: Volume 1, The Origin of the Solar System and the Core of the Earth from LaPlace to Jeffreys: Nebulous Earth. Cambridge University Press, 2009.

[۲۷]

equidistant

[۲۸]

Mid-Atlantic Range

[۲۹]

برای دریافت نیاز‌های ابزاری و شناخت ابعاد و مقیاس‌ هایی‌ که بدان‌ ها پرداخته شده، نگاه کنید به:

http://htwins.net

[۳۰]

Bruce Heezen and Harry Hess

[۳۱]

Heezen, Bruce, C. and Tharp, Marie, and Ewing, William Maurice. The Floors of the Oceans: The North Atlantic. Literacy Licensing, LLC., 2012.

[۳۲]

Redfern, Ron. Origins: The Evolution of Continents, Oceans and Life. University of Oklahoma Press, 2001.

[۳۳]

Weidner Zoehfeld, Kathleen, and Hale, James Graham. How Mountains are Made. Harper Collins, 2015.

[۳۴]

Zalasiewicz, Jan. Geology: A Very Short Introduction. OUP Oxford, 2018.

[۳۵]

  1. T. Wilson

[۳۶]

magnetometer

[۳۷]

magnetic orientation – freeze in the North pole orientation

[۳۸]

Mishra, Dinesh, C. Gravity and Magnetic Methods for Geological Studies: Principles, Integrated Explorations and Plate Tectonics. CRC Press, 2011.

[۳۹]

geological volcanic acitivity

[۴۰]

Hazen, Robert, M. The Story of Earth: The First 4.5 Billion Years, from Stardust to Living Planet. Penguin Books, 2013.

[۴۱]

Hyde, Natalie. Earthquakes, Eruptions, and Other Events That Change Earth (Earth’s Processes Close-Up.) Crabtree Publishing Company, 2015.

[۴۲]

Moores, Eldridge, M. and Twiss, Robert, J. Tectonics. Waveland Press, 2014.

[۴۳]

Trefil, J.S. and Hazen, R.M. The Sciences, An Integrated Approach, 2nd Edition. Chapter 17, New York: Wiley, 1997.

[۴۴]

Reilly, Kathleen, M. and Thompson, Chad. Fault Lines & Tectonic Plates: Discover What Happens When the Earth’s Crust Moves With 25 Projects. Nomad Press, 2017.

[۴۵]

Than, Ker. Earthquakes (True Books: Earth Science.) True Books, Earth Science, 2009.

[۴۶]

Wikipedia Contributors. Focus On: Plate Tectonics, Volcano, Ring of Fire, Lithosphere, Continental Drift, Crust (geology,) Convergent Boundary, Mid-ocean Ridge, Divergent Boundary, Subduction, Mid-Atlantic Ridge. Focus On, 2018.

[۴۷]

Professor Baby. Why Do Tectonic Plates Crash and Slip? Baby Professor, 2017.

[۴۸]

divergent boundaries

[۴۹]

Fountain, Henry. The Great Quake: How the Biggest Earthquake in North America Changed Our Understanding of the Planet. Crown, 2017.

[۵۰]

convergent boundaries

[۵۱]

Morra, Gabriele, and Yuen, David, A. and King, Scott, D. and Lee, Sang Mook, and Stein, Seth. Subduction Dynamics: From Mantle Flow to Mega Disasters (Geophysical Monograph Series.) American Geophysical Union, 2015.

[۵۲]

Pacific Ridge

[۵۳]

Higgins, Nadia, and Sciuto, Alex. Natural Disasters through Infographics (Super Science Infographics.) Lerner Classromm, 2013.

[۵۴]

transform boundaries

[۵۵]

slide

[۵۶]

San Andreas fault

[۵۷]

Crowell, John, C. Evolution of Ridge Basin, Southern California: An Interplay of Sedimentation and Tectonics. Geological Society of America, 2003.

[۵۸]

internal heat

[۵۹]

convection

[۶۰]

floating plates in Plate Tectonics

[۶۱]

Molnar, Peter. Plate Tectonics: A Very Short Introduction. Oxford University Press, 2015.

[۶۲]

Oceanography, physics, chemistry, paleontology, topography, earth sciences, etc.

[۶۳]

Lowry, William. Geophysics: A Very Short Introduction. OUP Oxford, 2018.

[۶۴]

Smoot, N. Christian. Tectonic Plate Margins. Createspace Independent Publishing Platform, 2018.

[۶۵]

Reproducible evidence and testable predictions

[۶۶]

Livermore, Roy. The Tectonic Plates Are Moving. Oxford University Press, 2018.

__________________________

«من»

 

من از بلندایِ بهار می ‌‌آیم

از آنجا

که آخرین آ‌هِ زایش

در خیال و نسیم و نوازش

جوانه ‌ای در رمزِ بارِش

می ‌‌زند

 

من از درازایِ تابستان می ‌‌آیم

از آنجا

که گرمایِ کور

مفتونِ مِهر و نور

موجی به رگ‌ های شور

می ‌‌زند

 

من از پهنای خزان می‌‌ آیم

از آنجا

که بادِ مست

در افتِ برگ­ ها، برخاست، نِشست

رنگی به درکِ پیوست

می ‌‌زند

 

من از ژرفای زمستان می ‌‌آیم

از آنجا

که سوزِ بی­ کرانِ درد

در دود و خاک و گرد

نیشی به پندارِ شب­ های سرد

می ‌‌زند.

 

 ___________________

بخش ۴۴ این نوشته


به کانال تلگرام سایت ملیون ایران بپیوندید

هنوز نظری اضافه نشده است. شما اولین نظر را بدهید.