سرشت علم(۶۶): شناخت کُد (یا رمزینه ی) ژنتیک

جمعه, ۲۲ام شهریور, ۱۳۹۸
اندازه قلم متن

دکتر ریموند رخشانی

مقاله و فایل صوتی شصت و ششم

با سلام، من ریموند رخشانی هستم و حوزه کارشناسی من مهندسی‌ سیستم‌ هاست، و تخصص علمی من در بکارگیری اندیشه سیستمی‌ برای انتقال فن آوری مدرن و اجرا و پیاده سازی تولید فراورده‌ های نوین می‌‌ باشد.
در این سلسله از مقالات و فایل‌ های صوتی، کوشش می کنم که علم مدرن را (به زبان فارسی) از پایه به دوستانی که علاقمند هستند، در حد توان، ارائه کنم. از اساتید، پژوهشگران و اندیشمندان عزیز، خواهشمندم که لینک‌ ها را به دوستان و بویژه به جوانان دانش پژوه ما (که اغلب دسترسی نظام مند برای آشنایی با علم مدرن – به زبان فارسی – ندارند) ارسال فرمایند.

لینک همه مقالات و فایل‌های صوتی پیشین در پایان مقاله گذاشته شده است.

دوستانی هم که در شبکه‌ های اجتماعی حضور دارند، می توانند این مجموعه فایل‌ های صوتی و مقالات “سرشت علم” را از ابتدا از طریق لینک تلگرام زیر با دوستان دیگر شریک شوند. با احترام، ر. رخشانی

(“https://t.me/natureofscience”)

شناخت[۱] کُد (یا رمزینه­ ی) ژنتیک

هَمه­ ی[۲] شکل ‌هایِ شناخته شُده­ ی آنچه بر رویِ زمین زندگی[۳]‌ نامیده می‌‌ شود[۴] کُدِ ژنتیکی[۵] را یعنی‌ الفبایِ[۶] چهار حرفی[۷] دی.اِن.اِی  DNA را که با بکارگیری[۸] آر‌اِن‌اِی  RNA پروتئین می ‌‌سازند[۹] سهیم هستند[۱۰].

امروزه با بکارگیریِ ابزار نوین و مدرن دانشمندان قادر هستند[۱۱] که طرحِ ویژه و مشخصِ دی.اِن.اِی  DNA هَر فردی را از چند سلولِ آن فرد تمیز داده و شناسایی کنند[۱۲]. “انگشت­ نگاریِ ژنتیکی[۱۳]” با استفاده از چند سلولِ آدمی‌ شیوه­ ی شناسایی افراد شده است[۱۴].

همه­ ی افراد بشر[۱۵] چیدمانِ ژنتیکِ یکسانی[۱۶] را بر رویِ ۲۳ جفتِ کروموزوم خود دارند[۱۷]. اما در میان بیش از ۳ میلیارد جفت­پایه‌ هایِ[۱۸] خود تفاوت‌ هایی‌ موجود است که تقریبا در هر چند صد جفت مشهودند[۱۹]. اگرچه برخی‌ از آن تفاوت‌ ها عمده­ اند[۲۰] و دلیلِ بیماری‌ های موروثی هستند[۲۱] اما اکثرِ تغییرات در بینِ آحاد بشر یکسان ­اند.[۲۲]

امروزه “انگشت­ نگاریِ ژنتیکی[۲۳]” در بسیاری مواردِ قانونی[۲۴] بکار گرفته می ‌‌شود[۲۵].

  • هر روزه آزمایش‌ هایی ژنتیک[۲۶] برای شناساییِ تبارشناسی‌ و مواردِ موروثی[۲۷] به نحوی مستمر انجام می‌‌ پذیرند[۲۸].
  • ردیابیِ دِگرِش‌ هایِ ژنتیک[۲۹] نیز شناسایی برخی‌ از بیماری‌ های موروثی را یاری می ‌‌دهد[۳۰].

تواناییِ‌ ما برای تحلیل، دست­ یازی و دستکاریِ میزانِ بسیار کوچکی از دی.اِن.اِی  DNA بر اساسِ فرآیندی ساده و روشی‌ ظریف است که واکنشِ زنجیره ­ایِ پولیمریزی[۳۱] خوانده می ‌‌شود[۳۲] که مخففِ آن PCR است[۳۳]. واکنشِ زنجیره ­ایِ پولیمِرِیزی[۳۴] قطعه­ ی بسیار کوتاهی‌ از دی.اِن.اِی  DNA را هدف قرار داده و از آن قطعه­ ی مشخص رونوشت­ های (کپی‌) بی­ شماری برمی ­دارد[۳۵].

  • در این روش اغلبِ دانشمندانِ علمی‌ محلولی را آماده می­ سازند که حاوی نمونه ­ای  از دی.اِن.اِی  DNA موردِ نظر است[۳۶].
  • سپس سه ماده­ ی کلیدی دیگر به آن محلول اضافه می ‌‌شود[۳۷] که عبارتند از: الف- نیوکلئوتیدی[۳۸] از DNA‌ دی.اِن.اِی  ­های انفرادی (که همچون پلکان نردبان دی.اِن.اِی  DNA عمل خواهند کرد،) ب- آنزیمی بنام پولیمریز[۳۹] که وظیفه­ ی آن جمع­آوری رشته‌­ هایی  از نیوکلئوتیدهاست و بالاخره ج- رونوشتِ قطعاتِ کوتاهی[۴۰] از دی.اِن.اِی  DNA که چاشنیِ محلول برای شناساییِ ترتیب قطعاتِ مشابهِ دی.اِن.اِی  DNA بهنگامِ پولیمریزه­ شدن هستند[۴۱].
  • آن محلول تا حدودِ ۹۰ تا ۹۵ درجه (مقداری کمتر از نقطه­ ی جوشِ آب) حرارت داده می ‌‌شود تا دو لایه ­ی (یا رشته ­ی[۴۲]) دی.اِن.اِی  DNA را از هم جدا سازد[۴۳].
  • سپس با خنک­ کردنِ محلول تا به حدودِ ۶۰ درجه قطعاتِ چاشنیِ محلول، قطعات  مشابه دی.اِن.اِی  DNA را هدف قرار داده با آنها پیوند  می ‌‌زنند[۴۴].
  • آنزیمِ پولیمِرِیز آنگاه باعثِ رشدِ دو رشته ­ی نوین دی.اِن.اِی  DNA از آن قطعاتِ کوتاه می ‌‌شود[۴۵].
  • دانشمندان این فرآیند را بار‌ها و بار‌ها تکرار می‌‌ کنند و نتیجتاً در چند ساعت میلیون‌ ها رونوشت ژن‌ های موردنظر با ترتیبِ ویژه­ ی پایه ‌های موردِ نیاز تولید می ‌‌شود[۴۶].

واکنشِ زنجیره ­ای پولیمِرِیزی[۴۷] یا  PCRمواردِ استفاده­ ی بی­ شماری دارد. بیشترین مواردِ بکارگیری این روش در پزشکی‌ قانونی و در مواردِ جنایی است که دی.اِن.اِی  DNA متهم با مدارک و آثارِ جرم مقایسه می ‌‌شود[۴۸]. در پژوهش ‌های پزشکی‌ هم واکنشِ زنجیره ­ای پولیمِرِیزی[۴۹] یا PCR ابزارِ بسیار قدرتمندی را برای زیست ­شناسان فراهم می‌‌ کند تا مختصاتِ ژنتیک را شناسایی کنند[۵۰].

روشِ واکنشِ زنجیره ­ای پولیمریزی[۵۱] یا  PCRبا مستندسازی ساختِ پروتئین‌ هایی‌ که کد می‌‌ کند نقشِ بسیار مهمی‌ را برای شناختِ چگونگیِ‌ کارکردِ ژن‌ ها بازی می ‌‌کند[۵۲].

  • گامِ نخست پیداکردنِ مکان و ترتیبِ ژن ‌ها بر روی رشته ­ای از دی.اِن.اِی  [۵۳]   DNA است . [۵۴]
  • چیدمان برخی‌ ژن‌ ها بر رویِ کروموزوم بسیار پیچیده است[۵۵]. برای نمونه بسیاری ژن ‌های آدمی‌ بر رویِ کروموزوم به چندین قطعه ­ی بسیار دور ازهم تقسیم شده است که در میانه­ ی آنها ردیفی‌ از دی.اِن.اِی  DNA میانجی­ گر[۵۶] قرارگرفته که خود بخشی از آن ژن نیست. دانشمندان هنوز کاملا قادر نشده ­اند که چگونه دستورالعمل‌ های اطلاعاتی‌ و ویرایشگرِ آن ‌ دی.اِن.اِی  ­های میانجی­ گر را توضیح دهند.
  • همانطور که پیشتر گفته شد دانشمندانِ علمیِ‌ امروزی با استفاده از ابزار‌های نوین و آنزیمِ “رونوشت ­گرایِ معکوس” می‌‌توانند تک­ رشته‌­ ی RNA آر ‌اِن ‌اِی پیام ­آور[۵۷] را تبدیل به DNA دی.اِن.اِی  دولایه ­ای (دو رشته ‌­ای) کنند[۵۸].
  • هر رشته‌ (یا لایه­ ی)  آر ‌اِن ‌اِی پیام­ آور دستورالعملِ کاملِ تولیدِ یک پروتئین را دارد[۵۹].
  • اگرچه ژن دی.اِن.اِی  ممکن است که حاوی رشته‌‌ های میانجی ­گر باشد اما آر ‌اِن ‌اِی پیام ­آور[۶۰] حاویِ پیامِ دقیق و درستی بدونِ آن اضافات دی.اِن.اِی  DNA است[۶۱].
  • با استفاده از روشِ واکنشِ زنجیره­ ایِ پولیمریزی[۶۲] یا  PCR ترتیب و ردیفِ رشته‌‌ ها آشکار شده و ساختِ هر پروتئینی شناخته می ‌‌شود[۶۳].

با بکارگیریِ روش‌ هایِ علمی‌ و ابزار‌هایِ فنی[۶۴]، توانایی‌ دانشمندان علوم برای خواندنِ میراثِ ویژه­ ی ژنتیکِ هر فردی[۶۵] بعلاوه­ ی شناختِ رو به افزایش ما پیرامونِ کارکردِ ژن­ ها پرسش‌ هایی‌ اخلاقی‌ را نیز مطرح کرده است.[۶۶]

  • عواملِ ژنتیک نقش مهمی‌ در آنچه هستیم و در آنچه انجام می ‌‌دهیم دارند[۶۷].
  • ارتباطِ انکارناپذیر و بی‌ چون ­و چرایی بین ژن­ ها (سرشت) و رفتار‌های ماست. این ارتباطات نخست اتفاقی و در حین پژوهش‌ های دارویی (و ظاهراً بی ­ارتباط به مسایل رفتاری) کشف شدند.
  • نکته­ ی مهم دیگر اینکه علیرغم اینکه نقصان[۶۸] در هر ژنی می‌‌ تواند به بیماری‌ هایی‌ ویژه (جسمی‌، فکری و روانی‌) بیانجامد[۶۹] اغلب کردارِ آدمی‌ از درهم­ کنش‌ هایِ پیچیده­ ی بسیاری ژن‌ ها بعلاوه­ ی عواملِ زیست­ محیطی‌ و تربیتی تاثیر می ‌‌پذیرد.

در بیشترِ موارد بدلیلِ مسایلِ منشی[۷۰] و اخلاقی مطالعاتِ ارتباط رفتاری و ژنتیک بر روی حیوانات انجام گرفته ­اند[۷۱].

  • بدلیلِ عمرِ کوتاه “حشره­ ی میوه[۷۲] “که حدود چهل یا پنجاه روز بیشتر نیست و اینکه تغییراتِ ژنتیک اغلب پس از چند نسل شکل می ‌‌گیرند آزمایشاتِ بسیاری بر روی آن حشره انجام می ‌‌شود[۷۳].
  • آزمایش بر روی موش‌ های آزمایشگاهی هم نشان داده­ اند[۷۴] که رفتارِ آنها با جابجایی‌ ژن‌ های ‌شان تغییر کرده و آنها تهاجمی و یا گوشه‌ گیر شده ­اند.
  • زادگیریِ[۷۵] حیواناتِ اهلی برای بهسازیِ نژاد آنها و پرورشِ رفتارِ آنها (دوندگیِ سریع­ تر، باربریِ بیشتر و غیره) قرن‌ ها انجام شده است.

مطالعات بر روی انسان‌ ها[۷۶] بسیار مشکل ­تر و متکی‌ بر سه فرضیه بوده است[۷۷].

  • مختصاتِ شخصیتی[۷۸] و ویژگی ‌های رفتاری (کرداری) می ‌‌توانند حداقل به نحوی کیفی رده­ بندی شوند[۷۹].
  • عواملی زیست­ محیطی هم که بر رفتار‌ها تاثیر می ‌‌گذارند قابلِ شناخت ­اند[۸۰].
  • خصوصیاتِ ژنتیکِ مختصِ هر فردی[۸۱] می ‌‌تواند اندازه­ گیری شود[۸۲].
  • اگر هرسه فرضیه­ ی بالا پیرامونِ رفتارِ ذاتی (ژنتیک) درست باشند می‌‌ توان با آزمایشاتِ آماری[۸۳] ارتباطِ بی­ چون ­و چرایِ مواردِ موروثی در رفتار‌هایِ فردی را نشان داد[۸۴].

دانشمندانِ علوم در موردِ مسایلِ منشی و اخلاقیِ‌ مطالعه ­ی ارتباطِ کردار‌ها[۸۵] و ساختِ ژنتیکِ بشر[۸۶] اتفاق ­نظر ندارند و اجماعی نیست.

  • طرفداران چنین پژوهش‌ هایی‌ به محاسنِ شناختِ دلایلِ ژنتیکِ رفتار‌های ضدبشری، ضداجتماعی و دروغ ­پردازِ[۸۷] اشخاص اشاره می‌‌ کنند[۸۸].
  • برداشت‌ های محافظه­ کارانه ­تر[۸۹] پیرامونِ اینگونه پژوهش‌ ها بیشتر اشاره به مضراتِ آنها دارند و به اینکه مسئولیت‌ های فردی در کردار‌ها را نباید به فراموشی سپرد و آنها را به عواملِ ژنتیک تقلیل داد اشاره می ‌‌کنند[۹۰].
  • در هر دو مورد پژوهش ‌هایِ ژنتیک ­رفتاری ما را با این واقعیت روبرو می‌‌ کند که ما موجوداتی شیمیایی[۹۱]‌، بسیار پیچیده، تغییرپذیر، یگانه و در بیشترِ موارد غیرقابل ­پیش ­بینی‌ هستیم[۹۲] اما علیرغمِ همه­ چیز، نهایتاً  موجوداتی شیمیایی ­ایم.[۹۳]

——————————

[۱]

چاپ و انتشار این مقالات و فایل‌ های صوتی بدون ذکر نام نویسنده (ر. رخشانی)  و مرجع، و هرگونه استفاده برای مقاصد خصوصی و اهداف انتفاعی بدون گرفتن مجوز از نویسنده اکیدا غیر قانونی است. 

[۲]

www.linkedin.com/in/raymond-rakhshani-16628a5/detail/recent-activity/shares

/https:/

[۳]

Cobb, Matthew, and Lee, John. Life’s Greatest Secret: The Race to Crack the Genetic Code. Tantor Audio, 2015.

[۴]

Capra, Fritjof, and Luisi, Pier Luigi. The Systems View of Life: A Unifying Vision. Cambridge University Press, 2016.

[۵]

Pyeritz, Reed, E. and Korf, Bruce, R. and Grody, Wayne, W. Emery and Remoin’s Principles and Practice of Medical Genetics and Genomics: Foundations. Academic Press, 2018.

[۶]

Watts, Henry. A Dictionary of Chemistry and the Allied Branches of Other Sciences. Forgotten Books, 2018.

[۷]

Anders, Mason. Heredity. Capstone Press, 2017.

[۸]

Flatt, Thamas, and Heyland, Andreas. Mechanisms of Life History Evolution: The Genetics and Physiology of Life History Traits and Trade-Offs. Oxford University Press, 2011.

[۹]

Rakhshani, Raymond. Origins of Modernity. Even Development in the Evolution of Science and Technology. South Carolina: CreateSpace, A Division of Amazon Publishing, 2011.

[۱۰]

Gray, Theodore, and Mann, Nick. Molecules: The Elements and the Architecture of Everything. Black Dog & Leventhal, 2018.

[۱۱]

برای دریافت نیاز‌های ابزاری و شناخت ابعاد و مقیاس‌ هایی‌ که بدان‌ ها پرداخته شده، نگاه کنید به:

http://htwins.net

[۱۲]

Ballarin, Loriano, and Cammarata, Matteo. Lessons in Immunity: From Single-cell Organisms to Mammals. Academic Press, 2016.

[۱۳]

genetic fingerprinting

[۱۴]

Omuruka, ThankGod, C. Genetics of Fingerprints and Lip Prints: Inheritance Patterns, Genetic Linkages and Gender Influence. LAP Lambert Academic Publishing, 2019.

[۱۵]

Deamer, David, W. Assembling Life: How Can Life Begin on Earth and Other Habitable Planets? Oxford University Press, 2019.

[۱۶]

Skwarecki, Beth. Genetics 101: from Chromosomes and the Double Helix to Cloning and DNA Tests, Everything You Need to Know about Genes. Adams Media, 2018.

[۱۷]

Strachan, Tom, and Read, Andrew. Human Molecular Genetics. Garland Science, 2018.

[۱۸]

base pairs

[۱۹]

Pedro-Salvador, Abdulateef, and Pedro, Muhammad. Introduction to Genetic Inheritance: A Mathematical Model. Independently Published, 2018.

[۲۰]

Barresi, Michael, J. F. and Gilbert, Scott, F. Developmental Biology. Oxford University Press, 2019.

[۲۱]

McKissick, Katie. What’s in Your Genes? From the Color of Your Eyes to the Length of Your Life, A Revealing Look at Your Genetic Traits. Adams Media, 2014.

[۲۲]

Trefil, J.S. and Hazen, R.M. The Sciences, An Integrated Approach, 2nd Edition. New York: Wiley, 1997.

[۲۳]

Kay, Lily, E. Who Wrote the Book of Life? A History of Genetic Code.Stanford University Press, 2000.

[۲۴]

Cuticchia, James, A. Genetics: A Handbook for Lawyers. American Bar Association, 2019.

[۲۵]

Ballarin, Loriano, and Cammarata, Matteo. Lessons in Immunity: From Single-cell Organisms to Mammals. Academic Press, 2016.

[۲۶]

Garber, Steven Daniel. Biology: A Self-Teaching Guide. Wiley, 2002.

[۲۷]

Dawkins, Richard. The Selfish Gene. Oxford University Press, 2016.

[۲۸]

family lineage

[۲۹]

genetic mutation

[۳۰]

Berg, P. and Singer, M.F. Dealing with Genes: The Language of Heredity. Sausalito, CA: University Science Books, 1972.

[۳۱]

polymerase chain reaction

[۳۲]

Walker, Sara Imari, and Davies, Paul, C. W. and Ellis, George, F. R. From Matter to Life: Information and Causality. Cambridge University Press, 2017.

[۳۳]

Ballarin, Loriano, and Cammarata, Matteo. Lessons in Immunity: From Single-cell Organisms to Mammals. Academic Press, 2016.

[۳۴]

Parker, Philip, M. The 2020-2025 Outlook for Polymerase Chain Reaction (PCR) Machines. ICON Group Onternational, Inc., 2019.

[۳۵]

Cull, Jane. Living Systems: An Introductory Guide to the Theories of Humberto Maturana and Francisco Varela. Createspace Independent Publishing Company, 2013.

[۳۶]

Snustad, Peter, and Simmons, Michael, J. Principles of Genetics. Wiley, 1999.

[۳۷]

Goodheart, Clyde, R. Life’s Code: How DNA Says Who We Are. Best eWay Publications Inc., 2019.

[۳۸]

neocleotide

[۳۹]

polymerase

[۴۰]

short DNA segments as a primer

[۴۱]

Cobb, Matthew, and Lee, John. Life’s Greatest Secret: The Race to Crack the Genetic Code. Tantor Audio, 2015.

[۴۲]

DNA strands

[۴۳]

Hildt, Elisabeth, and Graumann, Sigrid. Genetics in Human Reproduction. Routeledge, 2018.

[۴۴]

Meneely, Philip. Genetics: Genes, Genomes, and Evolution. Oxford University Press Academic Books, 2017.

[۴۵]

Watson, James, D. DNA: The Story of Genetic Revolution. Random House Audio, 2017.

[۴۶]

Watson, James, D. and Gann, Alexander, and Witkowski, Jan. The Annotated and Illustrated Double Helix. Simon & Schuster, 2012.

[۴۷]

Parker, Philip, M. The 2020-2025 Outlook for Polymerase Chain Reaction (PCR) Technologies. ICON Group Onternational, Inc., 2019.

[۴۸]

Mukherjee, Siddhartha. The Gene: An Intimate History. Scribner, 2016.

[۴۹]

Tran, Michael, J. Easy PCR: Conceptualizing and Understanding Polymerase Chain Reaction for Students and the Curious Alike. Amazon Digital Services, LLC., 2019.

[۵۰]

Hartl, Daniel, L. and Cochrane, Bruce. Genetics: Analysis of Genes and Genomes. Jones & Bartlett Publishing, 2017.

[۵۱]

Shafique, Shehnam. Polymerase Chain Reaction: Procedures, Principles, Real Time PCR, Optimization, Applications, Array System Performance, Protocol, Variations. LAP Lambert Academic Publishing, Inc. 2012.

[۵۲]

Anniss, Matt. James Watson and Francis Crick: Dynamic Duos of Science. Gareth Stevens publishing, 2014.

[۵۳]

Goodheart, Clyde, R. Life’s Code: How DNA Says Who We Are. Best eWay Publications Inc., 2019.

[۵۴]

Cobb, Matthew, and Lee, John. Life’s Greatest Secret: The Race to Crack the Genetic Code. Tantor Audio, 2015.

[۵۵]

Watson, James, D. DNA: The Story of Genetic Revolution. Random House Audio, 2017.

[۵۶]

intervening DNA

[۵۷]

Belasco, Joel, G. and Brawerman, George. Control of Messenger RNA Stability. Academic Press, 2012.

[۵۸]

Isik, Fikret, and Holland, James, and Maltecca, Christian. Genetic Data Analysis for Plants and Animal Breeding. Springer, 2017.

[۵۹]

Cech, Thomas, R. and Steitz, Joan, R. and Atkins, Hohn, F. RNA Worlds: New Tools for Deep Explorations. Cold Spring Harbor Laboratory Press, 2018.

[۶۰]

Hatfield, Dolph, L. Transfer RNA in Protein Synthesis. CRC Press, 2018.

[۶۱]

Moldave, Kivie. RNA and Protein Synthesis (Selected Methods in Enzymology Series.) Academic Press, 2012.

[۶۲]

Bustin, Stephen, A. A to Z of Quantitative Polymerase Chain Reaction (IUL Biotechnology, Number 5.) International University Line, 2004.

[۶۳]

Hatfield, Dolph, L. Transfer RNA in Protein Synthesis. CRC Press, 2018.

[۶۴]

برای دریافت نیاز‌های ابزاری و شناخت ابعاد و مقیاس‌ هایی‌ که بدان‌ ها پرداخته شده، نگاه کنید به:

http://htwins.net

[۶۵]

De Souza, Gabriella, A. Polymerase Chain Reaction and Cloning Research: Publications by the Aspiring Biologist. CreateSpace Independent Publishing Platform, 2014.

[۶۶]

Berg, P. and Singer, M.F. Dealing with Genes: The Language of Heredity. Sausalito, CA: University Science Books, 1972.

[۶۷]

Plomin, Robert. Blueprint: How DNA Makes Us Who We Are. Penguin, 2019.

[۶۸]

defect

[۶۹]

Goldman, J. M. and Harnden, D. G. Genetic Rearrangement in Leukaemia and Lymphoma. Churchill Livingston, 1986.

[۷۰]

ethical

[۷۱]

Lane, Nick. The Vital Question: Energy, Evolution, and the Origins of Complex Life. W. W. Norton & Company, 2015.

[۷۲]

fruit fly

[۷۳]

Kay, Lily, E. Who Wrote the Book of Life? A History of Genetic Code.Stanford University Press, 2000.

[۷۴]

Mertens, Thomas, L. and Hammersmith, Robert, L. Genetics Laboratory Investigations (14th Edition.) Pearson, 2014.

[۷۵]

breeding

[۷۶]

Duncan, David Ewing. Experimental Man: What One Man’s Body Reveals about His Future, Your Health, and Our Toxic World. Wiley, 2010.

[۷۷]

Reich, David. Who We Are and How We Got Here: Ancient DNA and the New Science of the Human Past. Vintage, 2019.

[۷۸]

personality traits

[۷۹]

Sullivan, Bill. Pleased to Meet Me: Genes, Germs, and the Curious Forces that Make Us Who We Are. National Geographic, 2019.

[۸۰]

Plomin, Robert. Blueprint: How DNA Makes Us Who We Are. Penguin, 2019.

[۸۱]

Plomin, Robert, and Asbury, Kathryn. G is for Genes: The Impact of Genetics on Education and Achievement. Wiley-Blackwell, 2013.

[۸۲]

Walsh, Bruce, and Lynch, Michael. Evolution and Selection of Quantitative Traits. Oxford University Press, 2018.

[۸۳]

Satatistical Analysis

[۸۴]

https://drive.google.com/file/d/0Bw7EFXWJCSimYXoxenNZVm1TX00/view?ts=5844936e

[۸۵]

Knopic, Valerie, S. and Neiderhiser, Jenae, M. and DeFries, John, C. and Plomin, Robert. Behavioral Genetics. Worth Publishers, 2016.

[۸۶]

genetic/behavioral ethical issues

[۸۷]

Numan, Michael. Neurobiology of Social Behavior: Toward an Understanding of the Prosocial and Antisocial Brain. Academic press, 2014.

[۸۸]

Knafo, Shira, and Vereno, Cesar. Cognitive Enhancement: Pharmacologic, Environmental and Genetic Factors.

[۸۹]

Kronfeldner, Maria. What’s left of Human Nature?: A Post-Essentialist, Pluralist, and Interactive Account of a Contested Concept. (Life and Mind: Philosophical Issues in Biology and psychology.) The MIT Press, 2018.

[۹۰]

Gonick, L. and Wheelis, M. The Cartoon Guide to Genetics, 2nd  Edition. New York: HarperCollins, 1991.

[۹۱]

Watts, Henry. A Dictionary of Chemistry and the Allied Branches of Other Sciences. Forgotten Books, 2018.

[۹۲]

Watson, J.D. The Double Helix, Revised Edition. New York: Atheneum, 1985.

[۹۳]

Trefil, J.S. and Hazen, R.M. The Sciences, an Integrated Approach, 2nd Edition. New York: Wiley, 1997.


 ———————-

ر. رخشانی

«بزرگی‌ سکوت[۱]»

ای مدعی که می ‌‌گذری بر کنار آب
ما را که غرقه ­ایم ندانی چه حالت است
سعدی

روح خسته است و

چشم‌ ها

سنگینی‌ می‌‌ کنند،

گاهی‌

خورشید می ‌‌لرزد

بر سستیِ بلور.

دل شکسته است و

دست‌ ها

سنگینی‌ می‌‌ کنند،

گاهی‌

ماه می ‌‌لغزد

بر نَهَستیِ حضور.

ذهن بسته است و

گوش‌ ها

سنگینی‌ می‌‌ کنند،

گاهی‌

دریا می ‌‌رقصد

بر مستیِ غرور!

————————–

[۱]

Rakhshani, R. Selected Poems. Craetespace, An Amazon.com Company, 2014.

—————————

بخش ۶۵ این نوشته


به کانال تلگرام سایت ملیون ایران بپیوندید

هنوز نظری اضافه نشده است. شما اولین نظر را بدهید.