ایران وایر
قرعه اینبار به نام بخش خصوصی که مدیریت شهربازی «باغ جنت» شیراز را برعهده گرفته، افتاد. در جشن میلاد پیامبر اسلام یک دختر جوان و چند دختربچه روی سن با یک آهنگ مشهور بالیوودی رقصیدند، کاربران نزدیک به حکومت یا همان «ارزشیها» آن را «ابتذال»، «جشنواره دنس»، «هتک حرمت» خواندند و حالا شهرداری شیراز و دادستانی انقلاب و عمومی مرکز فارس دنبال عوامل برنامه هستند.
***
روز ۱۷شهریور۱۴۰۴، در شهربازی باغ جنت شیراز، یک زن جوان با چند دختربچه روی صحنه با آهنگ «تون ماری اینتریان» از موزیکهای فیلم محبوب «روز اسلحه»، تولید سال ۲۰۱۴ بالیوود، سینمای حرفهای هند، رقصید. جماعت حاضر هم اغلب مادران و خانوادههای کودکانی بودند که به مناسبت روز جشن تولد پیامبر مسلمانان جمع شده بودند و برای بالا و پایین پریدنهای کودکانشان، شادی میکردند. اما، در کمتر از یکی دو روز، این ویدیو توسط حسابهای کاربری افراد نزدیک و هوادار حکومت جمهوری اسلامی بازنشر شد و با حمله کردن به «مسعود پزشکیان»، رییس جمهوری خواهان مجازات عاملان و برگزارکنندگان این به گفته آنان «قبحشکنی»، «ابتذال» و «جشنواره دنس» شدند.
ساعاتی بعد، خبرگزاری «تسنیم»، وابسته به سپاه پاسداران انقلاب اسلامی در گفتوگو با «کامران میرحاجی»، دادستان انقلاب و عمومی مرکز استان فارس، اعلام کرد که «همواره با مظاهر فساد برخورد شده» و در این مورد هم «خواهد شد.»
در حالیکه کاربران ارزشی خواهان پاسخگوی شهرداری و شورای شهر شیراز بودند، بلافاصله شهرداری شیراز، انگشت اتهام را سمت «بهرهبردار خصوصی» گرفت. «علی دیانتی»، سخنگوی شهرداری شیراز نیز اقدام به گفته او بهرهبردار خصوصی را «غیرقانونی» دانست و گفت که «برگزاری این برنامه کاملا خودسرانه بوده و بهرهبردار برای برگزاری چنین برنامهای از مبادی ذیربط مجوزی اخذ نکرده» است.
به گفته دیانتی، برگزاری این مراسم ربطی به جشن میلاد پیامبر مسلمانان نداشته و مدیریت شهری شیراز از اینکه «احساسات مردم فهیم شیراز از این اتفاق جریحهدار» شده، «عمیقا متاثر» است.
همزمان خبرگزاری «مهر» نیز در گفتوگو با رییس اداره سرمایهگذاری شهرداری شیراز، بهرهبردار خصوصی را متهم کرده که خودش سراغ گرفتن مجوز از وزارت ارشاد نرفته و «جالی خالی نظارت» شورای شهر را بهعنوان عامل اصلی این به گفته این خبرگزاری دولتی در ایران «هنجارشکنی»، خوانده است.
اینجا ایران، شادی از دید حکومت ممنوع است
«پریسا»، شهروند ساکن شیراز به ایرانوایر میگوید که شهربازی شیراز موسوم به باغ جنت یک هفتهای بوده که با برگزاری مراسم سعی در جلب توجه مردم و مشتری داشته است: «مردم تشنه شادی هستند، چه چیزی مانده مگر که با آن بشود دوام آورد. وضعیت آب و برقمان که معلوم است. خیلیها در تهیه غذای شب برای خانوادهشان ماندهاند. سایه جنگ بالای سرمان است، بعد تا میخواهیم یک دلخوشی پیدا کنیم و به زندگی ادامه بدهیم، اینطوری با ما برخورد میکنند.»
او که خود در این مراسم شرکت نکرده ولی ویدیوهای بعضی از شبهای این مراسم را از کانالهای محلی دیده، میگوید: «دیگر در افتتاحیه شهربازی اگر عروسکهای بزرگ شخصیتهای کارتنی و رقص بچهها نباشند، کجا میتواند باشد. شهربازی برای بچههاست دیگر.»
این اولینبار نیست که جمهوری اسلامی و نهادهای اصلی قدرت در آن با رقصیدن و شادی در جامعه ایران، سر دشمنی دارند.
در بهار۱۳۹۳، شش دختر و پسر جوان ایرانی، بههمراه یکی از دوستانشان که کارگردان بود با یک گوشی آیفون، در پشت بامهای خانهها در تهران و در کنار کولرهای آبسال، با آهنگ «هپی»، اثر «فارل ویلیامز» رقصیدند. این اقدام در راستای یک کارزار جهانی بود که هواداران فارل با آهنگ محبوب هپی راه انداخته بودند، ضبط ویدیوهایی از شادی کردن خودشان و دوستان جوانشان. بعدا، «ندا»، یکی از دخترانی که در این ویدیو از تهران حضور داشت به ایرانوایر گفت که آنها دل شان میخواسته بهدنیا نشان دهند که «جوانان ایرانی با همه سختیهایی که گرفتارش هستند، لحظهها و دقیقههای شاد را هم تجربه میکنند.»
با اینحال، حتی این تلاش برای نشاندادن چهره واقعی ایران بهدنیا نیز از سوی حکومت برتابیده نشده و در کمتر از چند روز تمام این شش نفر بازداشت شدند.
موارد دیگری هم در طی این سالها رخ داده است. از جمله در بهمنماه ۱۴۰۳، دو دختر نوجوان که در تیکتاک ویدیو رقص خود را با پسزمینه یک مقبره نشر کرده بودند ولی این ویدیو از سوی کاربران نزدیک به حکومت تحت عنوان «هتک حرمت به مزار شهدا»، بازنشر شد و نهایتا به بازداشت آنها انجامید.
چند دختر نوجوان که آن زمان درباره بازداشت این کودکان با ایرانوایر گفتوگو کرده بودند به معمول بودن این رقصها در شبکه اجتماعی تیکتاک اشاره کرده و گفته بودند که ممکن بوده خود آنها جای این دختران نوجوان باشند.
در اسفندماه ۱۴۰۱ و در حالیکه هنوز آتش اعتراضات «زن زندگی آزادی»، روشن بود، ۵ دختر جوان در شهرک اکباتان تهران، یکی از کانونهای اصلی اعتراضات در ماههای نخستین، رقصیدند. نهادهای امنیتی از شناسایی آنها، تذکر به دختران رقصنده و بازجویی مربی رقصشان خبر دادند و در نهایت با واکنشهای گسترده بینالمللی، حکومت از تعقیب قضایی آنها دست کشید.
با وجود این بگیر و ببندها، رقص البته در این سالها به نمادی از مقاومت و تابآوری شهروندان ایرانی، بهویژه زنان و دختران که تحت تبعیضهای چندلایه هستند، تبدیل شده است. هر ازگاهی ویدیویی از شادی مردم در یک نقطه از ایران منتشر میشود که با وجود فقر، فساد و ناتوانی مردم از تامین حداقلهای یک زندگی در کنار نبود آزادیهای مدنی و اجتماعی و البته سیاسی، نشان از ادامه داشتن زندگی در خیابانهای ایران دارد.
«الناز»، از شهروندان تهرانی که سال پیش بهدلیل بازنشر ویدیوی رقصیدنش در خیابان با موزیک یک نوازنده خیابانی تحت تعقیب قرار گرفته ولی نهایتا تبرئه شده، به ایرانوایر میگوید: «خودشان هم نمیخواهند بازداشت کنند. یعنی خود پلیس هم میداند که اگر بخواهد بازداشت کند باید نصف مردم را بگیرد و اصلا دیگر حتی از نظر اعتقادی هم به آن پایبند نیستند. پلیس به من میگفت اگر ویدیوت پخش نشده بود، مگر بیکار بودیم تو را اینجا بیاوریم؟!»
او ادامه میدهد: «فقط در مواردی مثل این که بسیجیها گیر میدهند، برای ساکتکردن و بستن دهان آنها به مردم فشار میآورند، وگرنه اینکه این کارشان هیچ اثری روی رفتار مردم ندارد را خودشان هم خوب میدانند.»
به گفته الناز، مردم و بهخصوص کودکان برای اینکه این همه فشار و استرس را تحمل کنند، ناچارند به «چیزهایی هرچند کوچک دست بیاندازند، که آن را هم آقایان نمیگذارند.»
حقوق شما
«موسی برزین»، حقوقدان و مشاور حقوقی ایرانوایر میگوید که تنها جایی که در قانون، رقص و شادی کردن آنهم با ابهام ممکن است به جرمانگاری منتج شده باشد، ماده ۶۳۸ قانون مجازات اسلامی است که در آن گفته شده، «تظاهر به عمل حرام در اماکن و معابر عمومی، جرم است.»
آقای برزین با تاکید بر اینکه رقصیدن حتی در نظر بسیاری از فقها، عمل حرام نیست، توضیح میدهد: «ما در قانون، مادهای داریم که ارتکاب عمل حرام در منظر عمومی، حرام است. زیرش تبصره دارد که زمانیکه بدون حجاب شرعی ظاهر شوند، فلان قدر مجازات میشوند.»
او توضیح میدهد که باید در نظر داشت که «اولا اینکه این عمل حرام است یا نه، بحث شرعی است» و «بر اساس اصل قانونی بودن جرایم و مجازاتها که میگوید هر جرم و مجازاتی باید در قانون تعریف شده باشد و مشخصا ذکر شده باشد و شک و شبههای در آن نباشد». برزین میگوید: «بنابراین اینکه در این ماده ۶۳۸ قانون مجازات اسلامی آمده عمل حرام، از اصل از لحاظ قانونی درست نیست و برخلاف اصل قانونی بودن است، اما حالا که آمده باید بهصورت خیلی محدود و مذیق تفسیر شود.»
به گفته این حقوقدان ایران، «شاید آن حرامهایی که همه بر آن توافق دارند که می تواند از لحاظ شرعی حرام باشد باید شامل آن ماده قرار بگیرد»: «اینکه رقص کردند، ما در بین فقها هم داریم که نظر میدهند رقص حرام نیست، در همه مراسمهای عروسی مردم میرقصند، آن جا هم در ملاعام است دیگر، بنابراین صرف اینکه رقصیدند، آنهم در این حد که اکثرشان بچه هستند و پوششها هم باز نیست، در این حد نمیشود گفت که شامل آن مادهای که میگوید عمل حرام در منظر عمومی جرم است، بشود.»
این وکیل حقوقبشری با تاکید بر اینکه حکومت نمیتواند از نظر حقوقی مسوولیتی را برعهده برگزارکنندگان مراسم بگذارد نیز میگوید: «اینکه مسوول برگزاری مراسم را بگیرند، این هم کلا درست نیست. برگزارکنندگان نمیتوانند مسوولیت داشته باشند بر فرض اینکه عمل حرامی رخ داده باشد که ما میگوییم اصلا حرام نیست چون بر سر آن اجماعی نیست.»
موسی برزین تاکید دارد: «بنابراین، ما میگوییم که این برخوردها منطبق با قانون نیست و در راستای تحمیل حجاب و اینهاست. نمیتوان توصیه خاصی داشت، چون تعقیب قضایی افراد و برگزارکنندگان مسالهای کاملا غیرقانونی است. پیشنهاد ما این است که رسانهای شود و خانوادهها اطلاعرسانی کنند درباره روند پروندهشان ولی نباید رها شود، چون اقدام دادستانی غیرقانونی است.»
به کانال تلگرام سایت ملیون ایران بپیوندید