نوشته و بررسی: حمید ترابی

محاسبات انجام‌شده بر اساس جداول زیر نشان می‌دهد که حداقل هزینه زندگی یک خانوار چهار نفره در تیرماه ۱۴۰۴، ماهانه حدود ۷۳ میلیون تومان است. در برخی برآوردهای خط فقر، هزینه زندگی بر اساس میانگین جمعیت خانوار (۳/۳ نفر) یا به‌صورت سرانه محاسبه می‌شود که به ترتیب معادل حدود ۶۰ میلیون تومان برای خانوار ۳/۳ نفره و ۱۸ میلیون تومان به ازای هر نفر در ماه است. لازم به ذکر است که میانگین تعداد افراد در خانوارهای ایرانی ۳/۳ نفر برآورد می‌شود.

بر پایه این محاسبات، هزینه خوراکی یک خانوار چهار نفره در تیرماه ۱۴۰۴، تنها برای ۱۸ قلم کالای اساسی، حدود ۱۹ میلیون و ۵۳۰ هزار تومان است. این محاسبات در قالب ۱۲ بخش اصلی شامل خوراکی‌ها، دخانیات، مسکن، پوشاک و کفش، اثاثیه منزل، بهداشت و درمان، حمل‌ونقل، ارتباطات، امور فرهنگی و تفریحی، تحصیل، رستوران و هتل، و سایر کالاها و خدمات متفرقه انجام شده است.

سهم هر بخش در سبد هزینه‌های خانوار به این شرح است: خوراکی‌ها ۲۶/۶۴ درصد، مسکن ۳۵/۵ درصد، بهداشت و درمان ۷/۱۴ درصد، حمل‌ونقل ۹/۴۱ درصد، اثاثیه منزل ۳/۹۳ درصد و پوشاک و کفش ۴/۷۸ درصد. سهم سایر اقلام به‌مراتب کمتر از این مقادیر است.

در محاسبه هزینه مسکن برای خط فقر، میانگین اجاره‌بها به همراه هزینه‌های جانبی یک واحد مسکونی استاندارد با حداقل زیربنای ۶۰ مترمربع، مجهز به آشپزخانه و حمام، و ساخته‌شده با مصالح بادوام یا نیمه‌بادوام در نظر گرفته شده است.

با این حال، حداقل حقوق پایه کارگران در سال ۱۴۰۴ تنها ۱۰ میلیون و ۳۹۱ هزار تومان تعیین شده است؛ رقمی که نشان می‌دهد دستمزد یک کارگر با حداقل حقوق، تنها حدود یک‌هفتم خط فقر را پوشش می‌دهد. برای درک بهتر این شکاف، کافی است بدانیم مجموع دستمزد هفت ماه یک کارگر با حداقل دریافتی، معادل بهای یک سکه تمام بهار آزادی (حدود ۷۵ میلیون تومان) است. همچنین، با حقوق یک ماه، یک کارگر قادر است تنها حدود ۱۴/۵ کیلوگرم گوشت با قیمت متوسط ۷۱۶ هزار تومان تهیه کند.

از منظر ارزی، حداقل دستمزد کارگران در سال ۱۴۰۴ حدود ۱۱۸ دلار برآورد می‌شود. با توجه به نرخ تورم، رشد مداوم هزینه‌های سبد معیشت و کاهش قدرت خرید، این رقم بیانگر فشار مضاعف اقتصادی بر اقشار کم‌درآمد است. شکاف فزاینده میان درآمد و هزینه‌های ضروری، زنگ خطری برای معیشت خانوارهای کارگری و شاخص‌های رفاه اجتماعی محسوب می‌شود.

مقایسه تاریخی نشان می‌دهد که در سال ۱۳۵۷، یک کارگر با حقوق یک ماه خود می‌توانست دو سکه تمام بهار آزادی و یک نیم‌سکه خریداری کند. همچنین، امکان خرید ۱۶۰ کیلوگرم گوشت گوسفندی با حقوق ماهانه وجود داشت؛ موضوعی که به‌خوبی کاهش قدرت خرید در طول دهه‌های گذشته را نشان می‌دهد.

 

حداقل هزینه اقلام خوراکی یک خانوار۴ نفره در یک ماه (تیر ۱۴۰۴ )

نام کالا	مصرف روزانه فرد در جهان (گرم)	مصرف روزانه فرد در ایران (گرم)	مصرف ماهیانه فرد (کیلو)	مصرف ماهیانه ۴ نفر	هزینه به کیلو تیر ۱۴۰۴ – ریال	جمع هزینه ماهیانه تیر ۱۴۰۴ – ریال
نان	۶۸	۳۲۰	۹.۶۰۰	۳۸.۴۰	۱۰۷۰۷۰	۴۱۱۱۴۸۸
برنج	۶۰	۱۰۰	۳.۰۰۰	۱۲.۰۰	۱۸۷۱۰۴۷	۲۲۴۵۲۵۶۴
ماکارونی	–	۲۰	۰.۶۰۰	۲.۴۰	۵۷۴۲۴	۱۳۷۸۱۷,۶
حبوبات	۶۰	۳۳	۱.۰۰۰	۴.۰۰	۱۴۳۵۷۶۹	۵۷۴۳۰۷۶
سیب زمینی	–	۷۰	۲.۱۰۰	۸.۴۰	۳۱۷۲۶۲	۲۶۶۵۰۰۱
سبزی	۳۵۶	۲۸۰	۸.۴۰۰	۳۳.۶۰	۴۴۷۲۴۰	۱۵۰۲۷۲۶۴
سایر سبزیجات	۳۵۶	۲۸۰	۸.۴۰۰	۳۳.۶۰	۳۱۳۰۶۸	۱۰۵۱۹۰۸۵
میوه	۴۰۰	۲۶۰	۷.۸۰۰	۳۱.۲۰	۹۲۲۰۱۳	۲۸۷۶۶۸۰۶
گوشت قرمز	۱۰۰	۵۰	۱.۵۰۰	۶.۰۰	۷۱۵۷۸۵۲	۴۲۹۴۷۱۱۲
گوشت ماهی	۵۰	۲۵	۰.۷۵۰	۳.۰۰	۲۶۱۷۸۴۸	۷۸۵۳۵۴۴
گوشت مرغ	–	۶۷	۲.۰۱۰	۸.۰۴	۱۱۳۷۱۲۴	۹۱۴۲۴۷۷
تخم مرغ	۶۶	۲۵	۰.۷۵۰	۳.۰۰	۸۱۲۳۱۳	۲۴۳۶۹۳۹
شیر	۸۲۲	۲۴۰	۷.۲۰۰	۲۸.۸۰	۵۰۹۴۶۵	۱۴۶۷۲۵۹۲
ماست	–	۶۷	۲.۰۱۰	۸.۰۴	۷۴۴۰۸۲	۵۹۸۲۴۱۹
پنیر	–	۳۳	۱.۰۰۰	۴.۰۰	۱۹۴۵۲۵۸	۷۷۸۱۰۳۲
کره	–	۸	۰.۲۵۰	۱.۰۰	۶۳۳۹۹۴۰	۶۳۳۹۹۴۰
روغن	–	۴۰	۱.۲۰۰	۴.۸۰	۹۶۷۱۸۱	۴۶۴۲۴۶۹
قند و شکر	۱۴	۴۵	۱.۳۵۰	۵.۴۰	۷۶۲۸۶۷	۴۱۱۹۴۸۲
جمع – ریال						۱۹۵۳۴۱۱۰۷

 

حداقل هزینه های کل اقلام مختلف یک خانوار ۴ نفره در یک ماه (تیر ۱۴۰۴ )

شرح	درصد از کل هزینه ها	تیر ۱۴۰۴ – ریال
سهم خوراکی	۲۶.۶۴	۱۹۵۳۴۱۱۰۷
سهم دخانیات	۰.۵۹	۴۳۲۶۲۴۸
سهم مسکن	۳۵.۵	۲۶۰۳۰۸۱۵۶
سهم کفش و پوشاک	۴.۷۸	۳۵۰۴۹۹۴۳
سهم اثاثیه	۳.۹۳	۲۸۸۱۷۲۱۳
سهم بهداشت و درمان	۷.۱۴	۵۲۳۵۴۹۳۶
سهم حمل و نقل	۹.۴۱	۶۸۹۹۹۹۹۳
سهم ارتباطات	۲.۸۷	۲۱۰۴۴۶۳۱
سهم امور فرهنگی و تفریح	۱.۶۵	۱۲۰۹۸۸۳۰
سهم تحصیل	۱.۸۶	۱۳۶۳۸۶۸۱
سهم رستوران و هتل	۱.۴۴	۱۰۵۵۸۹۷۹
سهم کالاها و خدمات متفرقه	۴.۱۸	۳۰۶۵۰۳۶۹
سهم کل سبد خانوار ۴ نفره در یک ماه	۱۰۰	۷۳۳۲۶۲۴۱۲

منابع:

• ابلاغ رسمی افزایش قیمت نان در تهران ، تابناک، ۸ مرداد ۱۴۰۴
• مرکز آمار ایران – متوسط قیمت اقلام خوراکی مناطق شهری تیر ۱۴۰۴
• کارگران در سال ۵۷ با یک ماه حقوق چه می توانستند بخرند؟ ، روزنامه انتخاب، ۲۱ اسفند ۱۳۹۰، کد خبر: ۵۵۰۰۱
• جدول حقوق کارگران در سال ۱۴۰۴
• مطبوعات و جراید اقتصادی

---

به کانال تلگرام سایت ملیون ایران بپیوندید