تحولات روز هفتم اعتراضات، بیش از هر چیز بر تقابل دو روایت متمرکز شده است؛ از یک سو، عالیترین سطوح قدرت در ایران همچنان بر طبل «دخالت بیگانگان» و «محدود بودن ناآرامیها» میکوبند، اما از سوی دیگر، فراخوانهای گسترده برای تجمع بازاریان در تهران و تعطیلی بخشهای مهمی از قلب اقتصادی پایتخت، از واقعیتی دگرگون خبر میدهد. بازار تهران که در حافظه تاریخی معاصر همواره تکیهگاهی برای ثبات یا کاتالیزوری برای تغییرات سیاسی بوده، اکنون با پیوستن به صف معترضان، شکافی عمیق را به رخ میکشد که دیگر با ابزارهای تبلیغاتی سنتی قابل پوشش نیست. این همراهی که ریشه در بحرانهای معیشتی انباشته و انسداد سیاسی دارد، نشاندهنده آن است که روایتهای رسمی مبنی بر «عادیسازی شرایط»، در متن جامعه و در میان کاسبان و فعالان اقتصادی که نبضِ روزمرهی کشور را در دست دارند، هیچ خریداری ندارد و اعتبار گفتمان حاکمیت در یکی از سنتیترین پایگاههایش به شدت مخدوش شده است.
در میدان عمل، گزارشها از فلج شدن تدریجی چرخه توزیع و تولید حکایت دارند که نتیجهی پیوند میان اعتراضات خیابانی و اعتصابات صنفی است. در حالی که کلامِ رسمی قدرت تلاش میکند تا معترضان را به گروههای حاشیهای تقلیل دهد، حضورِ بازار در کارزارِ اعتصاب، وزنهی سنگینی را به نفعِ خیزش مردمی جابهجا کرده است. این وضعیتِ پارادوکسیکال که در آن «واقعیتِ خیابان» به کلی با «روایتِ رسانههای دولتی» در تضاد است، به معنای ریزش دیوارههای اعتماد میان حکومت و طبقات متوسط و سنتی جامعه است. فشار اقتصادی ناشی از قطع اینترنت و اختلال در درگاههای بانکی، خود به محرکی مضاعف تبدیل شده که بازاریان را به سمتِ اتخاذ موضعِ صریح در برابر ساختار قدرت سوق داده است؛ موضعی که فراتر از اعتراض به قیمتها، به اصلِ شیوهی حکمرانی و نادیده گرفتن واقعیتهای زندگی مردم معطوف است.
بنا بر تحلیل ناظران، این شکاف در روز هفتم به نقطهای رسیده است که دیگر امکان ترمیم آن با وعدههای گذرا وجود ندارد. جانباختن معترضان در شهرهایی چون ایلام و اصفهان، پژواکی خشمآلود در حجرههای بازار تهران یافته و به یک همبستگی فراطبقاتی دامن زده است. حاکمیت اکنون در وضعیتی قرار گرفته که برای حفظ بقای خود، ناچار به تشدید فضای امنیتی در بازار است، اما همین رویکرد، لایههای بیشتری از محافظهکاران اقتصادی را به صفِ مخالفان میراند. فرجام این تقابل میان «روایتِ خیالیِ قدرت» و «واقعیتِ عریانِ میدان»، تعیینکننده مسیر آیندهای است که در آن، مشروعیت نه با سخنرانیهای رسمی، بلکه در کفِ خیابان و در متنِ بازارهای تعطیلشده مورد قضاوت نهایی تاریخ قرار میگیرد.
منابع مورد استفاده برای تدوین این گزارش: این نوشتار تحلیلی بر پایه گزارش ویژه رادیو فرانسه (RFI) درباره فراخوان بازاریان و شکاف روایتی، تحلیلهای اقتصادی یورونیوز فارسی پیرامون تأثیر اعتصابات بر بازارهای مالی، گزارشهای میدانی بیبیسی فارسی از وضعیتِ بازار تهران در روز هفتم و یادداشتهای تحلیلی منتشر شده در رادیو فردا درباره تقابل سخنرانیهای رسمی با واقعیتهای میدانی تنظیم شده است.
به کانال تلگرام سایت ملیون ایران بپیوندید