در تداوم موج گسترده سرکوب چهرههای فرهنگی و هنری در جریان خیزش ۱۴۰۴، گزارشهای تکاندهندهای از برخورد قهرآمیز با اعضای خانه سینما منتشر شده است. طبق خبر اختصاصی رادیو فردا، نیروهای امنیتی با حمله به منازل و محل کار هنرمندان، دستکم هفت عضو سرشناس این نهاد صنفی را بازداشت و به مکانهای نامعلوم منتقل کردهاند. هولناکتر آنکه گزارشها حاکی از جان باختن دو تن از اعضای این نهاد در جریان درگیریها یا در بازداشتگاه است؛ موضوعی که موجی از بهت و خشم را در میان اهالی هنر برانگیخته است. این اقدامات پس از آن شدت گرفت که خانه سینما با صدور بیانیههایی، شلیک مستقیم به معترضان و تبدیل مراکز درمانی به صحنه کشتار را محکوم کرده و در کنار مطالبات مردم ایستاده بود.
این برخوردها در حالی صورت میگیرد که آمارهای بینالمللی از ابعاد وسیع تلفات انسانی در خیزش ۱۴۰۴ خبر میدهند. بر اساس دادههای شبکه سیبیاس (CBS)، شمار جانباختگان این خیزش اکنون به هزاران نفر رسیده است که هنرمندان و فعالان مدنی نیز بخشی از این قربانیان هستند. گزارشهای تحقیقی بیبیسی فارسی و ایران اینترنشنال تأیید میکنند که حاکمیت با استفاده از کانتینرهای یخچالدار نظامی برای انتقال مخفیانه پیکرها، تلاش دارد تا مرگ هنرمندان و فعالان را زیر سایه سانسور پنهان کند. هدف از این بازداشتهای فلهای و برخوردهای مرگبار، بریدن صدای مرجعیتهای فرهنگی است که نفوذ زیادی در میان لایههای مختلف جامعه دارند و میتوانند ابعاد جنایات رخداده در خیابانها را بازگو کنند.
در سطح حقوقی، مای ساتو، گزارشگر ویژه سازمان ملل، نسبت به جان باختن هنرمندان در بازداشت هشدار جدی صادر کرده و آن را مصداق بارز شکنجه و قتلهای فراقضایی دانسته است. طبق تحلیلهای بازتابیافته در رادیو فرانسه (RFI)، هجوم به خانه سینما نشاندهنده بنبست سیاسی حاکمیت در مواجهه با طبقه متوسط و فرهیخته کشور است. سازمان عفو بینالملل نیز با صدور بیانیهای، خواستار آزادی فوری و بیقید و شرط تمامی هنرمندان بازداشتی شد و تأکید کرد که مسئولیت جان هر یک از اعضای این نهاد صنفی مستقیماً بر عهده مقامات قضایی و امنیتی است. این سازمان هشدار داد که پرونده «کانتینرهای مرگ» و شکنجه در بازداشتگاههایی چون کهریزک اکنون با خون اهالی هنر رنگینتر شده و ابعاد بینالمللی آن به شدت در حال گسترش است.
در نهایت میتوان چنین نتیجه گرفت که حمله به خانه سینما و کشته شدن اعضای آن، فصلی سیاه در تاریخ فرهنگی ایران رقم زده است که در آن، هنر نه یک ابزار بیانی، بلکه به مثابه یک جرم تلقی میشود. خیزش ۱۴۰۴ با نثار جان هزاران شهروند و حالا با قربانی کردن چهرههای محبوب سینمایی، مشروعیت داخلی ساختار سرکوب را به طور کامل از بین برده است. حقیقتِ جان باختن این دو هنرمند در میان هیاهوی کانتینرهای منجمد و قطع اینترنت گم نخواهد شد و به عنوان سندی بر «جنایت علیه بشریت» در مجامع جهانی ثبت میگردد. یاد و نام هنرمندانی که بهای ایستادن در کنار مردم را با جان خود پرداختند، در حافظه جمعی ملت ایران ماندگار خواهد شد؛ ملتی که نشان داده است در زمستان سخت ۱۴۰۴، هیچ دیواری از سانسور و هیچ تهدیدی از بازداشت، نمیتواند پیوند میان هنر و آزادی را از هم بگسلد.
منابع مورد استفاده برای تدوین این گزارش: این نوشتار بر پایه گزارش اختصاصی رادیو فردا و با استناد به آمارهای سیبیاس (CBS)، گزارشهای تحقیقی بیبیسی فارسی و تحلیلهای حقوقی عفو بینالملل تنظیم شده است.
به کانال تلگرام سایت ملیون ایران بپیوندید