گزارشهای جدید نشان میدهد که پس از دورهای طولانی از قطع مطلق ارتباطات در جریان خیزش ۱۴۰۴، فرآیند اتصال مجدد اینترنت در ایران آغاز شده است، اما این بازگشت به صورت تبعیضآمیز و غیرهمسان پیش میرود. طبق گزارش اختصاصی بیبیسی فارسی، دسترسی به شبکه جهانی تنها برای بخشهای خاصی از زیرساختهای دولتی، بانکها و برخی مراکز تجاری میسر شده است، در حالی که اینترنت خانگی و بهویژه اینترنت موبایل در بسیاری از کانونهای اعتراضات همچنان قطع یا به شدت محدود است. این استراتژی که از آن با عنوان «اتصال گزینشی» یاد میشود، تلاشی است تا حاکمیت ضمن کاستن از هزینههای فلجکننده اقتصادی، همچنان مانع از انتشار وسیع ویدیوها و مستندات کشتارهای اخیر در شهرهایی چون رشت، سنندج و محلات ملتهب تهران شود.
بر اساس تحلیلهای فنی ارائه شده در رادیو فردا و گزارشهای میدانی ایران اینترنشنال، بازگشت فعلی اینترنت با اختلالات گسترده در پروتکلهای امنیتی و فیلترینگ شدیدتر پلتفرمهای پیامرسان همراه است. آمارهای شبکه سیبیاس (CBS) که پیشتر از جانباختن هزاران نفر در خیزش ۱۴۰۴ خبر داده بود، اکنون هشدار میدهد که این گشایشهای محدود ممکن است برای اجرای «تلههای دیجیتال» و شناسایی کاربرانی باشد که در دوران قطع اینترنت اقدام به ذخیره مستندات جنایات کردهاند. گزارشهای تحقیقی رادیو فرانسه (RFI) نیز تأیید میکنند که در برخی مناطق، اینترنت تنها در ساعات منع تردد وصل میشود تا امکان هماهنگی برای تجمعات خیابانی از معترضان سلب گردد، امری که نشاندهنده استفاده ابزاری از زیرساختهای ارتباطی برای سرکوب است.
در سطح حقوقی، مای ساتو، گزارشگر ویژه سازمان ملل، نسبت به این وضعیت واکنش نشان داده و تأکید کرده است که «دسترسی گزینشی به اطلاعات» خود مصداق دیگری از نقض حقوق بشر است. طبق گزارشهای صدای آمریکا (VOA)، خانم ساتو معتقد است که حاکمیت با بازگرداندن اینترنت برای نهادهای خاص، سعی دارد تصویری کاذب از بازگشت به آرامش به جامعه جهانی ارائه دهد، در حالی که خانوادههای هزاران قربانی همچنان در سکوت خبری مطلق به سر میبرند. سازمان عفو بینالملل نیز با انتشار بیانیهای هشدار داد که قطع و وصل قطرهچکانی شبکه نباید مانع از تمرکز بر پرونده «کانتینرهای مرگ» و اعدامهای مخفیانه در بازداشتگاه کهریزک شود. این نهاد تأکید کرد که شواهد جمعآوری شده نشان میدهد که حاکمیت از این دوره خاموشی برای محو آثار جرم در بیمارستانها استفاده کرده است.
در نهایت میتوان چنین نتیجه گرفت که بازگشت نیمبند اینترنت در بهمن ۱۴۰۴، نه نشانهای از ثبات، بلکه ابزاری برای مدیریت بحران مشروعیت در میانه یک فاجعه انسانی است. خیزش ۱۴۰۴ ثابت کرد که حتی با قطع مطلق ارتباطات، حقیقتِ کشتار سیستماتیک راه خود را به بیرون از مرزها باز میکند. اگرچه اکنون اینترنت «برای همه» نیست، اما اطلاعاتی که از شکافهای این محاصره دیجیتال خارج شده، کافی است تا ابعاد جنایات رخداده در بازار رشت و خیابانهای تهران را به گوش جهانیان برساند. حاکمیت با برقراری تبعیضآمیز دسترسی، تنها شکاف میان ملت و دولت را عمیقتر کرده و خشم عمومی را از بابت سانسورِ دورانِ کشتار دوچندان ساخته است. تاریخ گواهی خواهد داد که در زمستان ۱۴۰۴، اینترنت نه برای رفاه مردم، بلکه به عنوان سلاحی در دست سرکوبگران به کار گرفته شد؛ سلاحی که اکنون کارایی خود را در برابر اراده ملی برای دادخواهی از دست داده است.
منابع مورد استفاده برای تدوین این گزارش: این نوشتار بر پایه گزارش بیبیسی فارسی و با استناد به آمارهای سیبیاس (CBS)، تحلیلهای فنی رادیو فردا و بیانیههای حقوق بشری عفو بینالملل تنظیم شده است.
به کانال تلگرام سایت ملیون ایران بپیوندید