با آغاز جام جهانی ۲۰۲۶ در آمریکای شمالی، به‌خصوص با شرکت تیم ملی فوتبال جمهوری اسلامی ایران، بار دیگر این پرسش دیرینه ورزشی‌‌ــ‌سیاسی‌ــ‌حقوقی در کانون توجه قرار گرفت که آیا می‌توان ورزش را از سیاست جدا دانست؟

پاسخ رسمی فیفا و بسیاری از مدیران ورزشی جهان همواره تاکید بر استقلال ورزش از منازعات سیاسی است، اما واقعیت این است که برخی رویدادها چنان در بستر تحولات ژئوپلیتیک شکل می‌گیرند که تفکیک کاملشان عملا ناممکن می‌شود. حضور تیم ملی جمهوری اسلامی ایران در جام جهانی امسال به میزبانی آمریکا بی‌تردید یکی از برجسته‌ترین مصادیق این واقعیت است.

جمهوری اسلامی ایران و ایالات متحده نردیک به پنج دهه است که روابط دیپلماتیک رسمی ندارند. افزون بر این، تنش‌های امنیتی و نظامی ماه‌های اخیر موجب شده است هرگونه تعامل میان دو کشور در فضایی آکنده از حساسیت‌های سیاسی و ملاحظات امنیتی صورت گیرد. در چنین شرایطی، تصمیم‌های دولت آمریکا درباره نحوه حضور تیم ملی ایران در خاک این کشور، از محل استقرار کاروان تیم گرفته تا روند صدور ویزا برای بازیکنان و اعضای کادر همراه، صرفا تصمیم‌هایی اجرایی یا ورزشی تلقی نمی‌شوند و بخشی از یک معادله سیاسی، امنیتی و دیپلماتیک پیچیده به شمار می‌آیند.

بر اساس گزارش‌های منتشرشده، تیم ملی ایران در ابتدا برنامه‌ریزی کرده بود اردوی آماده‌سازی خود را در شهر توسان ایالت آریزونا برپا کند که در نهایت با موافقت مقام‌های آمریکایی مواجه نشد. در مقطعی نیز این احتمال مطرح بود که اعضای تیم تنها روز مسابقه وارد خاک آمریکا شوند و اجازه اقامت شبانه در این کشور را نداشته باشند؛ رویکردی که بعدها تعدیل شد و امکان حضور و اقامت تیم در شب پیش از مسابقات فراهم آمد.

در کنار این موارد، روند صدور ویزا برای بازیکنان و برخی اعضای کادر فنی، پزشکی و اجرایی نیز با تاخیرهایی همراه بود و در نهایت برخی متقاضیان به دلایل سیاسی و امنیتی، موفق به دریافت روادید نشدند.

از منظر بسیاری از ایرانیان و ناظران فوتبال بین‌المللی، چنین تصمیم‌هایی با روح بی‌طرفی و اصل رقابت عادلانه که شالوده جام جهانی بر آن استوار است، همخوانی کامل ندارد. استدلال آنان این است کشوری که میزبانی بزرگ‌ترین رویداد ورزشی جهان را بر عهده می‌گیرد، موظف است فارغ از روابط سیاسی یا اختلافات راهبردی با دولت‌های متبوع آنان، شرایطی برابر و قابل‌پیش‌بینی برای تمامی تیم‌های حاضر فراهم آورد. از این منظر، بازیکنان، مربیان و به‌خصوص هواداران نباید بهای اختلافات میان دولت‌ها را بپردازند.

با این حال، سوی دیگر این معادله نیز واجد ملاحظاتی است که نمی‌توان به‌سادگی از کنار آن گذشت. مسئولیت تامین امنیت در خاک ایالات متحده بر عهده دولت آمریکا است، نه فیفا. هیچ کشوری هنگام تصمیم‌گیری درباره ورود اتباع خارجی‌ــ به‌ویژه اتباع کشوری که با آن روابطی خصمانه یا تنش‌های امنیتی عمیق دارد‌ــ نمی‌تواند الزامات امنیت ملی خود را نادیده بگیرد.

دیدگاه و نظرات ابراز شده در این مقاله لزوماً سیاست یا موضع ایندیپندنت فارسی را منعکس نمی کند.