علی خرم، استاد حقوق بینالملل
مذاکرات دیپلماتیک نهتنها در زمان صلح که در جنگ نیز کاربرد زیادی داشته و به رفع سوءتفاهمها و کاهش موارد اختلافی میانجامد. بهطور مثال سفرای چین و آمریکا به مدت ۳۰سال در «بلگراد» هر هفته بهطور مستمر با یکدیگر تبادلنظر داشته و نظرات یکدیگر را به اطلاع مقامات خود میرساندند. در حالیکه این دو کشور در این مدت یعنی از سال ۱۹۴۹ تا ۱۹۷۹، هیچگونه رابطه دیپلماتیک رسمی با یکدیگر نداشته و حتی دو جنگ بزرگ کره و ویتنام را بین خود در این ۳۰سال پشتسر گذاشتند. در اثنای جنگ جهانی دوم نیز وزارتخارجه آمریکا قبل از حمله به نیروهای متجاوز ژاپنی در بندر «پرل هاربر»، با دعوت از سفیر ژاپن در واشنگتن و تبادلنظر با وی و اعلام برنامه حمله آمریکا به نیروهای ژاپنی، این حمله را صورت داد. همچنین در جریان حمله آمریکا و نیروهای ائتلافی به عراق، در سال ۹۱ وزیرخارجه ایالاتمتحده ابتدا در ژنو جلسات مفصلی با طارق عزیز، معاون رییسجمهور عراق برگزار و ضمن اعلام نیات آمریکا از حمله به عراق، از نظرات عراق نیز مطلع شد. هدف اصلی در این مذاکرات مربوط به پرهیز از سوءتفاهمهای بیشتر و جلوگیری از گسترش ابعاد جنگ به سایر مناطق و حوزههایی که موردنظر بودند، میشد. بنابراین مذاکره، اصل مسلم و حاکم بر روابط بینالملل بوده که میتواند هماهنگیها و همکاریها را افزایش داده و از سوءتفاهمات جلوگیری کند.
جمهوریاسلامیایران در ۳۵سال گذشته چندین پرونده داشته که با مذاکرات دیپلماتیک به نتایج بهتری رسیدهاند. پس از پذیرش قطعنامه ۵۹۸ با مذاکرات، کشور ما توانست جهان را به متجاوز بودن عراق متقاعد و همداستان کند و سپس صلحسازی را در سایه مذاکرات بنیان نهاده و به سرانجام برساند. اینک پرونده هستهای نیز مشمول همان اصل است و مذاکرات دیپلماتیک که اخیرا به شکل واقعی و منطبق بر اصول خود بین ایران و گروه ۱+۵ آغاز شده بهتدریج در حال نشاندادن آثار مثبت خود است و بسیاری از بافتهها و تبلیغات معارضان، معاندان و بدخواهان را نقش بر آب کرده است. رسالت برنامه «اقدام مشترک» معروف به تفاهم ژنو، اعتمادسازی در سایه مذاکرات دیپلماتیک است که هر چندسال طول بکشد، کشورمان مسلم و ثابتقدم درصدد دستیابی به اعتماد نهایی بین ایران و جامعه جهانی درمورد صحت صلحآمیزبودن برنامه هستهایاش است. فرمایش مقاممعظمرهبری درباره اهمیت مذاکرات دیپلماتیک و تصمیم ایران به ادامه این مذاکرات، حاکی از این مفهوم مورد قبول جهانی است که کاربرد مثبت آن برای کشورمان روشن و تبیین شده و در این مدت که از تفاهم ژنو گذشته، بهطور خاص مذاکرات دیپلماتیک برای حل پرونده هستهای منطبق بر منافع و امنیت ملی کشور تشخیص داده شده است. اینک بر همگان لازم است که بدون هرگونه «لیت و لعل»، از این تصمیم ملی برای مذاکره به منظور اعتمادسازی حمایت کرده و بهجای تردید، اطمینان و اعتماد را به مذاکرهکنندگان خود در وزارت امورخارجه برگردانند.
منشور مللمتحد پس از جنگدوم جهانی، مذاکره بین دولتها را اصل اساسی در روابط بینالملل قرار داده که در هر بحران یا درگیری منطقهای یا جهانی، توصیه شده و در تمام قطعنامههای شورای امنیت برای حل بحرانها، مورد تاکید قرار گرفته است. خاطرم هست در مراودات دیپلماتیک با مقامات اروپایی بارها اظهار کردند، اروپاییها ۳۰۰سال با یکدیگر جنگیدند تا سرانجام به این نتیجه رسیدند که مذاکرات دیپلماتیک را جایگزین جنگها کنند. این مبنای تشکیل اتحادیه اروپا شد. مذاکرات دیپلماتیک بهویژه پس از سقوط نظام دو قطبی در پروسه صلحسازی در جهان و حل معضلات بینالملل شتاب بیشتر به خود گرفت.
از: شرق
به کانال تلگرام سایت ملیون ایران بپیوندید