گروه جامعه ایرنا – فقط یک زمین داریم، جمله ای که زیاد آنرا می شنویم اما با این وجود همچنان با سرعت بالایی در حال تخریب و نابودی آن هستیم، حجم زیاد پسماندها، مصرف بی رویه منابع آبی، آلودگی خاک، استفاده بیش از حد از سوخت های فسیلی و تخریب طبیعت همه و همه در چند دهه گذشته به حدی با شدت پیش رفته اند و کار را به جایی رسانده اند که نگرانی جهانی را برای حفظ زمین برانگیخته است.

کره‌ زمین، خانه‌ و مادر ما است، همان‌طور که برای ما می‌ماند و ما را پرورش می‌دهد، انتظار دارد که ما هم مراقبش باشیم، اما در طول سالیان سال آسیب‌های جبران‌ناپذیر به آن وارد کردیم و موجب از بین رفتن زیستگاه‌های حیاتی و نابودی انواع موجودات شدیم، به طوری که دیگر زنگ خطر حیات زمین به صدا در آمده است و اگر آنرا نشنویم شاید دیگر فرصتی برای جبران نباشد.

البته برای نخستین بار در سال ۱۹۹۶ بود که جرقه حفاظت از زمین زده شد، در واقع در این سال جان مک مونل فرزند یک مبلغ دینی مستقل و علاقمند به عرصه دین، علم و صلح در همایش یونسکو ایده نامگذاری یک روز به عنوان روز زمین را مطرح و در همان سال پرچم زمین پاک را طراحی کرد، اوتانت دبیر کل وقت سازمان ملل از ایده مک کونل استقبال کرد و این روز به یک روز جهانی در تقویم های سراسر دنیا تبدیل شد.

بعد از آن هر سال در این روز با توجه به شرایط محیط زیست و تخریب های ناشی از فعالیت های انسانی، یک شعار در نظر گرفته می شود که شعار امسال «Our Power, Our Planet» ( قدرت ما، سیاره ما ) تعیین شده است که سازمان محیط‌زیست با تمرکز بر توسعه انرژی‌های تجدیدپذیر و جبران آسیب‌های زیست‌محیطی ناشی از جنگ، شعار ملی «انرژی پاک، مرهم زخم زمین» را برای این روز تصویب کرده است.

بر این اساس امسال در روز زمین پاک به انرژی های تجدیدپذیر پرداخته می شود، انرژی‌ که از منابع طبیعی مانند آفتاب، باد، آب و زمین گرمایی به دست می‌آید و در مقایسه با انرژی‌های فسیلی مانند نفت، گاز و زغال‌سنگ، تأثیر منفی بر محیط زیست ندارند.

این در حالیست که ایران از لحاظ جغرافیایی و اقلیمی کشوری غنی و مساعد از لحاظ منابع تجدید پذیر است، بنابراین می توانیم با بهره گیری از این ظرفیت از انرژی‌های تجدید پذیر استفاده کنیم و زندگی خود را با یک سبک انرژی مناسب و آگاهانه از انرژی‌های پایدار و تجدیدپذیر ادامه دهیم تا فشار کمتری بر زمین وارد کنیم.

اما با وجود این ظرفیت، سهم این بخش از انرژی کشور حدود ۲ درصد باقی مانده است در حالیکه در برنامه هفتم پیشرفت هدف ۱۲ هزار مگاواتی برای دستیابی به انرژی های تجدید پذیر تعیین شده است که رسیدن به آن نیازمند عزم جدی و صرف اعتبار است.

کارشناس انرژی های تجدیدپذیر در گفت و گو با خبرنگار ایرنا با اشاره به شعار امسال روز جهانی زمین پاک ( قدرت ما، سیاره ما ) و تمرکز بر انرژی پاک گفت: سال گذشته هم شعار این روز ( قدرت ما، سیاره ما ) بود که همزمان با فرا رسیدن روز زمین پاک، انتخاب مجدد این شعار با محوریت «انرژی پاک» برای دومین سال متوالی، حامل یک پیام روشن است اینکه جهان همچنان در مسیر اصلاح الگوی مصرف انرژی و حرکت به‌سوی منابع تجدیدپذیر، با چالش‌های جدی مواجه است و فرصت برای اقدام مؤثر، محدودتر از همیشه شده است.

صیاد شیخی افزود: استفاده گسترده از سوخت‌های فسیلی، زمین را به آستانه‌های بحرانی رسانده و ادامه این روند می‌تواند تبعات جبران‌ناپذیری برای اقلیم جهانی به‌ دنبال داشته باشد، موضوع انرژی‌های پاک سال‌هاست مطرح است، اما در عمل، آن‌گونه که باید و شاید، توسعه نیافته است، در برخی مناطق، محدودیت‌های فنی و زیرساختی مانع بوده و در برخی دیگر، وابستگی به منابع فسیلی، سرعت این گذار را کاهش داده است.

وی ادامه داد: در سطح جهانی، وضعیت بهره‌برداری از منابع طبیعی به‌ویژه منابع تجدیدناپذیر، نگران‌کننده توصیف می‌شود و همین موضوع، اهمیت حرکت به سمت انرژی‌های پاک را دوچندان کرده است، نمونه‌های موفقی از توسعه انرژی‌های تجدیدپذیر در جهان وجود دارد و ایران نیز با توجه به موقعیت جغرافیایی خود، به‌ویژه در حوزه انرژی خورشیدی و بادی، ظرفیت‌های قابل‌توجهی برای بهره‌برداری از این منابع دارد.

وی تصریح کرد: با این حال، چالش‌هایی نیز در این مسیر وجود دارد، در بسیاری از کشورها، به‌ویژه آن‌هایی که دسترسی بیشتری به سوخت‌های فسیلی دارند، توسعه انرژی‌های پاک با کندی پیش رفته است، مسائلی مانند هزینه‌های بالای سرمایه‌گذاری اولیه، محدودیت در تأمین تجهیزات و قطعات (از جمله در حوزه پسماندهای الکتریکی و فناوری‌های مرتبط) و همچنین موانعی مانند تحریم‌ها، از جمله عواملی هستند که روند توسعه این بخش را کند کرده‌اند.

شیخی گفت: از سوی دیگر، کارشناسان بر این نکته تأکید دارند که پیش از توسعه گسترده انرژی‌های جایگزین، باید به مسئله بهره‌وری توجه جدی شود، در حال حاضر، بخش قابل‌توجهی از انرژی تولیدی به‌ دلیل الگوی مصرف نادرست و زیرساخت‌های ناکارآمد هدر می‌رود، کاهش این اتلاف می‌تواند گام مهمی در مدیریت مصرف انرژی باشد.

این کارشناس انرژی های تجدید پذیر افزود: همچنین، توسعه انرژی‌های پاک نیازمند نگاه ترکیبی است؛ به این معنا که در کنار تولید انرژی‌های تجدیدپذیر، باید به هزینه‌های انتقال انرژی نیز توجه شود، در برخی مناطق، تولید محلی انرژی، مثلاً از طریق پنل‌های خورشیدی یا توربین‌های بادی در مقیاس کوچک، می تواند جایگزین مناسبی برای شبکه‌های پرهزینه انتقال باشد، اما این مدل هنوز به‌طور گسترده توسعه نیافته است.

وی ادامه داد: در کنار این موارد، بحران آب نیز به‌عنوان یکی از چالش‌های جدی کشور مطرح است و در برخی مناطق، محدودیت‌های برداشت آب، ضرورت حرکت به سمت انرژی‌های پاک را بیشتر کرده است، حتی اگر توسعه این انرژی‌ها در کوتاه‌مدت از نظر اقتصادی مقرون‌به‌صرفه نباشد، در بلندمدت به‌ دلیل تأثیر مستقیم بر سلامت محیط‌زیست و جامعه، باید در اولویت قرار گیرد.

وی تأکید کرد که تحقق این اهداف، نیازمند برنامه‌ریزی بلندمدت، سرمایه‌گذاری هدفمند، تقویت توان داخلی، توسعه فناوری‌های بومی و حمایت از مشارکت بخش خصوصی و مردمی است، در این میان، نقش نهادهای متولی در ترویج فرهنگ مصرف بهینه انرژی و جلب مشارکت عمومی بسیار کلیدی است، در سطح خرد نیز، استفاده از انرژی‌های پاک باید در زندگی روزمره مردم گسترش یابد و به یک مطالبه عمومی تبدیل شود، همراهی مردم، مدیریت محلی و سیاست‌گذاری کلان، سه ضلع اصلی موفقیت در این مسیر هستند.

شیخی اظهار کرد: تکرار شعار «انرژی پاک» را باید به‌ عنوان یک هشدار جدی تلقی کرد، هشداری که نشان می‌دهد بدون تغییرات اساسی در الگوی مصرف، سرمایه‌گذاری و سیاست‌گذاری، فرصت‌های باقی‌مانده برای نجات زمین به‌سرعت در حال از دست رفتن است.