حمید آصفی
در سیاست، آنچه اهمیت دارد نه بازی با لغتنامه است و نه گیرکردن در قید و بند اصطلاحات آکادمیک؛ بلکه فهمیدن تغییر واقعی قدرت و جابهجایی نیروهای اجتماعی است. ماجرای اخیر نپال دقیقاً از همین جنس است. کسانی که امروز با وسواس کودکانه میپرسند آیا این «انقلاب» است یا «شورش» یا «جنبش»، عملاً اصل ماجرا را ندیده میگیرند: دولتی در عرض چند ساعت سقوط کرد، نخستوزیر مجبور به استعفا شد، پارلمان به آتش کشیده شد، وزرا فرار کردند و ارتش ناچار شد کنترل اوضاع را به دست گیرد.
اگر این حجم از فروپاشی ساختار سیاسی در مدت کوتاه «انقلاب» نیست، پس چه باید نامید؟ مگر انقلاب همیشه به معنای یک روند چندساله است؟ مگر انقلاب مشروطه ایران یکشبه آغاز و پایان یافت؟ خیر؛ اما همه میدانیم لحظات خاصی وجود دارد که در آن ساختار قدرت فرو میریزد و مسیر تاریخ عوض میشود. اتفاق نپال نیز چنین لحظهای بود؛ نقطهای که بهروشنی مرز میان «پیش از خیزش» و «پس از خیزش» را مشخص کرد.
کسانی که میگویند انقلاب باید «اندیشهای» و «راهبردی» باشد، عمداً چشمشان را بر واقعیتهای جامعه بستهاند. مگر سالها فساد، بیکاری و محدودسازی آزادی بیان در نپال انباشته نشده بود؟ مگر این خشم فروخورده نبود که در نهایت با فیلترینگ فیسبوک، اینستاگرام و یوتیوب منفجر شد؟ اندیشه این نسل نه در کتابخانهها، بلکه در خیابانها و با کنش مستقیم خود را نشان داد: با آتشزدن مجلس و سرنگونکردن دولتی که هیچ اعتباری نزدشان نداشت.
برخلاف آنچه برخی خیال میکنند، ارتش نپال هم سکوت نکرد. ارتش وارد میدان شد، کنترل پایتخت را در دست گرفت و به مذاکره با معترضان پرداخت. این یعنی مداخله حسابشده برای جلوگیری از فروپاشی کامل. هرکس بخواهد آن را «سکوت ارتش» تعبیر کند یا از رؤیای بازگشت سلطنت سخن بگوید، بیش از آنکه تحلیلگر باشد، درگیر آرزوهای سیاسی خویش است.
بله، میتوان نامهای دیگری روی این رخداد گذاشت: شورش اجتماعی، قیام مردمی، یا حتی آشوب. اما برای تحلیلگر سیاسی مهم نیست که واژه دقیق کدام است. مهم این است که در عرض چند ساعت یک دولت سقوط کرد، قدرت جابهجا شد و نسلی تازه خود را بهعنوان بازیگر اصلی سیاست معرفی کرد. این همان معنای عملی انقلاب است، حتی اگر در ذهن برخی هنوز «اندیشهای و راهبردی» جلوه نکند.
سیاست عرصه واژهنامه نیست. سیاست عرصه قدرت است. و واقعیت این است که نپال یک دولت را در شش ساعت از دست داد، ارتش ناچار به مداخله شد و نسل Z به میدان آمد. اگر این انقلاب نامیده نشود، باید تعریف انقلاب را از نو نوشت.
#حمیدآصفی
https://t.me/hamidasefichannel2
صفحه یوتیوب
https://youtube.com/@hamidasefi-mf3jo
به کانال تلگرام سایت ملیون ایران بپیوندید