روابط میان تهران و استکهلم که در سالهای اخیر به دلیل پروندههای حقوقی سنگین با تنشهای بیسابقهای روبرو بوده، اکنون وارد تاریکترین فصل خود شده است. دولت سوئد در اقدامی فوری و با لحنی تند، سفیر جمهوری اسلامی ایران را به وزارت امور خارجه این کشور احضار کرد تا مراتب اعتراض شدید خود را نسبت به صدور حکم اعدام برای یک شهروند ایرانی-سوئدی ابلاغ کند. این اقدام دیپلماتیک تنها یک تشریفات اداری ساده نیست؛ بلکه پیامی روشن از سوی اتحادیه اروپا به تهران است: «صبر اروپا در برابر دیپلماسی گروگانگیری به پایان رسیده است.»
گروگانگیری در لباس قانون؛ جزئیات تکاندهنده حکم اعدام
گزارشهای رسیده از راهروهای دستگاه قضایی ایران حاکی از آن است که صدور این حکم اعدام بدون رعایت کوچکترین استانداردهای بینالمللی دادرسی انجام شده است. طبق مستندات ارائه شده توسط نهادهای حقوق بشری، متهم که دارای تابعیت سوئدی است، ماهها در سلول انفرادی تحت فشارهای روانی و جسمی بوده تا به اتهامات ساختگی «جاسوسی» و «افساد فیالارض» اعتراف کند. سازمان ملل متحد و عفو بینالملل بارها هشدار دادهاند که جمهوری اسلامی از احکام اعدام به عنوان برگی برای معامله در شطرنج سیاسی با غرب استفاده میکند. احضار سفیر ایران در استکهلم نشان میدهد که این بار، سوئد قصد ندارد در برابر این فشارها عقبنشینی کند.
استکهلم علیه «ماشین اعدام»؛ از پرونده نوری تا بحران فعلی
ریشه این خشم دیپلماتیک را باید در پروندههای پیشین جستجو کرد. از زمان محاکمه و محکومیت حمید نوری در دادگاههای سوئد به جرم مشارکت در کشتار ۶۷، تهران تلاش کرده است با بازداشت اتباع سوئدی، موازنه قدرت را به نفع خود تغییر دهد. اما بیانیه اخیر وزارت خارجه سوئد نشان میدهد که استکهلم این بار با رویکردی تهاجمیتر وارد عمل شده است. مقامات سوئدی تصریح کردهاند که جان شهروندانشان خط قرمز آنهاست و هرگونه اقدام خودسرانه علیه اتباع این کشور، عواقب جبرانناپذیری برای کل روابط ایران و اتحادیه اروپا خواهد داشت.
انزوای مطلق تهران؛ وقتی جهان دیگر نمیترسد
این تنش جدید در حالی رخ میدهد که تنها چند روز از تصویب قطعنامه سنگین مجمع عمومی سازمان ملل علیه نقض حقوق بشر در ایران میگذرد. همزمانی این دو رویداد، جمهوری اسلامی را در موقعیتی قرار داده که بسیاری از تحلیلگران آن را «انزوای مطلق» مینامند. احضار سفیر توسط سوئد میتواند جرقهای برای اقدامات مشابه توسط سایر کشورهای اروپایی باشد. آلمان، فرانسه و بریتانیا نیز که شهروندان دوتابعیتی آنها در زندانهای ایران به سر میبرند، با دقت روند برخورد سوئد را زیر نظر دارند. این گزارش ۷۰۰ کلمهای تایید میکند که جبهه واحدی در اروپا علیه «تروریسم کنسولی» تهران در حال شکلگیری است.
بنبست دیپلماتیک و سایه سنگین تحریمها
در پی احضار سفیر، زمزمههایی مبنی بر کاهش سطح روابط دیپلماتیک و حتی اخراج کاردارهای ایران از پایتختهای اروپایی به گوش میرسد. سوئد به عنوان یکی از اعضای کلیدی اتحادیه اروپا، پتانسیل این را دارد که اجماع جدیدی برای اعمال تحریمهای هدفمند علیه مقامات قضایی و امنیتی دخیل در صدور این احکام ایجاد کند. بازار تهران و دیپلماسی متزلزل جمهوری اسلامی در شرایطی نیستند که بتوانند فشار یک بحران تمامعیار با اروپا را تاب بیاورند؛ با این حال، تندروها در تهران همچنان بر طبل تقابل میکوبند.
نتیجهگیری: پایان بازی با جان انسانها؟
آنچه اکنون در استکهلم میگذرد، فراتر از یک درگیری لفظی دیپلماتیک است. این نبردی است میان استانداردهای حقوق بشری بینالمللی و روشهای امنیتی قرونوسطایی. احضار سفیر ایران، آخرین هشدار سوئد پیش از فروپاشی کامل روابط است. جهان اکنون منتظر است تا ببیند آیا تهران تحت فشار بینالمللی از این حکم عقبنشینی خواهد کرد یا با اجرای آن، آخرین پلهای پشت سر خود را برای ارتباط با جهان غرب ویران میکند.
به کانال تلگرام سایت ملیون ایران بپیوندید