ار اف ای – ناصر اعتمادی
گزارشهای تازه روزنامه فیگارو و هفتهنامه نوول ابسرواتور تصویری همپوشان از تحولات ایران ترسیم میکنند: خیزشی فراگیر که از مطالبات اقتصادی فراتر رفته، به گسستی سیاسی انجامیده و همزمان با تشدید سرکوب داخلی و فشارهای خارجی، جمهوری اسلامی را در یکی ازآسیبپذیرترین مقاطع حیات خود قرار داده است.

دلفین مینویی با انتشار مطلبی در روزنامۀ «فیگارو» تصویری از گسترش و عمق اعتراضهای جاری در ایران ترسیم میکند. فیگارو این خیزش را نه صرفاً واکنشی به گرانی، بلکه بیان یک گسست عمیق سیاسی میداند. شعارها دیگر به مطالبات اقتصادی محدود نیستند. «مرگ بر خامنهای»، «آزادی» و شعارهایی در حمایت از رضا پهلوی، نشاندهندۀ عبور بخش مهمی از معترضان از چارچوب اصلاحطلبی است. به نوشتۀ فیگارو، در این میان، رضا پهلوی بهعنوان چهرهای محوری در این خیزش ظاهر شده است. او با فراخوانهای علنی برای بسیج سراسری، خلأ رهبری جنبشی را پر کرده که سالها فاقد سخنگوی واحد بوده است.
همزمان، سرکوب نیز شدت گرفته است. گزارشها از تیراندازی نیروهای امنیتی، استفاده از گازهای خفهکننده، بازداشتهای گسترده و انتقال مجروحان از بیمارستانها حکایت دارند. با این حال، بهنوشتۀ فیگارو، ترس عمومی در حال فرو ریختن است. بسیاری از معترضان میگویند که برای نخستین بار عقبنشینی نمیکنند.
تحلیل منتشرشده در هفتهنامۀ «نوول ابسرواتور» این تصویر را در چارچوبی کلانتر قرار میدهد. بهنوشتۀ این نشریه، جمهوری اسلامی امروز هممان زیر فشار خیابان و تهدیدهای آشکار خارجی است، وضعیتی که آن را به یکی از ضعیفترین مقاطع حیات خود رسانده است.
نوول ابسرواتور ریشه اعتراضها را در فروپاشی اقتصادی عمیق میبیند. تورم مواد غذایی به بیش از ۶۰ درصد رسیده، ارزش ریال بهشدت سقوط کرده و خاموشی برق و خشکسالی، حتی تهران را نیز در تنگنا قرار داده است. طبق این تحلیل، طبقه متوسط عملاً از میان رفته و بخش بزرگی از جامعه به فقر رانده شده است. این بحران اقتصادی، به بحران مشروعیت سیاسی پیوند خورده است : بحرانی که از سال ۱۳۸۸ تا امروز، در موجهای پیاپی اعتراض خود را نشان داده است.
در سطح سیاسی، نوول ابسرواتور تأکید میکند که رئیسجمهوری کنونی، مسعود پزشکیان عملاً ناتوان از تغییر مسیر است. قدرت واقعی همچنان در دست علی خامنهای و سپاه پاسداران است : دو نهادی که هر گونه مصالحه را رد می کنند. در همین حال، موقعیت منطقهای حکومت ایران نیز تضعیف شده است : از ضربه به متحدان تهران در لبنان و غزه گرفته تا جنگ دوازده روزه با اسرائیل در ژوئن ۲۰۲۵ که بخش مهمی از توان نظامی حکومت ایران را تحلیل برده است.
به نوشتۀ نوول ابسرواتور این وضعیت با موضعگیریهای تند دونالد ترامپ تشدید شده است. رئیسجمهوری آمریکا، پس از بازداشت نیکلاس مادورو در ونزوئلا، صراحتاً هشدار داده که در صورت کشتار معترضان در ایران توسط حکومت اسلامی، واشنگتن واکنشی سخت نشان خواهد داد. بهنوشتۀ نوول ابسرواتور، این تهدیدها همزمان موجب جسارت بیشتر معترضان و نگرانی فزایندۀ حاکمیت شده است.
در چنین فضایی، گمانهزنیها درباره آینده رأس هرم قدرت افزایش یافته است. نوول ابسرواتور به نقل از گزارشهایی در رسانههای بریتانیایی مینویسد که علی خامنهای و نزدیکانش، در صورت از کار افتادن نیروهای امنیتی، سناریوی خروج از تهران و حتی انتقال به مسکو را بررسی کردهاند؛ سناریویی که یادآور فرار بشار اسد به روسیه در هشت دسامبر سال ۲۰۲۴ است.
مجموع این نشانهها، از نگاه ناظران فرانسوی، بیانگر آن است که جمهوری اسلامی با بحرانی روبروست که صرفاً یک موج اعتراضی دیگر نیست. فشار همزمان خیابان، فرسایش اقتصادی، تهدید خارجی و شکاف درون قدرت، نظامی را در موقعیت دفاعی قرار داده که آینده آن بیش از هر زمان دیگر، نامطمئن به نظر میرسد.
